Tư duy hài hòa, uyển chuyển của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Tuyên ngôn Độc lập

Phong cách tư duy của Chủ tịch Hồ Chí Minh gồm: Phong cách tư duy khoa học, cách mạng và hiện đại; phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo và phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình. Bài viết này xin đề cập phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Người trong Tuyên ngôn Độc lập...
Về quyền dân tộc

Phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện rõ nhất là Người đã xuất phát từ cái chung, cái nhân loại, từ những chân lí phổ biến, những “lẽ phải không ai chối cãi được” để nhận thức và lí giải những vấn đề của thực tiễn. Ở Người không bao giờ tìm được biểu hiện nhỏ nào của xu hướng biệt phái, phiến diện, cực đoan. Để đàm phán, thuyết phục đối phương đi tới đồng thuận, Người thường lập luận trên cơ sở nguyên tắc về tính đồng nhất nguyên lí.

Trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ, suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.

Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hỏi phụ nữ các dân tộc thiểu số
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hỏi phụ nữ các dân tộc thiểu số

Tuyên ngôn Độc lập với “những lẽ phải không ai chối cãi được” đã đập tan luận điệu “trở lại bảo hộ” nước ta của thực dân Pháp. Bởi vậy, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc xong Tuyên ngôn Độc lập, những lời thề đã vang lên: Chúng tôi, toàn thể dân Việt Nam xin thề: Kiên quyết một lòng ủng hộ Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi xin thề: Cùng Chính phủ giữ nền độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc, chống mọi mưu mô xâm lược, dù có phải chết cũng cam lòng. Nếu Pháp đến xâm lược lần nữa thì chúng tôi xin thề: “Không đi lính cho Pháp, Không làm việc cho Pháp, Không bán lương thực cho Pháp, Không đưa đường cho Pháp!”.

Để tranh thủ thêm sự ủng hộ của thế giới, trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã nhấn mạnh: “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng Minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!”. Người cũng nêu rõ: “Chúng tôi tin rằng các nước Đồng minh đã công nhận những nguyên tắc dân tộc bình đẳng ở các Hội nghị Têhêrăng và Cựu Kim Sơn, quyết không thể không công nhận quyền độc lập của dân Việt Nam”.

Trong cuốn sách “Hồ Chí Minh, một nhà tư tưởng”, Giáo sư Singo Sibata đã đánh giá: “Cống hiến nổi tiếng của Cụ Hồ Chí Minh là ở chỗ đã phát triển quyền con người thành quyền dân tộc” . Thực tế chứng minh rằng sau khi Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, đưa đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì phong trào giải phóng dân tộc đã bùng lên mạnh mẽ, đập tan tành hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân. Trong cuốn “Thế giới bàn về Việt Nam”, nhà sử học nước Anh Thomas Hodgkin đã đánh giá “Cách mạng Tháng Tám đã đánh dấu sự bắt đầu của một thời kì mới, nó vạch đường ranh giới của thời đại thực dân bắt đầu nhường chỗ cho thời đại phi thực dân hóa” .

Năm 1987, Đại hội đồng UNESCO đã vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất và “khuyến nghị các quốc gia thành viên cùng tham gia kỉ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bằng việc tổ chức các hoạt động cụ thể để tưởng niệm Người, qua đó làm cho mọi người hiểu rõ tầm vóc vĩ đại của những tư tưởng và những cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của Người”. Năm 1990, nhân kỉ niệm 100 năm Ngày sinh của Người, Giám đốc UNESCO phụ trách khu vực văn hóa châu Á - Thái Bình Dương, Tiến sĩ M.Ahmed đã khẳng định: “Người sẽ được ghi nhớ không phải chỉ là người giải phóng cho Tổ quốc và nhân loại bị đô hộ mà còn là một nhà hiền triết hiện đại mang lại viễn cảnh và hi vọng mới cho những người đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này”.

Về giải phóng phụ nữ

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người chiến sĩ tiên phong trong công cuộc thực hiện cuộc cách mạng triệt để nhằm giải phóng phụ nữ ở nước ta. Từ việc nhận ra vai trò của người phụ nữ trong công cuộc giải phóng dân tộc, Người cũng đã nhận ra rằng muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thành công thì cần phải giải phóng hoàn toàn người phụ nữ. Bởi thế, trong “Tuyên ngôn Độc lập”, Chủ tịch Hồ Chí Minh không trích dẫn nguyên văn từ bản “Tuyên ngôn độc lập” của nước Mỹ năm 1776. Bản tuyên ngôn của nước Mỹ viết “that all men are created equal”, nghĩa là “mọi đàn ông sinh ra đều bình đẳng”. Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh thì viết: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng”.

