Quê hương Quỳnh Đôi của Bà chúa thơ Nôm

Hồ Tông thế phả ghi rõ gia phả 5 đời của Hồ Xuân Hương - Bà chúa thơ Nôm, quê ở Quỳnh Đôi, làng khoa bảng.

Người ta sinh ra phải có quê quán, mẹ cha. Nữ sĩ Hồ Xuân Hương là có thật, quê bà ở Quỳnh Đôi -làng Khoa bảng nổi tiếng ở huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

 Cổng làng khoa bảng.

Từ xa xưa trong dân gian đã truyền tụng: “Bắc Hà: Hành Thiện, Hoan Diễn: Quỳnh Đôi” nghĩa là tỉnh Nam Định có làng Hành Thiện, tỉnh Nghệ An có làng Quỳnh Đôi, là hai làng có truyền thống hiếu học, nhiều người đậu đạt trong các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình”.

 Trong Diễn ca tóm tắt sự tích họ Hồ có câu “ Hồ Xuân Hương bà chúa thơ Nôm/ Nước trong tốt bởi mạch nguồn/ Tổ tiên đại trí, cháu con đại tài”.

 Nghiên cứu về thân thế sự nghiệp của nữ sĩ Hồ Xuân Hương, từ xưa tới nay, các họ giả, nhà nghiên cứu đều đồng thuận, nữ sĩ họ Hồ quê ở Quỳnh Đôi.

 Tục ngữ xưa có câu “Trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy không bằng một làm”. Theo ý người xưa và cũng là nhân duyên, tháng 7/2020, nhóm nghiên cứu về thân thế sự nghiệp của Bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương chúng tôi đã về xã Quỳnh Đôi, quê hương nữ sĩ, để được nghe, được thấy và được làm những gì mình mong muốn.

 Đại diện gia tộc họ Hồ ở Quỳnh Đôi tiếp chúng tôi thân thiết như con cháu trong dòng họ đi xa về.

 Bước tới cổng làng Quỳnh Đôi -một cổng làng mới được xây dựng cao to bề thế, tôi chưa gặp ở bất kỳ làng quê nào trên đất nước Việt Nam mà tôi đã từng đến.

que huong quynh doi cua ba chua tho nom

Cổng Làng Quỳnh Đôi  xây dựng năm 2014, hướng từ trong làng đi ra

                                                                                                                              Ảnh : Nghiêm Thị Hằng

Cổng làng được xây dựng và khánh thành vào năm 2014 từ nguồn kinh phí của con em trong làng sinh sống xa quê hương quyên góp, ủng hộ, với tổng kinh phí đầu tư xây dựng tới 3 tỷ đồng. Khi đã có kinh phí, ý tưởng xây dựng cổng làng của xã đã được các bô lão và cán bộ nhân dân toàn xã đồng thuận việc xây dựng. Theo thiết kế, khuôn viên công trình là 3.000 m2, điểm cao nhất của cổng là 14 m, rộng 22 m. Cổng có một cửa chính và 2 cửa phụ, vòm cửa chính cao 6,9 m, rộng 7 m, cột cổng rộng 4 m... Hướng vào cổng có chữ Làng Quỳnh Đôi; hướng từ trong nhìn ra có chữ Khai Cơ 1378 (tức làng Quỳnh Đôi được lập năm 1378). Mặc dù đã được công nhận là xã hoàn thành tiêu chí nông thôn mới từ năm 2014, nhưng cổng làng Quỳnh Đôi là công trình đồ sộ nhất làm cho xã nông thôn mới Quỳnh Đôi đã nổi tiếng, càng thêm nổi tiếng.

Ông Hồ Sĩ Bình, Trưởng Ban cán sự họ Hồ đại tộc ở Quỳnh Đôi, nói với chúng tôi với niềm tự hào về công trình cổng làng bề thế của quê hương. Ông cho biết, đây là cổng làng và cũng là cổng xã, bởi từ xưa đến nay vùng quê này chỉ gồm một làng, một xã, thế nên Quỳnh Đôi là vùng quê nhất làng, nhất xã là như thế.

 Dấu tích làng khoa bảng

 Dấu tích xưa của vùng đất Quỳnh Đôi được ghi rõ trên cổng làng khai cơ năm 1378, với 3 ông Tổ khai đất lập trang Thổ Đôi, là các cụ: Hồ Hồng, Nguyễn Thạc và Hoàng Khánh cùng nhau đến đây khai cơ, lập ấp đặt tên là “Thổ Đôi Trang ”. Đến năm 1528, cụ Hồ Nhân Hy (Đời Mạc) đổi tên Thổ Đôi thành xã Quỳnh Đôi ngày nay.

Thủy Tổ họ Hồ nhánh Quỳnh Đôi là cụ Hồ Hồng (con của cụ Hồ Kha -Thái Thủy tổ). Cụ Hồ Kha là đời thứ 13, con là Hồ Hồng đời thứ 14 của Nguyên tổ Trạng nguyên Hồ Hưng Dật.

