Một trí thức tận tâm, tận lực với Tổ quốc

 Ai cũng biết "tứ trụ" của sử học Việt Nam đương đại là 4 vị giáo sư đầu ngành gồm Đinh Xuân Lâm, Phan Huy Lê, Hà Văn Tấn, Trần Quốc Vượng (gọi tắt là Lâm, Lê, Tấn, Vượng). 

GS, NGND Phan Huy Lê sinh ngày 23/2/1934, tại xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là hậu duệ đời thứ 14 của dòng họ Phan Huy vốn nổi danh về khoa bảng với những tên tuổi lớn như Phan Huy Cẩn, Phan Huy Ích, Phan Huy Thực, Phan Huy Vịnh, Phan Huy Chú. Cụ thân sinh ra GS là Phan Huy Tùng từng làm quan trong triều đình Huế.

GS Phan Huy Lê được đánh giá là một trong những chuyên gia nghiên cứu lịch sử hàng đầu của Việt Nam. Thế nhưng, ít ai biết, ông đến với con đường sử học như một lẽ… bất đắc dĩ.

Sau khi tốt nghiệp cấp 3, ông cùng vài người bạn ra Thanh Hoá học đại học. Trên đường đi, do bị máy bay ném bom nên ông đến nhập học muộn 5 ngày. GS Trần Văn Giàu - Hiệu trưởng nhà trường khi đó bắt cả nhóm vào học Ban Văn – Sử, trong khi nguyện vọng của ông Phan Huy Lê là học lớp Toán, Lí.

Sau khi tốt nghiệp đại học, ông được giữ lại làm trợ lí tập sự tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Quốc gia Hà Nội), dưới sự dẫn dắt của GS Đào Duy Anh. Chỉ hai năm sau, ông được giao nhiệm vụ làm Chủ nhiệm bộ môn Lịch sử Việt Nam cổ - trung đại và liên tục giữ trọng trách này hàng chục năm liền. Ngoài việc giảng dạy trong nước, ông còn tham gia giảng dạy tại nhiều trường đại học trên thế giới như Đại học Paris (Pháp), Đại học Amsterdam (Hà Lan)...

Chủ tịch nước Trần Đại Quang trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học
và công nghệ cho giáo sư sử học Phan Huy Lê


Từ năm 1988 đến nay, ông liên tục là Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam. Ngoài ra, ông còn là ủy viên của nhiều Hội đồng Quốc gia như Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển Bách khoa, Hội đồng Chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia, Hội đồng Lí luận Trung ương, Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, Hội đồng Học hàm Nhà nước, Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia...

GS là tác giả của hàng trăm công trình nghiên cứu có giá trị, trong đó có những công trình nổi bật như “Chế độ ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Lê Sơ”, “Lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam”, “Khởi nghĩa Lam Sơn”, “Phong trào nông dân Tây Sơn”, “Lịch sử và văn hoá Việt Nam”, “Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện nay”, “Tìm về cội nguồn”, “Lịch sử Thăng Long - Hà Nội”… Năm 2000, GS được trao Giải thưởng Nhà nước về khoa học - công nghệ với tác phẩm “Tìm về cội nguồn”. Năm 2016, công trình “Lịch sử và văn hóa Việt Nam - Tiếp cận bộ phận” của ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh. Đây là công trình duy nhất trong lĩnh vực lịch sử nước ta được trao tặng giải thưởng cao quý trong đợt này.

Công trình là tập hợp nhiều bài báo, nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước của GS Phan Huy Lê trong thời gian 10 năm, kể từ 1998. Điểm đặc biệt nhất ở công trình này là cách tiếp cận đa tuyến và toàn diện, mở rộng cả về không gian và thời gian trong lịch sử Việt Nam. Theo đó, lịch sử cổ đại Việt Nam không chỉ có lịch sử của nhà nước Văn Lang, Âu Lạc mà còn bao gồm nhà nước Chăm Pa và nền văn hóa Sa Huỳnh ở miền Trung, văn hóa Ốc Eo và nhà nước Phù Nam ở Nam Bộ. Công trình nghiên cứu này của ông đã trở thành tài liệu giảng dạy tại nhiều trường đại học trong nước, đồng thời cung cấp những chứng cứ khoa học cho việc khẳng định chủ quyền lãnh thổ quốc gia, đặc biệt là với vùng đất Trung Bộ và Nam Bộ.

Ở tuổi ngoài 80, GS vẫn say mê nghiên cứu những vấn đề thuộc về lịch sử, đặc biệt là lịch sử cổ đại, vốn ít nhiều bị lãng quên hoặc có những cách hiểu sai.

