Sức khỏe

Thứ sáu, 10-05-2019 | 08:46 GMT+7

“Cột sống” - trụ cột của sự sống

“Cột sống”, hai từ đó cũng nói lên tầm quan trọng của bộ phận này đối với sự sống của cơ thể. Cột sống là trụ cột, nâng đỡ nửa trên của cơ thể, giúp cho chúng ta có dáng đi thẳng. Cột sống chứa đựng và bảo vệ tủy sống. Tủy sống cùng với não bộ là hai bộ phận quan trọng nhất của cơ thể, chỉ huy toàn bộ các hoạt động của sự sống. Trong chuyên đề  này, BS Đỗ Nam Khánh sẽ giúp độc giả NCT tìm hiểu về “cột sống”…  

Kì 1: Cấu tạo và chức năng của cột sống

Cột sống (hoặc xương sống) chạy từ xương sọ đến xương chậu như một trụ cột để hỗ trợ trọng lượng của cơ thể, giữ đầu, vai và thân trên, giúp cho bạn đứng thẳng cũng như linh hoạt uốn cong và xoay. Cột sống cũng bảo vệ tủy sống. Có ba đường cong tự nhiên trong cột sống tạo cho nó hình chữ "S" khi nhìn từ bên cạnh. Những đường cong này giúp cột sống chịu được lực tác động lớn hơn bằng cách phân tán trọng lượng cơ thể đồng đều hơn.

Cột sống được tạo thành từ một loạt các xương xếp chồng lên nhau với các đệm được gọi là đĩa ở giữa để giúp hấp thụ lực sóc. Cột sống có từ 33 - 34 đốt sống gồm: 7 đốt sống cổ, 12 đốt sống lưng, 5 đốt sống thắt lưng, 5 đốt sống cùng và 4 hoặc 5 đốt sống cụt, nó được chia thành 5 khu vực:

Cột sống cổ: Là phần trên cùng của cột sống. Có 7 đốt sống trong cột sống cổ, kí hiệu là C, được đánh số từ trên xuống dưới bắt đầu là C1 rồi đến C7. Hai đốt sống đầu tiên (C1, C2) của cột sống cổ được cấu tạo đặc biệt để cho phép cử động: xoay, ngửa, gật, lắc đầu cổ. Đốt sống cổ 7 (C7) là đốt sống cổ cuối tiếp nối với đốt sống lưng.

Cột sống lưng: Là phần tiếp theo của cột sống, tiếp nối với đốt sống cổ. Có 12 đốt sống lưng, kí hiệu là D, được đánh số từ trên xuống dưới, bắt đầu là D1 rồi đến D12. Các xương sườn gắn vào các đốt sống lưng.
Cột sống thắt lưng: Đây là vùng cột sống chịu lực tác động lên nhiều nhất, phần lớn trọng lượng của cơ thể lên đốt sống cũng lớn nhất. Có 5 đốt sống thắt lưng, kí hiệu là L, được đánh số từ trên xuống dưới, bắt đầu là L1 rồi đến L5.

Vùng xương cùng: Là một xương lớn bao gồm 5 đốt sống hợp nhất với nhau từ trong quá trình phát triển của thai nhi. Xương cùng tạo thành nền của cột sống và mặt sau của khung chậu. Các đốt xương cùng kí hiệu là S, được đánh số từ trên xuống dưới, bắt đầu từ S1 cho đến S5.

 Vùng xương cụt: Bên dưới xương cùng là một xương nhỏ gọi là xương cụt (hay xương đuôi) được tạo ra bởi sự hợp nhất của 4 - 5 xương nhỏ hơn trong quá trình phát triển của thai nhi.

Đường cong cột sống

Cột sống của bạn được tạo thành từ ba phân đoạn. Khi nhìn từ bên cạnh, các phân đoạn này tạo thành ba đường cong tự nhiên, tạo thành như chữ “S”. Những đường cong này rất quan trọng để cân bằng và chúng giúp chúng ta đứng thẳng. Nếu bất kì một trong những đường cong trở nên quá lớn hoặc nhỏ, việc đứng thẳng trở nên khó khăn và tư thế của bạn có vẻ bất thường.

Độ cong bất thường của cột sống cũng được gọi là biến dạng cột sống. Tình trạng này thường hay gặp ở cột sống lưng (gù lưng) và cột sống thắt lưng (trượt đốt sống). Vẹo, lệch cột sống cũng là một loại biến dạng cột sống.

Các bộ phận của cột sống

Bao gồm: Đốt xương sống, đĩa đệm, tủy sống, dây thần kinh và các mô mềm (dây chằng, gân, cơ).

 Đốt xương sống: Các đốt sống ở từng đoạn có cấu trúc khác nhau nhưng nói chung một đốt sống đều có thân hình trụ gồm hai mặt trên và dưới, hơi lõm ở giữa và một vành xương đặc xung quanh. Mỗi đốt sống ôm vào một cung xương và một thân xương. Từ cung xương nhô bảy mỏm xương là: Một mỏm gai, hai mỏm ngang và bốn mỏm khớp (hai mỏm khớp trên và hai mỏm khớp dưới).

Thân đốt sống ở phía trước, cung đốt sống ở phía sau. Thân và cung đốt sống tạo nên lỗ đốt sống. Tất cả các lỗ đốt sống chồng lên nhau hình thành ống sống, trong ống sống chứa tủy sống. Chỗ cung đốt sống và thân đốt sống tiếp giáp nhau có các khuyết trên và khuyết dưới. Các khuyết của hai đốt kề nhau tạo thành lỗ gian đốt để cho các dây thần kinh tủy sống chui qua.

Các đốt sống được liên kết với nhau bằng sụn khớp và dây chằng. Các thân đốt sống được nối với nhau bằng các đĩa gian đốt (đĩa đệm cốt sống). Suốt chiều dài cột sống, ở mặt trước và mặt sau các thân đốt có các dây chằng dọc trước và dây chằng dọc sau bám vào giữ lấy các thân đốt và đĩa đệm. Các dây chằng này ngăn cản quá trình ưỡn, gập quá mức của cột sống và thoát vị đĩa đệm. Ngoài ra còn có dây chằng vàng và dây chằng gian gai.

 Đĩa đệm: Cột sống có 23 đĩa đệm. Đĩa đệm là những miếng đệm tròn, phẳng nằm giữa các đốt sống và hoạt động như một bộ giảm xóc. Khi một đĩa bị vỡ hoặc thoát vị (phình ra), một số hạt nhân mềm sẽ thấm ra qua một vết rách trong ống nối. Điều này có thể dẫn đến đau khi hạt nhân gây áp lực lên dây thần kinh.

Mô mềm: Gân nối các cơ với xương và hỗ trợ tập trung lực kéo của cơ lên xương. Dây chằng liên kết xương đốt sống với nhau, thêm sức mạnh cho khớp. Chúng cũng hạn chế di chuyển theo các hướng nhất định. Các cơ cung cấp các chuyển động của cột sống và giúp duy trì vị trí của cột sống chống lại các lực như trọng lực

Mời quý độc giả đón đọc chuyên đề “Cột sống - trụ cột của sự sống” với nội dung: “Chức năng của các đôi dây thần kinh cột sống”. Chuyên mục  này được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt. ĐC: Số 18 Nguyễn Đổng Chi - phường Cầu Diễn - quận Nam Từ Liêm - thành phố Hà Nội. Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.24.89.666
Fanpage: Sao Đại Việt    Email: saodaiviet.vn@gmail.com
Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.
BS Đỗ Nam Khánh