Tư duy hài hòa, uyển chuyển của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Tuyên ngôn Độc lập

Phong cách tư duy của Chủ tịch Hồ Chí Minh gồm: Phong cách tư duy khoa học, cách mạng và hiện đại; phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo và phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình. Bài viết này xin đề cập phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Người trong Tuyên ngôn Độc lập...
Về quyền dân tộc

Phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện rõ nhất là Người đã xuất phát từ cái chung, cái nhân loại, từ những chân lí phổ biến, những “lẽ phải không ai chối cãi được” để nhận thức và lí giải những vấn đề của thực tiễn. Ở Người không bao giờ tìm được biểu hiện nhỏ nào của xu hướng biệt phái, phiến diện, cực đoan. Để đàm phán, thuyết phục đối phương đi tới đồng thuận, Người thường lập luận trên cơ sở nguyên tắc về tính đồng nhất nguyên lí.

Trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ, suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.

Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi. Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hỏi phụ nữ các dân tộc thiểu số
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hỏi phụ nữ các dân tộc thiểu số

Tuyên ngôn Độc lập với “những lẽ phải không ai chối cãi được” đã đập tan luận điệu “trở lại bảo hộ” nước ta của thực dân Pháp. Bởi vậy, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc xong Tuyên ngôn Độc lập, những lời thề đã vang lên: Chúng tôi, toàn thể dân Việt Nam xin thề: Kiên quyết một lòng ủng hộ Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, ủng hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi xin thề: Cùng Chính phủ giữ nền độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc, chống mọi mưu mô xâm lược, dù có phải chết cũng cam lòng. Nếu Pháp đến xâm lược lần nữa thì chúng tôi xin thề: “Không đi lính cho Pháp, Không làm việc cho Pháp, Không bán lương thực cho Pháp, Không đưa đường cho Pháp!”.

Để tranh thủ thêm sự ủng hộ của thế giới, trong Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã nhấn mạnh: “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng Minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!”. Người cũng nêu rõ: “Chúng tôi tin rằng các nước Đồng minh đã công nhận những nguyên tắc dân tộc bình đẳng ở các Hội nghị Têhêrăng và Cựu Kim Sơn, quyết không thể không công nhận quyền độc lập của dân Việt Nam”.

Trong cuốn sách “Hồ Chí Minh, một nhà tư tưởng”, Giáo sư Singo Sibata đã đánh giá: “Cống hiến nổi tiếng của Cụ Hồ Chí Minh là ở chỗ đã phát triển quyền con người thành quyền dân tộc” . Thực tế chứng minh rằng sau khi Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, đưa đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì phong trào giải phóng dân tộc đã bùng lên mạnh mẽ, đập tan tành hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân. Trong cuốn “Thế giới bàn về Việt Nam”, nhà sử học nước Anh Thomas Hodgkin đã đánh giá “Cách mạng Tháng Tám đã đánh dấu sự bắt đầu của một thời kì mới, nó vạch đường ranh giới của thời đại thực dân bắt đầu nhường chỗ cho thời đại phi thực dân hóa” .

Năm 1987, Đại hội đồng UNESCO đã vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất và “khuyến nghị các quốc gia thành viên cùng tham gia kỉ niệm 100 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bằng việc tổ chức các hoạt động cụ thể để tưởng niệm Người, qua đó làm cho mọi người hiểu rõ tầm vóc vĩ đại của những tư tưởng và những cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của Người”. Năm 1990, nhân kỉ niệm 100 năm Ngày sinh của Người, Giám đốc UNESCO phụ trách khu vực văn hóa châu Á - Thái Bình Dương, Tiến sĩ M.Ahmed đã khẳng định: “Người sẽ được ghi nhớ không phải chỉ là người giải phóng cho Tổ quốc và nhân loại bị đô hộ mà còn là một nhà hiền triết hiện đại mang lại viễn cảnh và hi vọng mới cho những người đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này”.

Về giải phóng phụ nữ

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người chiến sĩ tiên phong trong công cuộc thực hiện cuộc cách mạng triệt để nhằm giải phóng phụ nữ ở nước ta. Từ việc nhận ra vai trò của người phụ nữ trong công cuộc giải phóng dân tộc, Người cũng đã nhận ra rằng muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thành công thì cần phải giải phóng hoàn toàn người phụ nữ. Bởi thế, trong “Tuyên ngôn Độc lập”, Chủ tịch Hồ Chí Minh không trích dẫn nguyên văn từ bản “Tuyên ngôn độc lập” của nước Mỹ năm 1776. Bản tuyên ngôn của nước Mỹ viết “that all men are created equal”, nghĩa là “mọi đàn ông sinh ra đều bình đẳng”. Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh thì viết: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng”.

