Câu chuyện của ông Minh không phải hiếm. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, ngày càng nhiều NCT được tư vấn tham gia các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ tích hợp đầu tư (bảo hiểm liên kết đầu tư). Song, liệu đây có phải “chiếc gậy thần” giúp tuổi già an nhàn, hay chỉ là phép cộng phức tạp đầy rủi ro?
Còn bà Đặng Thị Hoa, 60 tuổi, mới về hưu được hai năm, chia sẻ: “Về già, tôi quan tâm nhất đến chuyện sức khỏe và chi tiêu hằng tháng. Lương hưu cũng có nhưng không nhiều, còn bệnh tật thì lúc nào cũng rình rập. Tôi chỉ mong sao vừa có khoản phòng thân, vừa để lại chút gì đó cho con cháu”.
Đúng như bà Hoa nói, phần lớn NCT đều có chung mối lo: Sức khỏe suy giảm, chi phí y tế gia tăng, thu nhập ổn định không còn, trong khi mong muốn để lại một phần tài sản cho con cháu vẫn còn nguyên. Chính nhu cầu đó khiến họ quan tâm đến những sản phẩm bảo hiểm có yếu tố tích lũy, đầu tư.
Bảo hiểm liên kết đầu tư - sản phẩm “hai mặt”
Theo các chuyên gia tài chính, bảo hiểm liên kết đầu tư được thiết kế gồm hai phần: Phần bảo hiểm chi trả quyền lợi khi người tham gia tử vong hoặc thương tật toàn bộ vĩnh viễn. Phần đầu tư là số phí còn lại sau khi trừ chi phí sẽ được đưa vào các quỹ cổ phiếu, trái phiếu hoặc quỹ cân bằng. Giá trị tài khoản tăng giảm theo hiệu quả quỹ. Ngoài ra, điểm khác biệt lớn của loại hình bảo hiểm này là tính linh hoạt. Người tham gia bảo hiểm có thể rút một phần tiền, thay đổi quỹ, đóng thêm hoặc giảm bớt. Nhưng đi kèm linh hoạt là rủi ro - vì kết quả đầu tư không được cam kết.
| Hiểu đúng về bảo hiểm liên kết đầu tư - Không phải tiết kiệm ngân hàng: Lợi nhuận không được bảo đảm, phụ thuộc vào thị trường. - Không thay thế bảo hiểm sức khỏe: Chỉ chi trả khi tử vong hoặc thương tật nặng. - Thích hợp với người có khoản tiền nhàn rỗi, chấp nhận rủi ro và muốn đa dạng hóa danh mục. - Không phù hợp nếu coi là nguồn thu chính để dưỡng già. |
Bà Hoa, người đã tham gia hợp đồng trên 10 năm, kể lại trải nghiệm khá tích cực:
“Tôi chọn quỹ cân bằng, đóng đều đặn trong 5 năm đầu. Nhờ thị trường thuận lợi, tài khoản tăng lên, có lúc tôi rút ra để chữa bệnh mà vẫn giữ hợp đồng. Với tôi, đó là khoản tích lũy có ích”.
Trái lại, ông Minh thì không may mắn như vậy. Ông được tư vấn: Sau 5 năm sẽ có lãi cao hơn gửi tiết kiệm, nhưng thực tế, do chi phí ban đầu lớn và thị trường trái phiếu giảm, giá trị tài khoản thấp hơn số tiền ông bỏ ra.
“Tôi không trách ai, vì hợp đồng có ghi rõ. Nhưng quả thực, người già như tôi đâu dễ mà đọc hết cả xấp giấy dày hàng chục trang”, ông Minh chia sẻ.
Góc nhìn từ chuyên gia
Bà Nguyễn Thùy Trang, chuyên viên tư vấn ngân hàng nhận định:
“Với NCT, bảo hiểm liên kết đầu tư là con dao hai lưỡi. Nếu coi đây là một phần nhỏ trong danh mục tài sản, để vừa có bảo vệ, vừa có cơ hội tăng trưởng, thì có thể chấp nhận. Nhưng nếu đặt hết kì vọng vào nó để dưỡng già, rất dễ thất vọng”.
Theo bà Trang, điều quan trọng nhất là mục tiêu. Nếu mục tiêu chính là an toàn, NCT nên chọn tiết kiệm ngân hàng, trái phiếu chính phủ, hoặc bảo hiểm truyền thống. Nếu muốn đa dạng hóa và sẵn sàng chấp nhận rủi ro, có thể tham gia liên kết đầu tư, nhưng phải hiểu rõ rằng lợi nhuận chỉ là kì vọng. Ở tuổi 60 trở lên, phí bảo hiểm cao hơn nhiều so với người trẻ. Thêm vào đó, nhiều bệnh lí có sẵn sẽ bị loại trừ. NCT không nên kí hợp đồng nếu chưa cùng con cháu đọc kĩ điều khoản.
Thực tế cho thấy, sản phẩm này không chỉ có “màu hồng”. Bởi, chi phí cao trong những năm đầu, phần lớn phí bị khấu trừ, khiến tài khoản khó sinh lời ngắn hạn. Tiếp đó, khi có biến động thị trường thì quỹ cổ phiếu dễ “bốc hơi” khi thị trường xấu; chọn quỹ trái phiếu cũng không an toàn tuyệt đối. Bên cạnh đó, hợp đồng của sản phẩm khá phức tạp khiến NCT dễ nhầm lẫn giữa lợi nhuận cam kết và lợi nhuận kì vọng. Quan trọng hơn cả là thời gian của hợp đồng dài hạn, theo cam kết, người tham gia bảo hiểm phải kiên trì ít nhất 7-10 năm mới thấy hiệu quả; trong khi NCT thường mong ngắn hạn, dễ nản lòng...
Câu chuyện của ông Minh, bà Hoa cho thấy, bảo hiểm nhân thọ liên kết đầu tư không xấu nhưng cũng không phải “chiếc gậy thần”. Nó chỉ phát huy hiệu quả khi người tham gia hiểu rõ cơ chế, có khả năng đóng phí dài hạn và coi đây là một phần nhỏ trong danh mục tài sản.
Khi về già, nhiều người mong muốn sự bình yên hơn là chạy theo lợi nhuận. Vì vậy, trước khi kí vào hợp đồng dày cộp, NCT cần tự hỏi: Sản phẩm này có giúp tôi an tâm hơn, hay khiến tôi thêm lo lắng? Chỉ khi trả lời được câu hỏi ấy, lựa chọn tham gia hay không mới thực sự là quyết định sáng suốt cho tuổi già…
