Chuẩn bị bước vào thời kỳ già hóa dân số từ năm 2038

Các chuyên gia đánh giá, Việt Nam là quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Những người từ 60 tuổi trở lên chiếm 11,9% tổng dân số vào năm 2019 và đến năm 2050, con số này được dự báo sẽ tăng lên hơn 25%. Đến năm 2038, Việt Nam bước vào thời kỳ dân số già, chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già”.
Người cao tuổi tập thể dục dưỡng sinh tại khu vực hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội). Ảnh minh họa: Thành Đạt/TTXVN
Người cao tuổi tập thể dục dưỡng sinh tại khu vực hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội). Ảnh minh họa: Thành Đạt/TTXVN

Sự già hóa dân số, đặc biệt là ở các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam đang tạo ra những áp lực và thách thức mới, đồng thời, công tác dân số và phát cũng cần linh hoạt thích ứng khi chỉ còn 15 năm nữa để chuẩn bị.

Nguy cơ thiếu hụt lao động

Theo thống kê, năm 2023, quy mô dân số Việt Nam là khoảng 100,3 triệu người, với hơn 16 triệu người cao tuổi. Bộ Y tế đưa ra dự báo đến năm 2038, Việt Nam bước vào thời kỳ dân số già, chuyển từ xã hội “già hóa” sang xã hội “già”, với hơn 21 triệu người cao tuổi, chiếm gần 20% tổng dân số. Điều đáng lưu ý là quá trình quá độ từ già hóa dân số đến dân số già của Việt Nam chỉ trong vòng hơn 20 năm, trong khi các nước phát triển mất nhiều thời gian hơn, thậm chí gần một thế kỷ.

Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đã tăng từ 68,6 tuổi (năm 1999) lên 73,2 tuổi (năm 2014), tăng dần lên 74,5 tuổi (năm 2019), dự báo tăng lên 78 tuổi (năm 2030) và đạt 80,4 tuổi (năm 2050). Từ năm 2009 đến năm 2021, chỉ số già hóa của chúng ta đã tăng từ 35,5 đến 53,1.

Những năm 70 - 80 của thế kỷ trước, phụ nữ Việt Nam sinh nhiều con và nhiều hơn tỷ suất sinh thay thế cần thiết (5 - 6 con/phụ nữ). Tuy nhiên, xu hướng này ngày càng giảm và thấp nhất vào năm 2005. Đến nay, mặc dù tỷ suất sinh trung bình đã cải thiện nhưng vẫn chưa đạt tỷ suất sinh cần thiết là 2,1 con/phụ nữ. Nhiều chuyên gia đã đưa ra định, ngày càng nhiều người trẻ ở Việt Nam có suy nghĩ, trong điều kiện hiện nay, việc kết hôn, sinh con là bất tiện, gây phiền hà và không cần thiết. Từ đó, các chuyên gia nêu ý kiến rằng cơ quan chức năng cần xây dựng thông điệp, bộ tài liệu truyền thông về chính sách dân số và phát triển để phổ biến rộng rãi trong tình hình hiện nay.

Theo các chuyên gia: Một hậu quả trực tiếp của sự già hóa dân số ở Việt Nam là nguy cơ thiếu hụt lao động. Với dân số ngày càng già hóa và lượng người lao động trẻ giảm sút, sự thiếu hụt lao động đang càng trở thành vấn đề đáng lo ngại. Các ngành công nghiệp và dịch vụ sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đủ nguồn nhân lực để duy trì, phát triển, điều này có thể dẫn đến tình trạng giảm hiệu suất lao động, giảm cạnh tranh, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình thông tin: Tỷ lệ người cao tuổi tham gia làm việc ngày càng tăng trong 20 năm qua. Năm 1999, có 19,40% người cao tuổi là nữ, 35% người cao tuổi nam làm việc thì đến năm 2020 đã tăng lên thành 38% và 46,1%. Giai đoạn 2010 - 2020, bình quân mỗi năm lao động là người cao tuổi tăng thêm khoảng 160.000 người, tương ứng là 4%/năm, cao hơn 2 lần so với mức tăng trưởng việc làm chung của cả nước.

