Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!

Lục bát là một thể thơ truyền thống của nước ta đã có từ lâu đời. Cùng với thơ Đường luật và ca dao, tục ngữ, thơ lục bát tồn tại, phát triển hàng nghìn năm trong lịch sử văn hoá Việt Nam. Nền văn học thuộc các triều đại trước đây và ngày nay, lục bát vẫn chiếm ưu thế trong dòng chảy thi ca. Từ xa xưa, lục bát đi vào đời sống xã hội bằng ca dao thuần Việt trong những bài hát ru, câu hò, giọng ví khắp ba miền đều từ lục bát hoặc là lục bát biến thể (song thất lục bát).

Từ thế kỉ thứ XV trở đi, thơ lục bát không chỉ rực rỡ trong ca dao mà hình thành rất nhiều tác phẩm văn học đương thời của các tác giả Lê Đức Mao (thế kỉ XV), Đào Duy Từ (thế kỉ XVI), Chu Mạnh Trinh (thế kỉ XVII) đã lần lượt ra đời các tác phẩm đặc sắc như Tống Trân Cúc Hoa, Trê Cóc, Thạch Sanh, Phạm Công Cúc Hoa, Phan Trần, Nhị độ mai, Trương Chi, Quan Âm Thị Kính… đặc biệt, thế kỉ XVIII ra đời Truyện Kiều của Nguyễn Du với 3.254 câu thì thơ lục bát đạt đỉnh cao về bút pháp nghệ thuật, tài năng sáng tạo thi ca “lời lời châu ngọc, hàng hàng gấm thêu”, một tác phẩm độc đáo vừa mang tính bác học, vừa thấm đẫm giá trị truyền thông dân gian, có một không hai mà cho đến nay chưa có tác phẩm nào xứng tầm như thế.

Âm hưởng thơ lục bát hằng ngày đã hoà nhập vào mỗi tâm hồn người Việt mà hầu như bất cứ ai đều có thể ứng khẩu đọc lên vài câu, đầy đủ vần điệu. Tuy nhiên, để có bài thơ lục bát hay, câu lục bát xuất thần cũng không phải dễ.

Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!
Lễ ra mắt Trung tâm thơ Lục bát Vạn Xuân tại Hà Nội ngày 9/10/2022.

Là “con đẻ” của thơ lục bát, các lĩnh vực nghệ thuật sản sinh ra rất nhiều loại hình truyền thống như dân ca quan họ, các làn điệu chèo, hát cải lương, hát chầu văn, hát trống quân, hát ví dặm, hò sông Mã, hò Huế, ca bài chòi, đàn ca tài tử… trong số đó không ít loại hình đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại. Trong văn học hiện đại, từ khi xuất hiện thơ mới đến nay, các nhà thơ nổi tiếng ở nước ta đã sáng tác lục bát rất thành công như Xuân Diệu, Huy Cận, Hoàng Trung Thông, Tố Hữu, Nguyễn Bính, Nguyễn Duy, Nguyễn Trọng Tạo, Đồng Đức Bốn, Vương Trọng, Trần Nhương…