Là nhân vật nổi tiếng trong giới nghiên cứu sử học, ông cho biết, người có ảnh hưởng nhiều nhất tới mình chính là GS Trần Văn Giàu và GS Đào Duy Anh: “Đó đều là những người thầy đáng kính của tôi. Các thầy đã cho tôi niềm đam mê với sử học và có được thành công như hôm nay”.

Tối 20/3/2017, tại Đại sứ quán Pháp, ông Michel Zink, GS Học viện Kĩ nghệ Pháp, Thư kí trọn đời Viện Văn Khắc và Mỹ Văn Pháp, đã trao huy chương vinh danh GS Sử học Phan Huy Lê là thông tín viên Viện Văn Khắc và Mỹ Văn từ năm 2011, TS danh dự Viện Viễn đông Bác cổ Pháp.

GS Phan Huy Lê được phong học hàm Giáo sư năm 1980, NGƯT (1988), NGND (1994; Giải thưởng Nhà nước (2000), Giải thưởng Quốc tế Văn hoá châu Á Fukuoka, Nhật Bản (1996), Huân chương Cành cọ của chính phủ Pháp (2002); danh hiệu Công dân ưu tú của Thủ đô (2010), danh hiệu Viện sĩ Thông tấn nước ngoài của Học viện Pháp quốc (2011). GS cũng là người xây dựng Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và giao lưu văn hoá, sáng lập khoa Đông phương học của ĐH Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội.

Ông là một trí thức tận tâm, tận lực với Tổ quốc. GS Phan Huy Lê mất đi để lại một khoảng trống trong giới nghiên cứu sử học nước nhà khó bề bù đắp. Nhưng những cống hiến của ông cho ngành sử học Việt Nam mãi mãi được ghi nhận, được trân trọng cả về mặt lí thuyết và thực tiễn.

Hồ Sĩ Tá

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đại học Luật, Đại học Huế chú trọng nâng cao chất lượng dạy và học

Đại học Luật, Đại học Huế chú trọng nâng cao chất lượng dạy và học

Nâng cao chất lượng dạy học là nhiệm vụ Trường Đại học Luật được cấp trên và Đại học Huế giao. Để hoàn thành trọng trách là sự miệt mài của tập thể lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên, sinh viên toàn trường không quản ngại khó khăn, vượt qua thử thách, dịch bệnh, hoàn thành xuất sắc vượt bật, đưa Ngành Luật lọt vào bảng xếp hạng Đại học Châu Á của Times Higher Education (THE).
Đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề

Đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề

Nhằm từng bước đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục của Trung tâm nói riêng và chất lượng giáo dục toàn ngành của huyện nói chung, tập thể Trung tâm GDNN - GDTX huyện Triệu Sơn đã tạo được sự thống nhất trong nhận thức và hành động, phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo, tận tâm với sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng lên một tầm cao mới.
Người thầy say sưa với sự nghiệp báo chí truyền thông

Người thầy say sưa với sự nghiệp báo chí truyền thông

Hơn 4 thập kỷ qua, lĩnh vực báo chí truyền thông (BCTT) của nước ta ghi nhận dấu ấn cống hiến của PGS.TS Vũ Quang Hào cả về nghiên cứu, đào tạo lẫn “thực chiến” với nghề. Nay đã tuổi 70, ở ông vẫn vẹn nguyên sự tận tâm, say sưa đó. Nhân dịp Kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, phóng viên (PV) Tạp chí Người cao tuổi có cuộc trò chuyện, mạn đàm cùng ông.
Đôi điều về việc hình thành nhân cách cho trẻ em

Đôi điều về việc hình thành nhân cách cho trẻ em

Hiện nay chúng ta đã và đang bảo tồn, phát huy các di sản vật chất (chùa, đình, nhà cổ, khu phố cổ, làng cổ...) cùng những di sản phi vật thể (dân ca quan họ Bắc Ninh, hát Xoan, thờ cúng Hùng Vương,...) cho con cháu nhiều đời được hưởng thụ.
Thanh Hóa: Hơn 45.300 thí sinh hoàn thành môn cuối kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập

Thanh Hóa: Hơn 45.300 thí sinh hoàn thành môn cuối kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập

Sáng nay, hơn 45.300 thí sinh tại Thanh Hóa đã hoàn thành bài thi cuối, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập, năm học 2024-2025.

Tin khác

“Kế toán - Kiểm toán Việt Nam thích ứng với xu hướng hội nhập và chuyển đổi số”

“Kế toán - Kiểm toán Việt Nam  thích ứng với xu hướng hội nhập và chuyển đổi số”
Sáng 12/6, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Kế toán - Kiểm toán Việt Nam thích ứng với xu hướng hội nhập và chuyển đổi số”, nhằm tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, doanh nghiệp cùng chia sẻ các kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm về hoạt động kế toán - kiểm toán trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số…

Một thí sinh bị đình chỉ thi môn Văn kỳ thi vào lớp 10 THPT tại Thanh Hóa

Một thí sinh bị đình chỉ thi môn Văn kỳ thi vào lớp 10 THPT tại Thanh Hóa
Hơn 45.300 thí sinh tại Thanh Hóa đã hoàn thành môn thi đầu tiên, kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập, năm học 2024-2025.