Ngoài ra, già hóa dân số cũng đặt ra những thách thức đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe và trợ cấp xã hội. Với tình trạng tỷ lệ người cao tuổi ngày càng tăng, rõ ràng Nhà nước cần phải có các chính sách và cơ sở hạ tầng phù hợp để đảm bảo người cao tuổi được chăm sóc tốt nhất.

Cần có chính sách phù hợp

Nhận thức được xu hướng già hóa dân số là tất yếu, từ nhiều năm qua, Ðảng và Nhà nước luôn quan tâm xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách, đặc biệt là hệ thống trợ giúp xã hội, nhằm ứng phó hiệu quả. Cụ thể, Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ người cao tuổi vay vốn ưu đãi để sản xuất - kinh doanh (Thông tư số 96/2018/TT-BTC). Người cao tuổi có thể vay vốn tín dụng ưu đãi từ 2 nguồn vốn thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội và Quỹ quốc gia về việc làm để đầu tư phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, cải thiện đời sống.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 3,1 triệu người cao tuổi hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Số lượng người cao tuổi không có lương hưu càng lớn thì càng tạo nhiều áp lực lên hệ thống an sinh xã hội. Số người về hưu và thời gian hưởng lương hưu gia tăng đòi hỏi phải hình thành hệ thống lương hưu dài hạn đủ sống đang trở thành sức ép với các nước phát triển và đang phát triển. Do đó, vấn đề đặt ra là cần tạo mọi điều kiện kéo dài thời gian lao động cho người cao tuổi, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, thích ứng với xu hướng già hóa dân số.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định, chúng ta cần nhìn nhận già hóa dân số không chỉ ở mặt nguy cơ mà còn cần tiếp cận theo hướng sẽ mang lại cơ hội đáng kể cho phát triển bền vững gắn liền với sự tham gia tích cực của người cao tuổi. Với kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng và nguồn lực tài chính, người cao tuổi hoàn toàn có thể trở thành tác nhân, nguồn lực quan trọng trong cộng đồng để đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, gia đình và cộng đồng.

Ngoài ra, chúng ta cũng cần hình thành các chính sách khuyến khích phụ nữ sinh con, thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động, đầu tư vào giáo dục và đào tạo để phát triển nguồn nhân lực, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thu hút, giữ chân nguồn lao động trẻ. Cùng với đó, việc sử dụng công nghệ và tự động hóa trong các ngành công nghiệp cũng là một giải pháp. Bằng cách tăng cường tự động hóa, Việt Nam có thể giảm phụ thuộc vào lao động trực tiếp, tăng hiệu suất lao động, giúp cân bằng nguồn nhân lực trong ngành công nghiệp và dịch vụ.

Phó cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) Phạm Vũ Hoàng, cho biết, già hóa dân số mang đến cả cơ hội và thách thức. Về cơ hội, già hóa dân số có thể thúc đẩy sự phát triển các lĩnh vực như bảo hiểm, ngân hàng, dinh dưỡng, du lịch, đổi mới công nghệ và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất hoặc quản lý trong bối cảnh thiếu lực lượng lao động.

Trong bối cảnh sự già hóa dân số và nguy cơ thiếu hụt lao động, Việt Nam cần chủ động và sáng tạo trong việc tìm kiếm giải pháp hiệu quả. Ngoài ra, Việt Nam cũng cần tham khảo kinh nghiệm của các nước đã ứng phó với già hóa dân số để xây dựng chính sách phù hợp thực tiễn để tăng cường tính tự chủ, độc lập, nhất là tài chính cho người cao tuổi, đồng thời tạo cho họ cơ hội, năng lực tham gia đầy đủ vào hệ thống an sinh, bảo hiểm xã hội và chăm sóc sức khỏe, đảm bảo quyền cho người cao tuổi để đạt đến "già hóa thành công". Có thể nói, bằng cách thực hiện linh hoạt chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế, xã hội, Việt Nam có thể vượt qua những thách thức, chuẩn bị mọi điều kiện tốt nhất để bước vào thời kỳ già hóa dân số.