Trong cuốn tìm hiểu lịch sử họ Hồ Việt Nam, do ông Hồ Khuê cháu đời thứ 30 của Nguyên tổ Hồ Hưng Dật, biên soạn năm 2010, có nói về hậu duệ ở Quỳnh Đôi những người nổi tiếng, trong đó có cụ Hồ Sĩ Anh (hoặc Thế Anh) thuộc Trung chi 2 đời thứ 22 của Nguyên tổ (1618-1684) chính là cụ tổ 5 đời của nữ sĩ Hồ Xuân Hương.

que huong quynh doi cua ba chua tho nom

Tượng nữ sĩ Hồ Xuân Hương ở làng Quỳnh Đôi.

Ảnh : Nghiêm Thị Hằng

 Như vậy là chúng tôi đã đến đất Quỳnh Đôi -làng khoa bảng, quê hương, đất tổ của nữ sĩ, đã đọc Hồ Tông thế phả là quyển gia phả cổ nhất trong dòng họ Hồ ở Quỳnh Đôi, do Tiến sĩ Đông các Đại học sĩ Tham tụng (Tể tướng) Quận công Hồ Sĩ Dương (1621-1681), đời thứ 22 của Nguyên tổ biên soạn. Hồ Tông thế phả ghi rõ gia phả 5 đời của Hồ Xuân Hương - Bà chúa thơ Nôm. Chúng tôi cũng đã nghe hậu duệ con cháu trong dòng họ Hồ ở Quỳnh Đôi với tâm nguyện được làm sáng tỏ những uẩn khúc trong cuộc đời, sự nghiệp văn thơ của nữ sĩ, để có căn cứ cùng tỉnh Nghệ An và Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch, hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO phong tặng danh hiệu Danh nhân Văn hóa Thế giới cho nữ sĩ Hồ Xuân Hương, Bà chúa thơ Nôm của Việt Nam, con cháu họ Hồ ở Quỳnh Đôi.

 

Nghiêm Thị Hằng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

dak lak thi dua yeu nuoc tu phong trao den thuc tien

Đắk Lắk: Thi đua yêu nước từ phong trào đến thực tiễn.

5 năm qua, kinh tế - xã hội Đắk Lắk tăng trưởng 8,75%/năm; thu nhập bình quân đầu người ước đạt 54,5 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 1,67 lần so với năm 2015; công tác an sinh xã hội luôn được đảm bảo, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 2,87%/năm xuống còn 4,99% năm 2020... Đó là kết quả từ các phong trào thi đua yêu nước gắn với thực tiễn cuộc sống trong gia đoạn 2015-2020.
khat nuoc sach giua long thu do

Khát nước sạch giữa lòng thủ đô

Nhiều năm nay hàng trăm nghìn hộ dân phía Nam Hà Nội phải sống trong cảnh thiếu nước sạch trầm trọng. Họ khoan giếng, mua máy lọc nước, xin nước hàng xóm, rồi cả đợi chờ nước mưa nhưng tình trạng này vẫn không được cải thiện. Khi nào dự án cấp nước đô thị vẫn chưa được phê duyệt là khi ấy người dân còn khốn khổ, còn phải sống chung với những chiếc giếng khoan khô cạn.  
nhuc nhoi te nan co bac bang cong nghe cao

Nhức nhối tệ nạn cờ bạc bằng công nghệ cao

Thời gian qua, tình hình hoạt động của các loại tệ nạn xã hội nói chung và tệ nạn cờ bạc nói riêng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có nhiều diễn biến phức tạp. Các đối tượng tham gia và tổ chức đánh bạc có nhiều phương thức, thủ đoạn hoạt động hết sức tinh vi, xảo quyệt. Chúng lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin để sử dụng cho việc đánh bạc và tổ chức đánh bạc, gây bất an trong nhân dân
hoang hon tat nang

Hoàng hôn tắt nắng

Sự thờ ơ của một số người ở địa phương làm cho nguyện vọng chính đáng của bà Hà Thị Toán, vợ liệt sĩ, đã cùng bà sang thế giới kia.
hoi nguoi cao tuoi de nghi xu li nghiem minh

Hội Người cao tuổi đề nghị xử lí nghiêm minh

Những ngày đầu tháng 9, dư luận vô cùng bức xúc trước đoạn clip dài gần 7 phút quay cảnh con gái bạo hành mẹ ruột lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội.

Tin khác

Đổi thay ở xã rẻo cao Trọng Hoá

doi thay o xa reo cao trong hoa
Là xã rẻo cao biên giới còn nhiều khó khăn, song bằng nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương, Đảng bộ xã Trọng Hoá, huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình đã thực hiện ngày càng hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh.