Tháng 5/1968, trong đoạn viết bổ sung vào Di chúc năm 1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết về những công việc mà Người cho rằng phải làm ngay sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hoàn toàn thắng lợi, trong đó không quên nhắc tới sự nghiệp giải phóng phụ nữ. Người viết: “Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo. Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên. Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ” .

Bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước nhận định: “Chủ tịch Hồ Chí Minh là người khởi xướng con đường giải phóng phụ nữ Việt Nam. Người đã thức tỉnh phụ nữ tham gia giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại và từ đó giải phóng chính mình” .

Bà Ketherine Muller Marin, Trưởng Đại diện Văn phòng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) tại Việt Nam trong lễ kỉ niệm 120 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 2010 đã nhận định: “Người cũng quan tâm đến quyền và vai trò của phụ nữ trong xã hội… Đối với UNESCO, bình đẳng giới là một điều kiện cần thiết để đạt được các mục tiêu phát triển quốc tế” .

Như vậy, phong cách tư duy hài hòa, uyển chuyển, có lí có tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh là mối quan hệ hài hòa giữa cái chung và cái riêng, là tư duy biện chứng trên cơ sở nguyên tắc về tính đồng nhất của nguyên lí, là phong cách tư duy phù hợp với quy luật phát triển, là tư duy hài hòa giữa lí tưởng và hiện thực, giữa dân tộc và thời đại. Nó chính là sự đánh giá đúng đắn, hợp lí của Người trong thực tiễn về mối quan hệ giữa dân và nước, giai cấp và dân tộc, dân tộc và nhân loại.

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bộ Công an nhận trách nhiệm về vấn đề hộ chiếu mới

Bộ Công an nhận trách nhiệm về vấn đề hộ chiếu mới

Sáng 10/8, Phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội bắt đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với Nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực và trách nhiệm của Bộ Công an.
Khai mạc Phiên họp thứ 14 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

Khai mạc Phiên họp thứ 14 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

Chiều 9/8, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc Phiên họp thứ 14.
'Người dân thấy thiết thực, hiệu quả thì chuyển đổi số khó khăn đến mấy cũng thành công'

'Người dân thấy thiết thực, hiệu quả thì chuyển đổi số khó khăn đến mấy cũng thành công'

Khẳng định nếu được người dân và doanh nghiệp ủng hộ thì nhiệm vụ dù khó khăn đến mấy cũng thành công, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu triển khai Đề án 06 nói riêng và nhiệm vụ chuyển đổi số một cách thực chất, tránh hình thức, để người dân và doanh nghiệp thấy được sự thiết thực, hiệu quả, tiện ích, tiết kiệm. Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành để đẩy mạnh triển khai các dịch vụ, tiện ích phục vụ cuộc sống sinh hoạt và làm việc hằng ngày của người dân.
Kỷ luật cảnh cáo Giám đốc và Phó Giám đốc Sở Y tế vì liên quan Việt Á gây hậu quả nghiêm trọng

Kỷ luật cảnh cáo Giám đốc và Phó Giám đốc Sở Y tế vì liên quan Việt Á gây hậu quả nghiêm trọng

Tỉnh ủy Trà Vinh vừa có quyết định kỷ luật cảnh cáo ông Kiên Sóc Kha, Giám đốc Sở Y tế Trà Vinh, và ông Nguyễn Hữu Phước, Phó Giám đốc Sở Y tế, do có vi phạm, khuyết điểm liên quan đến đấu thầu mua sắm kit xét nghiệm Covid-19 của Công ty Việt Á.
Bộ Ngoại giao thông tin về tình hình 2 công dân Việt Nam bị cáo buộc vi phạm pháp luật ở Tây Ban Nha

Bộ Ngoại giao thông tin về tình hình 2 công dân Việt Nam bị cáo buộc vi phạm pháp luật ở Tây Ban Nha

Ngày 8/8, trả lời câu hỏi phóng viên về tình hình và công tác bảo hộ công dân đối với 2 công dân Việt Nam bị cáo buộc vi phạm pháp luật ở Tây Ban Nha, Bộ Ngoại giao cho biết:

Tin khác

Thủ tướng: Dứt khoát không để dịch bệnh bùng phát trở lại

Thủ tướng: Dứt khoát không để dịch bệnh bùng phát trở lại
“Dứt khoát không để dịch bệnh bùng phát trở lại. Các cơ quan, đơn vị, địa phương để dịch bùng phát trở lại phải chịu trách nhiệm trước Đảng, nhân dân.Trong tháng 8/2022 phải thực hiện mục tiêu tiêm đủ mũi vaccine thứ 3, thứ 4 cho các đối tượng cần tiêm, mũi thứ 2 cho trẻ từ 5 đến 12 tuổi. Đẩy mạnh và thần tốc hơn nữa việc tiêm vaccine. Đây là vũ khí quan trọng nhất, quyết định việc phòng, chống dịch COVID-19 cũng như một số dịch bệnh khác”.