Tháng 5/1968, trong đoạn viết bổ sung vào Di chúc năm 1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết về những công việc mà Người cho rằng phải làm ngay sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hoàn toàn thắng lợi, trong đó không quên nhắc tới sự nghiệp giải phóng phụ nữ. Người viết: “Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo. Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên. Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ” .

Bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước nhận định: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là người khởi xướng con đường giải phóng phụ nữ Việt Nam. Người đã thức tỉnh phụ nữ tham gia giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại và từ đó giải phóng chính mình” .

Bà Ketherine Muller Marin, Trưởng Đại diện Văn phòng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) tại Việt Nam trong lễ kỉ niệm 120 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 2010 đã nhận định: “Người cũng quan tâm đến quyền và vai trò của phụ nữ trong xã hội… Đối với UNESCO, bình đẳng giới là một điều kiện cần thiết để đạt được các mục tiêu phát triển quốc tế” .

Như vậy, phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh là mối quan hệ hài hòa giữa cái chung và cái riêng, là tư duy biện chứng trên cơ sở nguyên tắc về tính đồng nhất của nguyên lí, là phong cách tư duy phù hợp với quy luật phát triển, là tư duy hài hòa giữa lí tưởng và hiện thực, giữa dân tộc và thời đại. Nó chính là sự đánh giá đúng đắn, hợp lí của Người trong thực tiễn về mối quan hệ giữa dân và nước, giai cấp và dân tộc, dân tộc và nhân loại.

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Trung tướng Trần Hồng Minh, Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Ông Trần Hồng Minh được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Ông Trần Hồng Minh được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Trung tướng Trần Hồng Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (Bộ Quốc phòng), được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng.
Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh

Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh

Lễ viếng và Lễ truy điệu Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, được tổ chức theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước. Ngày 15/9, tại Nhà Tang lễ quốc gia - số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội), Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và gia đình đã tổ chức trọng thể Lễ viếng và Lễ truy điệu Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước.
Bộ Y tế hướng dẫn xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi giãn cách, tăng cường giãn cách xã hội

Bộ Y tế hướng dẫn xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi giãn cách, tăng cường giãn cách xã hội

Sáng 15/9, Bộ Y tế- cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 điện Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch các tỉnh, thành phố về việc xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi thực hiện giãn cách xã hội và tăng cường giãn cách xã hội.
Đồng chí Lại Xuân Môn giữ chức Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương

Đồng chí Lại Xuân Môn giữ chức Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương

Chiều 14/7, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức Hội nghị triển khai quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương dự và phát biểu chỉ đạo.

Tin khác

Đại tướng Phùng Quang Thanh - vị tướng trưởng thành trong chiến đấu

Đại tướng Phùng Quang Thanh - vị tướng trưởng thành trong chiến đấu
Đại tướng Phùng Quang Thanh sinh ngày 2/2/1949, tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh, TP Hà Nội trong một gia đình yêu nước, giàu truyền thống cách mạng...

Thủ tướng chấn chỉnh công tác phòng chống dịch tại Kiên Giang, Tiền Giang

Thủ tướng chấn chỉnh công tác phòng chống dịch tại Kiên Giang, Tiền Giang
Ngày 13/9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 đã làm việc, kiểm tra trực tuyến công tác phòng chống dịch với các tỉnh Kiên Giang, Tiền Giang – nơi tình hình dịch có nhiều diễn biến đáng lo ngại.

Dấu ấn đậm nét ngoại giao nghị viện, ngoại giao vaccine

Dấu ấn đậm nét ngoại giao nghị viện, ngoại giao vaccine
Chiều 12/9, chuyên cơ chở Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ dẫn đầu đã về tới sân bay quốc tế Nội Bài, Thủ đô Hà Nội, kết thúc chuyến công tác tại châu Âu (từ ngày 5-11/9/2021) để tham dự Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 5 (WCSP5) tại Cộng hòa Áo, kết hợp làm việc tại Bỉ, Liên minh châu Âu (EU) và thăm chính thức Phần Lan.

