Cần thiết lập cơ chế “hậu giám sát”!

Mở đầu phiên thảo luận, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, hiện nay các nghị quyết, kết luận hoặc kiến nghị giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Hội đồng nhân dân tuy có giá trị chính trị cao, nhưng chưa có cơ chế pháp lý buộc thực hiện. Luật hiện hành chưa quy định rõ trách nhiệm, chế tài, thời hạn và cơ quan theo dõi việc thực hiện kiến nghị giám sát. Nhiều trường hợp cơ quan chịu giám sát chậm báo cáo hoặc chỉ “trả lời hình thức”, không có kết quả cụ thể, dẫn đến tình trạng “giám sát xong là xong”.

Đại biểu Tạ Văn Hạ: Dự thảo Luật chưa thể hiện rõ các quy định ở khâu "hậu giám sát".

Từ thực trạng nêu trên, đại biểu Thạch Phước Bình đưa ra kiến nghị:

Thứ nhất, bổ sung điều khoản riêng quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu giám sát phải báo cáo kết quả thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận được văn bản. Cơ quan giám sát có quyền yêu cầu báo cáo bổ sung hoặc tiến hành giám sát lại nếu kết quả không đạt yêu cầu. Trường hợp không thực hiện hoặc cố tình trì hoãn, chủ thể giám sát được quyền kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét trách nhiệm của người đứng đầu.

Thứ hai, bổ sung cơ chế “truy cứu trách nhiệm hành chính hoặc kỷ luật” đối với người đứng đầu cơ quan không chấp hành kiến nghị giám sát - có thể dẫn chiếu sang Luật Cán bộ, công chức và Luật Tổ chức Chính phủ/HĐND–UBND.

Thứ ba, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội định kỳ tổng hợp, công bố công khai danh mục cơ quan, địa phương chậm hoặc chưa thực hiện kiến nghị giám sát, tạo áp lực công khai và minh bạch.

Cùng quan điểm, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) nêu rõ, dự thảo Luật chưa thể hiện rõ các quy định ở khâu "hậu giám sát" để nâng cao hiệu quả giám sát lại. Bởi, hiện nay, thiếu một cơ chế hữu hiệu để theo dõi, kiểm tra, và đánh giá việc thực hiện các kết luận, nghị quyết, và kiến nghị sau giám sát. Các kết luận, kiến nghị của các cuộc giám sát thường "chỉ dừng lại ở mức kiến nghị".

“Đại biểu đề nghị cần xem xét thiết lập một cơ chế “hậu giám sát” để đảm bảo đầy đủ một quy trình giám sát khép kín. Tôi cũng đề nghị có những quy định về báo cáo bắt buộc đối với đối tượng chịu sự giám sát trong việc thực hiện các kiến nghị (ví dụ như 6 tháng, 1 năm cho cụ thể); giám sát lại nếu chưa có chuyển biến hay thực hiện không đạt yêu cầu”.

Bên cạnh đó, đại biểu Tạ Văn Hạ cũng kiến nghị quy định trách nhiệm của người đứng đầu (cả về trách nhiệm chính trị và trách nhiệm hành chính) trong việc thực hiện kết luận giám sát; tăng cường vai trò của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các Ban của Hội đồng nhân dân… trong việc theo dõi, giám sát và tổ chức đánh giá, kiểm tra lại việc giám sát lại.

Về thiếu chế tài, trách nhiệm và báo cáo giải trình của người đứng đầu, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (thành phố Huế) đề nghị bổ sung vào khoản 4 Điều 7 nội dung: Trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kiến nghị, cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát phải có báo cáo giải trình bằng văn bản gửi chủ thể giám sát và cấp có thẩm quyền để xem xét trách nhiệm.

Góp ý về “Bảo đảm việc thực hiện nghị quyết, kết luận, yêu cầu, kiến nghị giám sát” tại Điều 40 dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng, (thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, Điều 40 quy định theo dõi, đôn đốc nhưng chưa có công cụ bắt buộc để giám sát kết quả. Đồng thời chế tài xử lý vi phạm còn khá chung chung, đó là xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo Luật này và pháp luật có liên quan. Điều này cần phải được cụ thể hóa, rõ ràng để bảo đảm tính chấp hành nghiêm túc thực hiện các nghị quyết, kết luận, yêu cầu, kiến nghị giám sát trong thực tiễn và có chế tài phải đủ mạnh để thực thi được hiệu quả hơn.