Ngày nay, trong trào lưu văn học và dòng chảy thi ca, phong trào sáng tác thơ nói chung, thơ lục bát nói riêng có chiều hướng gia tăng vượt trội. Bên cạnh sáng tác của các nhà thơ chuyên nghiệp thì có hàng triệu người thích làm thơ, nhất là sáng tác thơ lục bát chiếm số đông bởi thể thơ dễ làm, dễ thuộc. Từ trào lưu ấy, các nhóm yêu thơ lục bát, thích sáng tác đã tự nguyện, tự phát hình thành những sân chơi là câu lạc bộ thơ lục bát từ cấp xã, phường, đến cấp tỉnh, lan toả ra toàn quốc rất đông đảo, đủ các thành phần, lứa tuổi, trình độ học vấn, phổ cập một cách bình dân, thân thiện với môi trường văn hoá trong cộng đồng. Trong chừng mực, trào lưu ấy thể hiện rất rõ ý thức và khát vọng bảo tồn, phát triển thể thơ truyền thống này, góp phần bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt, sự chuẩn mực cuả ngôn ngữ Việt. Các câu lạc bộ hoạt động với nhiệt huyết đam mê, cổ vũ động viên người người viết, bình phẩm thơ của nhau nhằm nâng cao kĩ năng sáng tác trong điều kiện nghiệp dư với mong muốn góp phần nâng tầm vị thế thơ lục bát trong đời sống văn học, trong cộng đồng xã hội, để lại hàng nghìn cuốn sách về thơ, trong đó thơ lục bát rất phổ biến. Hằng năm, các câu lạc bộ, các tác giả trong phong trào quần chúng xuất bản số lượng sách chiếm tỉ trọng lớn nhất trong toàn bộ xuất bản phẩm văn học cả về số lượng và chất lượng. Nhiều người trưởng thành trong số đó được gia nhập Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật, Hội Nhà văn các địa phương. Chưa nói đến chất lượng nhưng về số đông ấy đã góp phần rất đáng kể trong việc làm phong phú đời sống văn hoá, tinh thần của người dân ở cơ sở, trong việc góp phần vào sự phát triển của ngành xuất bản, ngành giấy và tạo việc làm cho người lao động các nhà in. Đây là vấn đề không nhỏ nhưng chưa được cơ quan Nhà nước quản lí về văn hoá quan tâm, chưa có chủ trương xây dựng, định hướng hoạt động của các câu lạc bộ, các Hội thơ văn quần chúng một cách bài bản, lành mạnh, hiệu quả tốt hơn.

Trong nhiều năm qua, những người yêu thơ lục bát ở ba miền xích lại gần nhau, từng tổ chức đại hội khu vực, tổ chức những “Ngày hội lục bát Việt Nam” để lại dấu ấn như những kỉ niệm đẹp về tinh thần, văn hoá. Xuất phát từ một nhu cầu thực tiễn, một nhóm các nhà thơ có sáng kiến thành lập một đơn vị sự nghiệp về thơ lục bát và lấy tên là “Trung tâm Thơ lục bát Vạn Xuân”. Cái tên có vẻ cổ kính nhưng cũng như nhiều tổ chức văn hoá, giáo dục mang tên Thăng Long, Đông Đô, Đại La, Hùng Vương… vậy! Vạn Xuân là quốc hiệu nước ta giữa thế kỉ thứ VI sau Công nguyên, hình thành và tồn tại từ năm 504 đến năm 602 vào thời Lý Nam Đế và Triệu Việt Vương thống lĩnh trong kỉ nguyên Bắc thuộc.

Trung tâm Thơ Lục bát Vạn Xuân là một đơn vị sự nghiệp văn hoá, xã hội, tự nguyên ngoài công lập, hoàn toàn tự chủ về mọi mặt để hoạt động trên tinh thần phát huy năng lực, trí tuệ các nhà thơ, người yêu thơ, người làm thơ lục bát. Trung tâm có chức năng hội tụ các câu lạc bộ từ ba miền để lan toả trong xã hội. Mô hình Trung tâm mang bóng dáng của một Hội đoàn về thơ trong tương lai, mang tính đặc thù một tổ chức của những người có cùng sở thích thơ lục bát; nói rộng hơn, bao quát hơn là Hội tự nguyện của những người yêu mến và phát huy thể thơ truyền thống đặc thù của dân tộc, vừa bác học, vừa bình dân, song hành cùng với duy trì, phát triển tình yêu ngôn ngữ và bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.

Những người yêu và làm thơ lục bát có một khát vọng lớn lao là rồi đây thơ lục bát được vinh danh để có thể trở thành Quốc thơ và được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại như tổ chức quốc tế này từng công nhận cho dân ca quan họ, đàn ca tài tử, hát xoan, hát chầu văn trong văn hoá thờ mẫu… Những loại hình nghệ thuật đó đều bắt nguồn từ thơ lục bát, tạo nên và lan toả từ lục bát.