Thủ tướng Phạm Minh Chính kêu gọi chung tay, góp sức hỗ trợ “sóng và máy tính” cho hàng triệu học sinh, sinh viên

Thủ tướng Phạm Minh Chính kêu gọi chung tay, góp sức hỗ trợ “sóng và máy tính” cho hàng triệu học sinh, sinh viên
Tối ngày 12/9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em”, kêu gọi toàn xã hội chung tay hỗ trợ các em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, thiếu phương tiện và điều kiện học tập trực tuyến, nhất là các khu vực đang thực hiện giãn cách và tăng cường giãn cách xã hội. Với kinh phí lên tới hàng nghìn tỷ đồng, đây là chương trình có ý nghĩa xã hội, nhân văn sâu sắc, thiết thực với hàng triệu học sinh, sinh viên, hàng triệu gia đình trên cả nước.

Thủ tướng: Tiếp tục triển khai hiệu quả công tác phòng, chống dịch ngay tại xã, phường

Thủ tướng: Tiếp tục triển khai hiệu quả công tác phòng, chống dịch ngay tại xã, phường
Ngày 11/9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 (Ban Chỉ đạo) đã chủ trì họp Ban Chỉ đạo để kiểm điểm công tác phòng, chống dịch COVID-19 trong tuần qua, đồng thời đưa ra các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm phù hợp với tình hình trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Sinh Nhật Tân giữ chức Thứ trưởng Bộ Công Thương

Ông Nguyễn Sinh Nhật Tân giữ chức Thứ trưởng Bộ Công Thương
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 1489/QĐ-TTg ngày 10/9/2021 bổ nhiệm ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, Cục trưởng Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, Bộ Công Thương giữ chức Thứ trưởng Bộ Công Thương.
Xem thêm
Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Trung tướng Trần Hồng Minh, Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Ông Trần Hồng Minh được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Ông Trần Hồng Minh được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng

Trung tướng Trần Hồng Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (Bộ Quốc phòng), được điều động làm Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng.
Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh

Tổ chức trọng thể Lễ tang Đại tướng Phùng Quang Thanh

Lễ viếng và Lễ truy điệu Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, được tổ chức theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước. Ngày 15/9, tại Nhà Tang lễ quốc gia - số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội), Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và gia đình đã tổ chức trọng thể Lễ viếng và Lễ truy điệu Đại tướng Phùng Quang Thanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước.
Bộ Y tế hướng dẫn xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi giãn cách, tăng cường giãn cách xã hội

Bộ Y tế hướng dẫn xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi giãn cách, tăng cường giãn cách xã hội

Sáng 15/9, Bộ Y tế- cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 điện Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch các tỉnh, thành phố về việc xét nghiệm và một số biện pháp phòng chống dịch khi thực hiện giãn cách xã hội và tăng cường giãn cách xã hội.
Phòng, chống “ giặc Covid-19” với “ vũ khí made in việt nam”

Phòng, chống “ giặc Covid-19” với “ vũ khí made in việt nam”

Chưa lúc nào và hơn bao giờ hết, Việt Nam xác định việc phòng, chống đại dịch Covid-19 ngang tầm công việc chống giặc ngoại xâm. Bằng tất cả nỗ lực và quyết tâm Chính phủ và Nhân dân Việt Nam đã cho thấy hiệu quả đáng kể dù phải vượt qua rất nhiều gian nan thử thách. “Vũ khí” bí mật gì đã giúp Việt Nam giải quyết căn cơ cơn “đại hồng thủy” gây tổn hại khôn lường đến sức khỏe nhân loại toàn cầu? Chúng tôi tìm kiếm thông tin qua cuộc trao đổi với ThS Bs Vũ Quốc Khánh, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Y Khoa Công ty Dược Việt Y…
Đà Nẵng nỗ lực giảm thiểu rác thải nhựa đại dương

Đà Nẵng nỗ lực giảm thiểu rác thải nhựa đại dương

Trước tình trạng ô nhiễm môi trường từ rác thải nhựa, Sở TN&MT TP Đà Nẵng đã phối hợp Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (UNESCAP), Viện Chiến lược môi trường toàn cầu (IGES) tổ chức hội thảo trực tuyến về tăng cường các nguồn lực hỗ trợ quản lý rác thải nhựa đại dương trên địa bàn TP Đà Nẵng.
Phiên bản di động