Sức sống đờn ca tài tử Nam Bộ

Cải lương có nguồn gốc từ đờn ca tài tử (ĐCTT), một loại hình nghệ thuật diễn xướng của người dân miền sông nước Nam Bộ, được UNESCO vinh danh là “Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”…

ĐCTT là một dòng nhạc dân tộc ở vùng Nam Bộ, hình thành và phát triển từ cuối thế kỉ XIX, bắt nguồn từ nhạc Lễ, Nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian. Đây là loại hình diễn tấu có ban nhạc, gồm 4 loại nhạc cụ: Đàn kìm, đàn cò, đàn tranh và đàn bầu (gọi là tứ tuyệt), sau này cách tân thay thế “độc huyền cầm” bằng đàn ghi-ta phím lõm. Tuyệt tác đỉnh cao của ĐCTT là bản “Dạ cổ hoài lang” (ra đời năm 1919) của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu.

Thời gian dài khi cải lương trải qua biến cố thăng trầm thì ĐCTT Nam Bộ vẫn âm thầm sống, như nguồn huyết mạch chảy trong đời sống dân gian. Hiện nay ĐCTT là “đặc sản” không thể thiếu trong các làng du lịch sinh thái miệt vườn, giao lưu, lễ hội... Du khách khi đến đây đều thật sự bị cuốn hút bởi những ngón đờn điêu luyện hay một giọng ca ngọt ngào mê đắm lòng người. Ngày 5/12/2013, UNESCO đã vinh danh ĐCTT là “Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”.

Sức sống đờn ca tài tử Nam Bộ

ĐCTT xuất phát từ nhu cầu của cộng đồng, phản ánh suy nghĩ, tâm tư, tình cảm của những người dân mở đất phương Nam. Với lối sống cần cù, phóng khoáng, cởi mở, bình dị mà nghĩa hiệp, can trường, hoạt động văn hóa dân gian đặc trưng của vùng đất sông nước miệt vườn này đã trở thành cốt cách của người Nam Bộ.

Là loại hình nghệ thuật được lưu truyền rộng rãi trong dân gian nhưng ĐCTT lại có nguồn gốc từ âm nhạc cung đình. Giới tài tử không lạ gì những bậc thầy đã sáng tạo ra ĐCTT như Nhạc sư Nguyễn Quang Đại (ông ba Đợi - vốn là nhạc quan triều Nguyễn), Trần Quang Quờn (thầy Ký Quờn) hay Lê Tài Khị (Nhạc Khị). Đây là những bậc kì tài, am hiểu sâu sắc về nhạc cổ. Vì thế, chữ “tài tử” trong đờn ca tài tử hàm ý chỉ những người có tài, am hiểu sâu về niêm luật và nhạc cổ.

Hơn nửa thế kỉ gắn bó với ĐCTT, nghệ nhân ưu tú Đặng Hoàng Linh (sáu Lơn) cho biết: “ĐCTT lấy 20 bài bản tổ “làm chánh” với đủ các làn hơi Bắc - Hạ - Nam - Oán. Nhìn tổng thể, ĐCTT có đến mấy trăm bài lớn, nhỏ với đủ các cung bậc cảm xúc hỉ - nộ - ái - ố. Tuy là nền âm nhạc có nguồn gốc từ chốn cung đình nhưng nội dung của ĐCTT lại hết sức giản dị, gần gũi và dễ tiếp thu. Đó là cơ sở để loại hình âm nhạc này “thấm sâu” vào nhận thức của người dân Nam Bộ vốn quen với cuộc sống chân thành, giản dị, phóng khoáng”.

Cách sinh hoạt ĐCTT cũng khá đơn giản, chủ yếu xuất phát từ “cái tình” của những người tài tử với nhau. “Nếu gia đình nào có điều kiện, có thể làm tiệc nhỏ rồi mời những anh em tài tử đến chung vui. Không nhất thiết phải biết nhiều bài bản, chỉ cần có tấm lòng và những am hiểu nhất định về niêm luật, nhịp nhàng là được”, nghệ nhân sáu Lơn nhớ lại.

Vì là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân và được UNESCO công nhận là văn hóa phi vật thể nên ĐCTT dần tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ.