Kim Quốc Hoa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đôi điều về chữ  “Nhẫn” trong cuộc đời

Đôi điều về chữ “Nhẫn” trong cuộc đời

Trong tiếng Việt, nói chữ Nhẫn, người ta thường nghĩ đến: Nhẫn cưới, Nhẫn cỏ, Nhẫn là đồ trang sức. Rất ít người nghĩ đến chữ Nhẫn như người Trung Quốc dùng để chỉ nhân cách của con người. Muốn chỉ nhân cách con người thì người Việt Nam phải nói Nhẫn đi cùng với một chữ nữa: Nhẫn nhịn, Nhẫn nại, kiên Nhẫn, Nhẫn nhục, Nhẫn tâm, tàn Nhẫn...
Cần xây dựng và phát huy gia đình văn hóa

Cần xây dựng và phát huy gia đình văn hóa

Gia đình là hạt nhân của xã hội, nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Văn hóa gia đình được giữ gìn và phát triển, thì văn hóa xã hội mới trở nên tốt đẹp.
Học tập và làm theo gương Bác Hồ

Học tập và làm theo gương Bác Hồ

Sau hơn 30 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Cựu Chiến binh (CCB) huyện Lương Tài không ngừng được củng cố và phát triển. Đến nay Hội có hơn 7.000 hội viên sinh hoạt ở 103 chi hội, thuộc 14 Hội CCB các xã, thị trấn và 3 Hội CCB khối cơ quan.
Sắt son niềm tin với Đảng,  thắp lên khát vọng hùng cường

Sắt son niềm tin với Đảng, thắp lên khát vọng hùng cường

Có lẽ chưa có dân tộc nào trên thế giới khi nói đến Đảng, Nhân dân lại có một sự trân trọng, tự hào, yêu quý như dân tộc Việt Nam. Đó là khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập tự do” là “Xây dựng đất nước Việt Nam ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, sánh vai cùng cường quốc năm châu”- như điều tâm nguyện của Bác Hồ kính yêu.
Lẽ ra đã không có thảm họa tháng 12/1972

Lẽ ra đã không có thảm họa tháng 12/1972

Hiệp định Pa-ri về hòa bình ở Việt Nam có thể được kí vào cuối tháng 10/1972. Trong phiên họp kín ngày 8/10/1972, tại biệt thự Lê-giê ở Gíp-suya Y-vet-tơ, phía Việt Nam đã đưa ra một bản dự thảo hiệp định. Tiến sĩ Kít-xinh-giơ đã đọc bản dự thảo đó đến lần thứ ba.

Tin khác

Đôi điều về việc mừng thọ

Đôi điều về việc mừng thọ
Lễ mừng thọ là nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt từ lâu đời. Cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, hầu khắp các địa phương trong cả nước đều tổ chức lễ mừng thọ NCT, với ý nghĩa phát huy truyền thống “Kính lão, trọng thọ” trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Người viết bài này chưa già nhưng cũng không còn trẻ, xin được gom nhặt đôi điều thu lượm được từ cuộc sống hiện tại, để trao đổi những suy nghĩ của mình.

Chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số hiện nay

Chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số hiện nay
Nếu như giai đoạn 2011-2020, công tác chăm sóc sức khỏe NCT được quan tâm, khi nước ta bước vào giai đoạn già hóa dân số, thì ở giai đoạn 2021-2030, việc chăm sóc sức khỏe cho NCT là nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số...

Bác Hồ với Quân đội Nhân dân

Bác Hồ với Quân đội Nhân dân
Bác Hồ - vị Cha già của lực lượng vũ trang Nhân dân, suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người luôn chăm lo đến sự trưởng thành, vững mạnh của Quân đội Nhân dân, bởi Người ý thức rõ Quân đội là lực lượng luôn tiên phong trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!

Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!
Lục bát là một thể thơ truyền thống của nước ta đã có từ lâu đời. Cùng với thơ Đường luật và ca dao, tục ngữ, thơ lục bát tồn tại, phát triển hàng nghìn năm trong lịch sử văn hoá Việt Nam. Nền văn học thuộc các triều đại trước đây và ngày nay, lục bát vẫn chiếm ưu thế trong dòng chảy thi ca. Từ xa xưa, lục bát đi vào đời sống xã hội bằng ca dao thuần Việt trong những bài hát ru, câu hò, giọng ví khắp ba miền đều từ lục bát hoặc là lục bát biến thể (song thất lục bát).