Đón Tết Độc lập – Nét đẹp truyền thống của người vùng cao Minh Hoá

don tet doc lap net dep truyen thong cua nguoi vung cao minh hoa
Đã thành nét đẹp truyền thống từ lâu, cứ vào dịp Quốc khánh 2/9, người dân huyện miền núi Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình lại tổ chức ăn Tết Độc lập, với ý nghĩa sum họp gia đình, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ con cháu.

Mẹ mất đột ngột, 3 đứa trẻ đói khát chờ mong được giúp đỡ!

me mat dot ngot 3 dua tre doi khat cho mong duoc giup do
Phong vẫn đau đáu mỗi khi con gái bốn tháng tuổi cất tiếng khóc. Nỗi đau ba con gái mất mẹ, còn anh vĩnh viễn mất đi người vợ của mình.

Huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa): Cần xử lý nghiêm trại nuôi thỏ gây ô nhiễm môi trường

huyen trieu son thanh hoa can xu ly nghiem trai nuoi tho gay o nhiem moi truong
Đơn thư của người cao tuổi thuộc thôn Đồng Xá 1, xã Đồng Tiến, huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa) phản ánh đến Tạp chí Người cao tuổi về tình trạng ô nhiễm môi trường của một trại nuôi thỏ nằm ngay giữa làng làm cho cuộc sống của người dân xung quanh bị đảo lộn. Mặc dù người dân đã gửi đơn thư cầu cứu các cấp chính quyền, nhưng đến nay trại nuôi thỏ gây ô nhiễm nặng nề này vẫn tồn tại ...

Chân dung ông trùm trốn nã vẫn điều hành đường dây buôn bán ma tuý lớn

chan dung ong trum tron na van dieu hanh duong day buon ban ma tuy lon
Trốn nã suốt 8 năm qua với nhiều tội danh, nhưng Phạm Anh Tuấn, SN 1975, trú tại số 5 Ngô Văn Sở, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội vẫn tiếp tục điều hành đường dây buôn bán trái phép chất ma tuý, với quy mô lớn từ các tỉnh miền Trung về Hà Nội.

Tuổi già cô quạnh của cặp vợ chồng hiến tạng con trai duy nhất cho y học                                                     

tuoi gia co quanh cua cap vo chong hien tang con trai duy nhat cho y hoc
Người con trai duy nhất của vợ chồng ông Nguyễn Văn Sang (SN 1960), trú tại xã Kim Liên, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương không may bị tai nạn chết não. Đau khổ và tuyệt vọng đến tận cùng, nhưng vợ chồng ông Sang vẫn quyết định ký vào giấy đồng ý hiến tạng người con trai Nguyễn Văn Dương (20 tuổi) để cứu người. Một phần cơ thể của con còn tồn tại như thể nguồn sống cứu dỗi cuộc đời của hai người già cô đơn.
Xem thêm
3 chuyen gia nuoc ngoai nhap canh mac covid 19

3 chuyên gia nước ngoài nhập cảnh mắc Covid-19

Tối 28/9, Bộ Y tế công bố thêm 3 ca mắc Covid-19 nhập cảnh được cách ly tại Phú Thọ và Hà Nội, nâng tổng số ca nhiễm tại Việt ...
can tho khoi to nu giam doc lua ban khau trang kim cuong chiem doat nhieu ty dong

Cần Thơ: Khởi tố nữ giám đốc lừa bán khẩu trang, kim cương... chiếm đoạt nhiều tỷ đồng

Tạ Thị Thu Thảo (31 tuổi, ở quận Cái Răng, TP. Cần Thơ) vừa bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Cần Thơ khởi tố để điều ...
nguyen giam doc ngan hang bidv chi nhanh phu yen bi khoi to

Nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Phú Yên bị khởi tố

Ông Nguyễn Công bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Yên khởi tố, lệnh bắt tạm giam 4 tháng để điều tra về tội vi phạm quy ...
cho hoc sinh dung dien thoai trong lop giai phap nao loi ca doi duong

Cho học sinh dùng điện thoại trong lớp: Giải pháp nào "lợi cả đôi đường"?

Nhiều thầy cô giáo cho rằng quy định cho học sinh dùng điện thoại trong lớp của Bộ GD&ĐT cần được hiểu đúng. Mặt khác Bộ GD&ĐT cũng cần quy ...
phat can bo dh duy tan viet thu nac danh ha uy tin cac truong dai hoc tai da nang

Phạt cán bộ ĐH Duy Tân viết thư nặc danh hạ uy tín các trường đại học tại Đà Nẵng

Ông Lê Văn Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Mô phỏng thuộc Trường Đại học Duy Tân và bà Trần Thị Thắm cộng tác viên công tác tuyển sinh vừa ...
hieu truong dai hoc khoa hoc xa hoi va nhan van ha noi xin tu chuc

Hiệu trưởng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội xin từ chức

GS.TS Phạm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã có đơn xin từ chức.
Phiên bản di động