Theo baotintuc.vn
Nguồn: https://baotintuc.vn/xa-hoi/chuan-bi-buoc-vao-thoi-ky-gia-hoa-dan-so-tu-nam-2038-20240321112236889.htm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

“Người vá lành hạnh phúc gia đình”

“Người vá lành hạnh phúc gia đình”

Nhà cửa khang trang, sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp, con cháu ngoan ngoãn, nền nếp và thành đạt. Đó là ấn tượng ban đầu khi tôi đến thăm gia đình bà Lê Thị Hải, hội viên NCT, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Núi Móng, xã Hoàn Sơn, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, một trong những tấm gương điển hình về nuôi dạy con tốt và xây dựng gia đình hạnh phúc, ấm no.
Yên Lập đang từng ngày “thay da đổi thịt”

Yên Lập đang từng ngày “thay da đổi thịt”

Bao lần lỡ hẹn, tôi mới có dịp trở lại thăm huyện miền núi Yên Lập, tỉnh Phú Thọ. Đó là một ngày nắng như đổ lửa. Con đường gồ ghề, lầy lội năm xưa được thay vào những con đường trải nhựa, bê tông phẳng phiu, sạch đẹp. Các công trình phúc lợi khang trang, kiên cố. Những ngôi nhà cao tầng nối tiếp nhau, những vườn cây ăn trái sai trĩu quả, ruộng lúa xanh mướt chạy dọc theo hai bên triền núi. Trong sự đổi thay từng ngày ấy, rất tự hào có vai trò đóng góp quan trọng của lớp NCT.
Người cao tuổi tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa

Người cao tuổi tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa

Nhiều năm qua, Hội NCT trên địa bàn huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn đã triển khai thực hiện lồng ghép phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, thu hút đông đảo cán bộ, hội viên NCT tham gia. Qua đó, không ngừng phát huy vai trò nêu gương sáng của lớp NCT trong xây dựng đời sống văn hóa, gia đình văn hóa, góp phần tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.
NCT là tấm gương và nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho người dân

NCT là tấm gương và nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho người dân

Với lòng nhiệt huyết, trách nhiệm cao, những NCT trên địa bàn tỉnh Hậu Giang đã và đang phát huy vai trò “Tuổi cao - Gương sáng”, trở thành những hạt nhân tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần đảm bảo an ninh, trật tự tại địa phương.
Người cao tuổi tích cực tham gia bảo vệ an ninh trật tự xóm làng

Người cao tuổi tích cực tham gia bảo vệ an ninh trật tự xóm làng

Trong những qua, các cấp Hội NCT tỉnh Nam Định phối hợp chặt chẽ với Công an địa phương tuyên truyền, đẩy mạnh phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” sâu rộng tới toàn thể quần chúng nhân dân. Phát huy vai trò “Tuổi cao - Gương sáng”, lớp NCT trên địa bàn tỉnh đã trở thành lực lượng quan trọng tuyên truyền, vận động người dân tích cực gia xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, gắn với việc đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ cuộc sống bình yên nơi xóm làng.

Tin khác

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò của NCT trong bối cảnh già hóa dân số

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò của NCT trong bối cảnh già hóa dân số
1. Người cao tuổi chiếm tỉ trọng đáng kể trong cơ cấu dân số nước ta, là một trong những nhóm người dễ tổn thương trong xã hội, cần được bảo vệ và chăm sóc toàn diện.

Khi người cao tuổi chung tay xây dựng gia đình văn hóa

Khi người cao tuổi chung tay xây dựng gia đình văn hóa
Nhiều năm qua, Hội NCT các cấp tỉnh Nam Định phối hợp triển khai, khích lệ hội viên nêu cao tinh thần “Tuổi cao, chí càng cao”; phát huy kinh nghiệm, tri thức, gương mẫu đi đầu tích cực vận động con cháu tham gia xây dựng gia đình văn hóa, gia đình kiểu mẫu.