Thanh Hóa: Công bố điểm trúng tuyển vào Trường THPT chuyên Lam Sơn

Thanh Hóa: Công bố điểm trúng tuyển vào Trường THPT chuyên Lam Sơn
Trường THPT chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa) vừa công bố danh sách học sinh trúng tuyển lớp 10 năm học 2024-2025. Thí sinh có mức điểm cao nhất là học sinh Trường THCS Trần Mai Ninh (TP Thanh Hóa), đạt 47,1 điểm.

Thầy và trò trường vùng biên dồn lực ôn thi ‘vượt vũ môn’ THPT

Thầy và trò trường vùng biên dồn lực ôn thi ‘vượt vũ môn’ THPT
Bước vào giai đoạn nước rút, thầy và trò Trường THPT Quan Sơn, huyện vùng cao Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa đang dồn lực ôn thi tốt nghiệp THPT. Ngoài việc ôn luyện, thầy cô cũng không quên động viên, khích lệ tinh thần học trò.

Kỳ tích ở một ngôi trường làng

Kỳ tích ở một ngôi trường làng
Từ ngôi trường gặp muôn vàn gian khó, đến nay Trường THCS Yên Thọ, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa đã nỗ lực vươn lên, đạt nhiều thành tích đáng tự hào. Đặc biệt, chất lượng giáo dục mũi nhọn và thi tuyển vào lớp 10 THPT có nhiều bứt phá trong nhiều năm trở lại đây.

Giáo dục con trẻ biết giao tiếp

Giáo dục con trẻ biết giao tiếp
Giao tiếp là quá trình thiết lập và phát triển các mối quan hệ giữa người với người nhằm hướng đến những mục đích nhất định. Giao tiếp có vai trò rất quan trọng đối với mỗi cá nhân cũng như với toàn xã hội.

Ngôi trường của những ‘mùa vàng’

Ngôi trường của những ‘mùa vàng’
Mặc dù còn non trẻ, được thành lập năm 2015, song thầy và trò Trường THCS Nguyễn Hồng Lễ đã nỗ lực vươn lên, đạt được nhiều kết quả đáng tự hào.

Xúc động với bài phát biểu của Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Hồng Hà tại lễ tri ân cuối năm học

Xúc động với bài phát biểu của Hiệu trưởng Trường THCS - THPT Hồng Hà tại lễ tri ân cuối năm học
Bài phát biểu bằng sự nhiệt huyết, tâm can, không tô hồng của TS Hà Thị Kim Sa, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Hồng Hà, quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh, đã lay động, rơi nước mắt, khắc ghi, từ hàng nghìn học sinh, phụ huynh, giáo viên trường Hồng Hà trong buổi lễ tri ân diễn ra ngày 25/5.

Nơi chắp cánh ước mơ cho học sinh vùng ven biển

Nơi chắp cánh ước mơ cho học sinh vùng ven biển
Từ ngôi trường ven biển với muôn vàn khó khăn, đến nay Trường THCS Hoằng Phụ đã nỗ lực vươn lên, đạt nhiều thành tích nổi bật về chất lượng giáo dục mũi nhọn.

Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học

Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học
Với điều kiện kinh tế của xã còn nhiều khó khăn, ngân sách Nhà nước chi cho giáo dục còn hạn hẹp, thời gian qua, Trường Tiểu học Nga Phượng đã tích cực xã hội hóa để tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị day học, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của Nhà trường.

Bảo đảm công khai, minh bạch các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo

Bảo đảm công khai, minh bạch các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa có công văn số 2179/BGDĐT-KHTC gửi các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội, UBND các tỉnh, thành phố và các cơ sở giáo dục về việc thực hiện các khoản thu trong lĩnh vực GD&ĐT năm học 2024-2025.

Hội nghị đối thoại giữa Hiệu trưởng Nhà trường với người học năm học 2023 – 2024

Hội nghị đối thoại giữa Hiệu trưởng Nhà trường với người học năm học 2023 – 2024
Trường Đại học Hồng Đức vừa tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Hiệu trưởng Nhà trường với người học năm học 2023 - 2024.

