Lừa đảo qua mạng

Đã qua rồi thời kỳ các vụ lừa đảo mạng sử dụng kỹ thuật thô sơ hay kịch bản “trúng thưởng” ngây ngô. Năm 2026 chứng kiến một làn sóng tội phạm công nghệ cao mang tính tinh vi thay vì bẻ khóa hệ thống bảo mật bằng thuật toán phức tạp, chúng bẻ khóa hệ thống tâm lý của con người bằng các kỹ nghệ xã hội (Social Engineering) sắc lẹm được tự động hóa tối đa bởi trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh và Deepfake 3.0. Trớ trêu thay, nạn nhân lớn nhất của những vụ án triệu đô hiện nay không còn là những người yếu thế thiếu thông tin, mà là các doanh nhân, trí thức và những nhà đầu tư sành sỏi.

Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, mang lại nhiều tiện ích cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ, các thủ đoạn lừa đảo cũng không ngừng biến tướng.

Lợi dụng việc các địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và cải cách thủ tục hành chính, các đối tượng lừa đảo đang dựng lên những kịch bản hết sức tinh vi. Mạo danh cán bộ địa chính, cơ quan quản lý đất đai để yêu cầu “chuẩn hóa dữ liệu”, “làm sạch thông tin sổ đỏ”, chúng tìm cách chiếm đoạt thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng và tài sản của người dân. NCT, do ít tiếp cận công nghệ đang trở thành nhóm đối tượng mà các đối tượng lừa đảo đặc biệt nhắm tới.

Không chỉ mất tiền, nhiều NCT còn đánh mất niềm tin, sự bình yên và cảm giác an toàn sau khi trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo trực tuyến. Trong khi các thủ đoạn công nghệ ngày càng tinh vi, điều NCT cần không chỉ là những lời cảnh báo, mà còn là sự đồng hành của gia đình, cộng đồng và các chương trình hỗ trợ kỹ năng số thiết thực.

Những cuộc gọi giả danh công an, những món quà từ nước ngoài hay những mối tình được dàn dựng trên mạng xã hội đang trở thành chiếc bẫy tinh vi nhắm vào NCT. Trước thực trạng đó, lực lượng công an và ngành ngân hàng đang trở thành những “lá chắn” quan trọng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn nhiều vụ lừa đảo ngay trước thời điểm nạn nhân chuyển tiền cho các đối tượng xấu.

Một cuộc gọi giả danh công an. Một tin nhắn báo trúng thưởng. Một đoạn video được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI) mang giọng nói của người thân. Chỉ trong vài phút, những khoản tiền tích cóp cả đời có thể biến mất. Khi chuyển đổi số đang len sâu vào mọi ngõ ngách cuộc sống, hàng triệu NCT cũng bước lên môi trường mạng. Nhưng cùng với cơ hội kết nối và thụ hưởng tiện ích số là những chiếc bẫy ngày càng tinh vi mà không phải ai cũng đủ kỹ năng để nhận diện.

Chỉ bằng một cuộc điện thoại giả danh cán bộ của các cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc cán bộ bảo hiểm xã hội,… nhiều NCT đã bị thao túng tâm lý, tự cô lập bản thân và chuyển toàn bộ tiền tiết kiệm cho kẻ lừa đảo. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, NCT đang trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trên không gian mạng…

Nhờ sự phối hợp nhanh nhạy, chặt chẽ giữa lực lượng Công an và nhân viên ngân hàng, một vụ việc có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng đã được phát hiện, ngăn chặn kịp thời tại xã Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, giúp một người dân tránh nguy cơ mất hơn 15 triệu đồng. Vụ việc không chỉ dừng lại ở việc bảo toàn tài sản cho nạn nhân mà còn là lời cảnh báo về thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, một hình thức lừa đảo tuy không mới nhưng ngày càng tinh vi...

Lợi dụng sự nhẹ dạ và nhu cầu chia sẻ tình cảm của người cao tuổi trên mạng xã hội, các đối tượng lừa đảo dựng lên kịch bản để chiếm đoạt tiền "phí vận chuyển".

Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến đã mang đến nhiều tiện ích cho đời sống. Tuy nhiên, đi cùng với đó là sự gia tăng đáng lo ngại của các loại tội phạm công nghệ cao. Đáng chú ý, NCT đang trở thành một trong những nhóm dễ bị tổn thương nhất, khi vừa hạn chế về kỹ năng số, vừa dễ bị tác động bởi yếu tố tâm lý...