Giải Bóng chuyền hơi NCT tỉnh Hòa Bình lần thứ II năm 2024

Giải Bóng chuyền hơi NCT tỉnh Hòa Bình lần thứ II năm 2024
Ngày 28/3, Hội NCT tỉnh Hòa Bình tổ chức họp Ban tổ chức Giải Bóng chuyền hơi NCT tỉnh Hòa Bình lần thứ II năm 2024. Ông Bùi Tuấn Hải, Chủ tịch Hội NCT tỉnh Hòa Bình, Trưởng ban Tổ chức chủ trì cuộc họp.

Người uy tín ở thôn Trại Ổi

Người uy tín ở thôn Trại Ổi
Năm 2007, ông Nghiêm Xuân Bình, dân tộc Hoa, 74 tuổi, được bà con trong thôn bầu là Người có uy tín của thôn Trại Ổi, xã Trường Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Phát huy vai trò của mình, ông Bình tích cực vận động bà con phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo; đóng góp tiền, công sức làm đường giao thông, kênh mương nội đồng; bài trừ các hủ tục...

Nơi dẫn dắt những tâm hồn thơ

Nơi dẫn dắt những tâm hồn thơ
Tháng 12/2023, CLB Thăng Long, Hà Nội tròn 45 năm thành lập, hoạt động liên tục và phát triển về mọi mặt. Nội dung chương trình sinh hoạt của CLB theo chuyên đề do các ban tổ chức gồm Ban Thời sự, Ban Văn hóa-Xã hội, Ban Khoa học-Công nghệ, Ban Chính trị-Kinh tế, Ban Y tế-Sức khỏe. Cùng với các ban chuyên đề là hoạt động của Bộ môn thể thao Bóng bàn và Bộ môn Thơ.

Phát huy vai trò NCT trong giai đoạn hiện nay

Phát huy vai trò NCT trong giai đoạn hiện nay
LTS: Theo kế hoạch, ngày 10/4/2024, Hội NCT Việt Nam phối hợp với Tạp chí Cộng sản tổ chức Hội thảo khoa học về già hóa dân số: Thực trạng, xu hướng và khuyến nghị chính sách. Tạp chí Người cao tuổi các số 51-52 ra các ngày 12-13/3/2024 đã đăng tham luận: “Xu thế già hóa, đặc điểm ở Việt Nam và khuyến nghị chính sách” của GS.TS Nguyễn Đình Cử; từ số này, Tạp chí Người cao tuổi tiếp tục đăng một số tham luận của các nhà khoa học, quản lí tham gia tại Hội thảo trên...

Phát huy tốt vai trò NCT trong công cuộc xây dựng nông thôn mới

Phát huy tốt vai trò NCT trong công cuộc xây dựng nông thôn mới
Thời gian gần đây, trên địa bàn huyện Thanh Hà (tỉnh Hải Dương) có nhiều tuyến đường giao thông nông thôn được đầu tư xây dựng, mở rộng, tạo thuận lợi cho bà con Nhân dân đi lại, giao thương hàng hóa. Trong đó, phải kể đến vai trò quan trọng của NCT...

NCT phát huy tốt vai trò trong các phong trào thi đua yêu nước

NCT phát huy tốt vai trò trong các phong trào thi đua yêu nước
TP Đà Nẵng hiện có gần 99.000 hội viên NCT. Với nỗ lực của các cấp Hội, đến nay có trên 46.700 hội viên được cấp, đổi thẻ; 65.779 NCT được thu thập dữ liệu, chuyển cơ quan thường trực Đề án 06 nhập cơ sở dữ liệu về NCT và hội viên NCT. Để nâng cao chất lượng hoạt động Hội và phong trào của NCT, Hội tổ chức 7 lớp tập huấn nâng cao kiến thức, kĩ năng, nghiệp vụ cho hơn 1.100 chi hội trưởng (đạt chỉ tiêu nhiệm kì 2021-2026).