Tặng máy tính trường học, giáo viên và học sinh huyện Yên Thành

Tặng máy tính trường học, giáo viên và học sinh huyện Yên Thành
Trong 2 ngày 17 và 18/5/2024, đoàn công tác của Trung tâm Phát triển Giáo dục và Truyền thông TP Hồ Chí Minh (Trung tâm CEDC), do thạc sĩ Ngô Văn Hiền, Giám đốc Trung tâm làm Trưởng đoàn đã về thăm xã Tăng Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An tham gia chương trình bảo tồn Di sản văn hóa tôn tạo Giếng cổ đền Bạch Y và tặng máy tính trường học và giáo viên, học sinh giỏi.

TP Hồ Chí Minh: Đình chỉ công tác cô giáo cho 6 học sinh đánh bạn trước lớp

TP Hồ Chí Minh: Đình chỉ công tác cô giáo cho 6 học sinh đánh bạn trước lớp
Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Thị Diệu (quận 3, TP Hồ Chí Minh) cho biết đã ra quyết định tạm đình chỉ công tác cô giáo cho 6 học sinh đánh bạn trước lớp từ ngày 17/5 để làm rõ trách nhiệm.

Vụ bữa ăn bán trú bị cắt xén: Khai trừ Đảng Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoàng Thu Phố 1

Vụ bữa ăn bán trú bị cắt xén: Khai trừ Đảng Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoàng Thu Phố 1
Mới đây, Huyện ủy huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai thông tin về việc khai trừ Đảng đối với Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú Tiểu học Hoàng Thu Phố 1 do đã vi phạm các quy định “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng với người khác; sử dụng trái phép tài sản của Nhà nước nhằm trục lợi”.
Xem thêm
Các dân tộc đoàn kết, đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Các dân tộc đoàn kết, đổi mới sáng tạo để phát triển bền vững

Ngày 21 và 22/6, tại thị trấn Vân Canh, huyện Vân Canh đã diễn ra Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số (DTTS) huyện Vân Canh lần thứ IV, năm 2024, với chủ đề “Các dân tộc đoàn kết, đổi mới sáng tạo, phát huy lợi thế, tiềm năng, hội nhập và phát triển bền vững”, có sự tham gia của 150 đại biểu đại diện hơn 13.400 đồng bào DTTS trên toàn huyện.
Lần đầu diễn ra sự kiện Lễ hội Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024

Lần đầu diễn ra sự kiện Lễ hội Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024

Từ ngày 11 đến 15/7/2024, lần đầu tiên tại thành phố biển Quy Nhơn sẽ diễn ra Lễ hội Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024, chủ đề “Bình Định - Khát vọng biển” là chuỗi sự kiện giải trí, văn hóa, du lịch, ẩm thực đặc sắc, hấp dẫn, ấn tượng.
Đề xuất điều chỉnh thời gian kê đơn, cấp thuốc điều trị dài ngày các bệnh mạn tính ổn định

Đề xuất điều chỉnh thời gian kê đơn, cấp thuốc điều trị dài ngày các bệnh mạn tính ổn định

Tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng phụ trách Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, ngày 11/6/2024 Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhận được công văn số 1748/BHXH-CSYT ngày của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam về việc đề xuất thời gian kê đơn, cấp thuốc điều trị ngoại trú các bệnh mạn tính, trong đó có nội dung như sau: “Bảo hiểm Xã hội Việt Nam có Công văn đề xuất Bộ Y tế điều chỉnh thời gian kê đơn, cấp thuốc đối với bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính ổn định (như tiểu đường, tăng huyết áp…) với số lượng thuốc được kê đơn sử dụng tối thiểu 60 ngày, trong thời gian uống thuốc điều trị người bệnh cần đi khám bệnh thì vẫn được hưởng chế độ bảo hiểm y tế.
Chuyện tình cảm động của vợ chồng thương binh mù

Chuyện tình cảm động của vợ chồng thương binh mù

Dù trong cảnh mù lòa, hai người đã tìm thấy và đi đến với nhau bằng tình yêu đích thực để hát tiếp bài ca chiến thắng vượt lên số phận. Đó là cặp vợ chồng thương binh mù Đào Xuân Tình và Cao Thị Hải (hiện sống ở Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Nghệ An).
Nhiều cách làm trong phát triển cây trồng hàng hoá ở Thanh Chương

Nhiều cách làm trong phát triển cây trồng hàng hoá ở Thanh Chương

Với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hoá, huyện Thanh Chương đã, đang có bước đi, cách làm đổi mới, sáng tạo. Hiệu quả mang lại là diện tích cây trồng hàng hoá và giá trị kinh tế nông nghiệp tăng lên theo từng năm.
Địa chỉ tin cậy cho Người cao tuổi

Địa chỉ tin cậy cho Người cao tuổi

Trung tâm Điều dưỡng Người có công và Bảo trợ xã hội Hà Tĩnh (xã Thạch Hạ, TP Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh) đã và đang trở thành địa chỉ uy tín, tin cậy cho nhiều đối tượng, đặc biệt là đối với Người cao tuổi trên địa bàn.
Phiên bản di động