Xúc động và tiếc thương vô hạn tiễn đưa 3 liệt sĩ hy sinh khi chữa cháy

Xúc động và tiếc thương vô hạn tiễn đưa 3 liệt sĩ hy sinh khi chữa cháy
Trong niềm xúc động và tiếc thương vô hạn, Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an TP. Hà Nội đã tổ chức trọng thể Lễ tang theo nghi thức của lực lượng CAND đối với 3 liệt sĩ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Thăng hàm Thiếu tá cho Đại úy Công an ở Đồng Tháp hy sinh khi truy bắt tội phạm

Thăng hàm Thiếu tá cho Đại úy Công an ở Đồng Tháp hy sinh khi truy bắt tội phạm
Sáng 5/8, Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an ký quyết định thăng cấp bậc hàm từ Đại úy lên Thiếu tá cho đồng chí Hồ Tấn Dương - Phó đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về Hình sự, Kinh tế và Ma túy, Công an huyện Lấp Vò đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.

Tiễn đưa 3 chiến sĩ anh dũng hy sinh khi chữa cháy về với đất mẹ

Tiễn đưa 3 chiến sĩ anh dũng hy sinh khi chữa cháy về với đất mẹ
Ngày 5/8, Đảng ủy Công an TP. Hà Nội tổ chức trọng thể tang lễ theo nghi thức của lực lượng Công an Nhân dân đối với 3 liệt sỹ hy sinh trong khi làm nhiệm vụ chữa cháy tại phường Quan Hoa.

Hơn cả một chuyến đi…

Hơn cả một chuyến đi…
Kì 2: Sôi động phong trào người cao tuổi

Cựu Chủ tịch TP. Hạ Long Phạm Hồng Hà bị khai trừ ra khỏi Đảng

Cựu Chủ tịch TP. Hạ Long Phạm Hồng Hà bị khai trừ ra khỏi Đảng
Tỉnh ủy Quảng Ninh vừa quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức Khai trừ ra khỏi Đảng đối với ông Phạm Hồng Hà, nguyên Bí thư Đảng ủy Ban Quản lý vịnh Hạ Long (nhiệm kỳ 2015-2020), nguyên Trưởng Ban Quản lý vịnh Hạ Long (giai đoạn 2016-2020), nguyên Chủ tịch UBND TP. Hạ Long.
Xem thêm
Bộ Công an nhận trách nhiệm về vấn đề hộ chiếu mới

Bộ Công an nhận trách nhiệm về vấn đề hộ chiếu mới

Sáng 10/8, Phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội bắt đầu phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với Nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực và trách nhiệm của Bộ Công an.
Khai mạc Phiên họp thứ 14 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

Khai mạc Phiên họp thứ 14 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội

Chiều 9/8, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc Phiên họp thứ 14.
'Người dân thấy thiết thực, hiệu quả thì chuyển đổi số khó khăn đến mấy cũng thành công'

'Người dân thấy thiết thực, hiệu quả thì chuyển đổi số khó khăn đến mấy cũng thành công'

Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành để đẩy mạnh triển khai các dịch vụ, tiện ích phục vụ cuộc sống sinh hoạt và làm việc hằng ngày của người dân.
Xúc động và tiếc thương vô hạn tiễn đưa 3 liệt sĩ hy sinh khi chữa cháy

Xúc động và tiếc thương vô hạn tiễn đưa 3 liệt sĩ hy sinh khi chữa cháy

Trong niềm xúc động và tiếc thương vô hạn, Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an TP. Hà Nội đã tổ chức trọng thể Lễ tang theo nghi thức của lực lượng CAND đối với 3 liệt sĩ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hy sinh trong khi làm nhiệm vụ.
Hơn cả một chuyến đi…

Hơn cả một chuyến đi…

Kì 2: Sôi động phong trào người cao tuổi
Thúc đẩy sự tham gia của NCT vào sự phát triển xã hội

Thúc đẩy sự tham gia của NCT vào sự phát triển xã hội

Ngày 3/8, Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Phan Văn Hùng có buổi tiếp và làm việc với Tổ chức Hỗ trợ NCT Quốc tế (HAI) tại Việt Nam.
Phiên bản di động