Bài và ảnh Trần Trọng Triết

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Kích cầu du lịch bằng “Tuần lễ Văn hóa - Du lịch”

Kích cầu du lịch bằng “Tuần lễ Văn hóa - Du lịch”

Từ ngày 25 đến 28/11, UBND TP Pleiku, tỉnh Gia Lai đã tổ chức kích cầu du lịch bằng “Tuần lễ Văn hóa - Du lịch năm 2020”, gồm các chương trình: Hội chợ “Mỗi xã, phường một sản phẩm”, “Chợ phiên nông sản an toàn”; phục dựng lễ hội văn hóa truyền thống của đồng bào Jrai như lễ cưới, cúng nhà rông; giới thiệu hoa lan; trưng bày ảnh; Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số; tổng kết phong trào xây dựng đô thị xanh - sạch - đẹp Cụm các đô thị Tây Nguyên; văn nghệ...
Tây Nguyên mùa dã quỳ trổ bông!

Tây Nguyên mùa dã quỳ trổ bông!

Vào mấy ngày cuối tuần giữa tháng 11/2020, nhóm bạn chúng tôi, những lữ khách từ TP Hồ Chí Minh đã có chuyến “phượt” bằng xe gắn máy đầy thú vị tới TP Đà Lạt.
Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Kim Lân

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Kim Lân

Ngày 16/11, Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức Lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của nhà văn Kim Lân (1920 - 2020).
Bắc Ninh: Đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa chùa Phương Lưu

Bắc Ninh: Đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa chùa Phương Lưu

Ngày 15/11, xã Yên Giả (huyện Quế Võ) tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh chùa Phương Lưu.
Khi đam mê dẫn lối...

Khi đam mê dẫn lối...

Gặp nhà thiết kế Đỗ Quyên Hoa trong một buổi tối muộn, vương cái se lạnh của mùa thu Hà Nội, lắng nghe chia sẻ của chị về cuộc đời và những đam mê đang cuốn lấy chị miệt mài, tôi càng cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của “đóa hồng thời 4.0” này.

Tin khác

Những người thầm lặng trong bão lũ

Những người thầm lặng trong bão lũ
Trong chuyến ra cứu trợ miền Trung mới đây, dọc đường thấy từng đoàn xe có dán băng rôn trước và hông xe “Hướng về miền Trung”. Trên các xe hàng chứa tất cả tình cảm của đồng bào khắp cả nước chia sẻ những món quà ấm áp đến với người dân vùng lũ. Và khi trực tiếp đi cứu trợ mới thấy và nghe được những câu chuyện hết sức cảm động của những người lính, của chính quyền các vùng bị lũ lụt…

Đường nội đồng mang tên CCB

Đường nội đồng mang tên CCB
Có về tận nơi thì mới thấy được việc làm của 74 CCB đầu đã bạc, răng đã long nhưng vẫn tay cuốc, tay bay, vai khuân làm 300 mét đường bê tông nội đồng ở xã Bưng Riềng, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Đà nẵng: Hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh cho gần 100 người mù

Đà nẵng: Hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh cho gần 100 người mù
Chiều 27/10, Hội Người mù TP Đà Nẵng tổ chức Chương trình tập huấn hướng dẫn người mù sử dụng điện thoại thông minh. Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đà Nẵng Lê Văn Minh và Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển công nghệ cho người mù Nguyễn Lê Hoàng Quỳnh đến dự.

Về việc tiếp nhận, phân phối tiền, hàng cứu trợ đồng bào bị lũ lụt

Về việc tiếp nhận, phân phối tiền, hàng cứu trợ đồng bào bị lũ lụt
Những ngày qua, mưa lũ đặc biệt lớn đã gây thiệt hại hết sức nặng nề về người và tài sản của Nhân dân và Nhà nước tại các tỉnh miền Trung; nhiều tổ chức, cá nhân và các nhà hảo tâm đã làm thiện nguyện, giúp đỡ, phần nào đáp ứng nhu cầu khẩn thiết của những hoàn cảnh đáng được trợ giúp, thể hiện tinh thần đùm bọc lẫn nhau của Nhân dân ta.

Gặp “người nổi tiếng” chuyên vẽ tranh Bác Hồ

Gặp “người nổi tiếng” chuyên vẽ tranh Bác Hồ
Được truyền thụ những kiến thức về hội họa từ người cha của mình nay từ lúc mới 5, 6 tuổi, thừa hưởng được cái “gen” về nghệ thuật của gia đình có truyền thống về nghệ thuật; được nhiều người đánh giá là họa sĩ vẽ chân dung Bác Hồ có “hồn”, chân thực và nhiều nhất tại Việt Nam hiện nay. Đó là họa sĩ Xuân Phúc, người con của xứ Thanh mà tôi có dịp gặp trong thời gian gần đây.