Nơi NCT được tiếp tục cống hiến và chăm lo chu đáo

Nơi NCT được tiếp tục cống hiến và chăm lo chu đáo
Hội NCT phường Hồng Hải có 18 Chi hội, 90 Tổ hội, với 2.440 hội viên. Đây là tài sản quý giá, nguồn lực dồi dào, chỗ dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền địa phương. Bởi lẽ, NCT có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ, năng lực, kiến thức sâu rộng, giàu thực tiễn, nhiều kinh nghiệm, có ý chí kiên trung “Tuổi cao, chí càng cao”...

Chủ tịch Hội gương mẫu, đi đầu trong công việc

Chủ tịch Hội gương mẫu, đi đầu trong công việc
Rời quân ngũ về nghỉ hưu năm 2010, ông Nguyễn Huy Sửu được Chi bộ khu phố 4, Đảng bộ phường Hà Khẩu, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh phân công trách nhiệm làm tổ trưởng Đảng thay thế tổ trưởng cũ vì đã quá nhiều tuổi. Ông vui vẻ nhận nhiệm vụ dù đã tham gia nhiều chức vụ cao hơn trong quân ngũ.

Hạt nhân tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm

Hạt nhân tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm
Với tinh thần trách nhiệm và lòng nhiệt huyết, lớp NCT trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã và đang phát huy vai trò “Tuổi cao - Gương sáng”, trở thành những hạt nhân tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương...

Người cao tuổi tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Người cao tuổi tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc
Thời gian qua, lớp NCT trên địa bàn thành phố Tuyên Quang đã phát huy tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”, tham gia hiệu quả vào các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, tiếp tục cống hiến công sức, trí tuệ và kinh nghiệm, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị ở địa phương.

Người cao tuổi nêu gương sáng, các mặt hoạt động khởi sắc

Người cao tuổi nêu gương sáng, các mặt hoạt động khởi sắc
Huyện Bình Xuyên có hơn 18.600 hội viên NCT đang sinh hoạt ở 13 Hội NCT xã, thị trấn với 135 Chi hội NCT. Tìm hiểu hoạt động của các cấp Hội và lực lượng hội viên NCT năm 2023 ở huyện Bình Xuyên, phóng viên Tạp chí Người cao tuổi trao đổi cùng ông Nguyễn Hữu Thuần, Huyện ủy viên, Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện, Trưởng Ban đại diện (BĐD) Hội NCT huyện Bình Xuyên…

Phát huy tốt vị thế, vai trò của người cao tuổi

Phát huy tốt vị thế, vai trò của người cao tuổi
Thời gian qua, Hội NCT Kiên Giang luôn đổi mới phương thức hoạt động, thực hiện hiệu quả việc bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT. Đặc biệt, cấp ủy, chính quyền, MTTQ, các ban, ngành trên địa bàn tỉnh luôn quan tâm, chăm lo đến NCT thể hiện truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc, tình cảm, nghĩa vụ, trách nhiệm của gia đình cộng đồng, xã hội, của thế hệ sau với thế hệ trước.

Hội Chữ thập đỏ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2023

Hội Chữ thập đỏ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2023
Năm 2023, Hội Chữ thập đỏ (CTĐ) TP Thủ Đức xây dựng và triển khai thực hiện tốt các phong trào “Người tốt, việc thiện - Chung sức xây dựng cộng đồng nhân ái”; Phong trào “Tết Nhân ái” Xuân Quý Mão 2023; triển khai Tháng Nhân đạo năm 2023, với Chủ đề: “Từ trái tim mỗi chúng ta - Chung sức xây dựng cộng đồng nhân ái”; Ngày hội Tình nguyện viên CTĐ vì cộng đồng năm 2023; thực hiện cuộc vận động “Người dân TP Hồ Chí Minh không xả rác ra đường và kênh rạch, vì thành phố sạch và giảm ngập nước”...
Xem thêm
Phiên bản di động