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 3: Trợ giúp NCT sống lang thang và các cơ sở bảo trợ xã hội

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 2: Công tác xã hội trong lĩnh vực NCT

Bác Vũ Oanh - nhà lãnh đạo tài năng

Bác Vũ Oanh - nhà lãnh đạo tài năng
Đầu năm 2009, viết xong cuốn hồi ức “Qua những chặng đường dựng nước, giữ nước, đổi mới và xây dựng đất nước”, bác Vũ Oanh muốn Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết cho lời giới thiệu về bản thân mình.

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 1: Đặc điểm tâm sinh lí và hệ thống pháp luật đối với người cao tuổi

Lá cờ Việt Nam

Lá cờ Việt Nam
Xóm tôi rất nhiều thành phần: Lao động nghèo, công nhân viên chức, buôn bán, đại gia, ai cũng có công ăn việc làm ổn định, con cái được nuôi dạy đàng hoàng. Nếu bạn đến xóm tôi vào những ngày lễ, tết sẽ rất ngạc nhiên khi thấy một rừng cờ đỏ sao vàng thẳng tắp, đó là nhờ có bác tổ phó, tổ trưởng có tâm nhắc nhở.

Hồ Xuân Hương: Từ vợ ba Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa

Hồ Xuân Hương: Từ vợ ba Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa
Ngày 3/12, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức lễ Vinh danh Danh nhân văn hóa và kỉ niệm 250 năm năm sinh và 200 năm năm mất của nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Nhân dịp này, Tạp chí Người cao tuổi xin giới thiệu về nữ sĩ Hồ Xuân Hương từ vợ ba ông Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa…

Chăm sóc người tài để phát triển đất nước

Chăm sóc người tài để phát triển đất nước
Người xưa đã dạy “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Thời đại toàn cầu hóa hiện nay chất xám sẽ quyết định quốc gia nào tiến lên và ai là người tụt hậu. “Đất lành chim đậu”, nếu không có chính sách ưu đãi nhân tài và tạo điều kiện để họ phát triển thì “nguyên khí” sẽ bay đi...

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để có năng suất cao

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để có năng suất cao
Nguồn nhân lực chất lượng cao là nguồn nhân lực được đào tạo cơ bản, có trí tuệ, tay nghề, chuyên sâu, năng lực sáng tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn của thị trường lao động trong công cuộc đổi mới. P

Văn hoá gia đình và giữ gìn những giá trị cốt lõi

Văn hoá gia đình và giữ gìn những giá trị cốt lõi
Theo quan điểm, đường lối Đại hội lần thứ XIII của Đảng, xây dựng văn hoá, con người Việt Nam thời kì đổi mới, hội nhập quốc tế phải giữ gìn những giá trị chuẩn mực phù hợp, phát huy giá trị gia đình Việt Nam gắn với hệ giá trị văn hoá, giá trị của quốc gia - dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống với giá trị thời đại: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỉ cương, sáng tạo…

Đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa thiết thực

Đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa thiết thực
Đoàn kết là một truyền thống quý báu, được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của Nhân dân ta, làm nên sức mạnh vô địch của dân tộc Việt Nam.

Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm và tình cảm của toàn xã hội

Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm và tình cảm của toàn xã hội
Những năm qua, các cấp, ngành, địa phương ở tỉnh Thừa Thiên Huế đã triển khai nhiều chương trình, hoạt động thiết thực trong công tác chăm sóc NCT. Qua đó, góp phần tạo điều kiện cho NCT sống vui, sống khỏe, phát huy vai trò, đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh. Phóng viên (PV) Tạp chí Người cao tuổi vừa có cuộc trao đổi với ông Hồ Viết Lễ, Trưởng ban Đại diện NCT tỉnh Thừa Thiên Huế về vấn đề trên...
Xem thêm
Phiên bản di động