Ra mắt cuốn sách “Chống xâm lăng trong ca khúc Việt Nam”

Ra mắt cuốn sách “Chống xâm lăng trong ca khúc Việt Nam”
“Hình ảnh người chiến sĩ giải phóng quân dũng cảm xả thân vì đất nước đi vào thơ, vào nhạc, sẽ được lưu giữ muôn đời cho đất nước Việt Nam”. Đó là tâm nguyện của tác giả Trần Văn Nhiệm (bí danh trong hoạt động bí mật là Ba Nhiệm) cho cuốn sách “Tuổi trẻ Việt Nam và những ca khúc chống xâm lăng”. Cuốn sách trên do Nhà  xuất bản Văn hóa –Văn nghệ ấn hành, vừa được ra mắt bạn đọc vào sáng 13/10, tại Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh.
Xem thêm
Sun World Ba Na Hills là điểm nhấn hút khách cho Đà Nẵng trong đợt kích cầu du lịch lần 2

Sun World Ba Na Hills là điểm nhấn hút khách cho Đà Nẵng trong đợt kích cầu du lịch lần 2

Ngày 24/11/2020, khu du lịch Sun World Ba Na Hills thuộc Tập đoàn Sun Group đã đón đoàn Famtrip – Caravan các tỉnh thành toàn quốc đến tham quan, khảo ...
Ngày hội văn hóa - thể thao gắn với du lịch đồi cỏ hồng năm 2020

Ngày hội văn hóa - thể thao gắn với du lịch đồi cỏ hồng năm 2020

Từ ngày 20-22/11/2020, tại xã Glar, UBND huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai đã tổ chức thành công Ngày hội văn hóa - thể thao gắn với du lịch đồi ...
“Khẩu vị” du lịch của thế hệ Y có gì khác?

“Khẩu vị” du lịch của thế hệ Y có gì khác?

Chiếm 25,5% tổng dân số Việt Nam (2019), thế hệ Millennials (hay còn gọi là thế hệ Y) đang là những người tạo ra trào lưu khi đi du lịch. ...
Người hùng mới tỏa sáng, Liverpool vượt qua vòng bảng Champions League

Người hùng mới tỏa sáng, Liverpool vượt qua vòng bảng Champions League

Trong ngày Salah, Mane không thể "nổ súng", tài năng trẻ Curtis Jones đã tỏa sáng khi ghi bàn thắng giúp Liverpool hạ gục Ajax với tỷ số 1-0, qua ...
Tottenham giật ngôi đầu bảng, Mourinho vẫn e dè: 'Chúng tôi là ngựa con'

Tottenham giật ngôi đầu bảng, Mourinho vẫn e dè: 'Chúng tôi là ngựa con'

Trận đấu tâm điểm vòng 10 Ngoại hạng Anh giữa Chelsea và đội khách Tottenham đã kết thúc với tỉ số hoà không bàn thắng.
Văn Quyết được gọi lên tuyển Quốc gia

Văn Quyết được gọi lên tuyển Quốc gia

Trong danh sách các cầu thủ được gọi lên tuyển Quốc gia, bên cạnh các gương mặt quen thuộc còn có sự trở lại hứa hẹn nhiều thú vị như ...
Người thầy của tôi

Người thầy của tôi

Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp ...
Một vòng nhân gian

Một vòng nhân gian

Ni cô Tuệ Tâm đang quét dọn những lá vàng rụng của đêm qua. Buổi sáng không khí bao giờ cũng trong lành, tĩnh lặng như nghe được cả tiếng ...
Con chim sẻ cụt chân

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
Chương trình đêm hội sắc đẹp 2020

Chương trình đêm hội sắc đẹp 2020

Vừa qua, tại khách sạn Adora Luxury TP. Hồ Chí Minh, Viện Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh, Hội Sở hữu trí tuệ TPHCM tổ chức sự ...
NSND Xuân Huyền qua đời

NSND Xuân Huyền qua đời

Đạo diễn, NSND Xuân Huyền qua đời trưa 27/11 tại Bệnh viện Bạch Mai sau thời gian chống chọi với bệnh tật, thọ 78 tuổi.
Bức ảnh Hoa hậu Đỗ Thị Hà lấm lem sau khi làm đồng gây ‘sốt’

Bức ảnh Hoa hậu Đỗ Thị Hà lấm lem sau khi làm đồng gây ‘sốt’

Bức ảnh chụp khoảnh khắc Tân Hoa hậu Việt Nam 2020 lấm lem cùng nụ cười rạng rỡ sau khi đi làm đồng gây sốt trên mạng xã hội.
Phiên bản di động