Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Thế kỉ XXI là được coi thế kỉ của “văn hóa màn hình” với bước phát triển nhảy vọt, “làm mưa, làm gió” của các loại hình truyền thông, mà đặc biệt là truyền hình, phát thanh có hình, báo điện tử và các mạng xã hội dày đặc trên nền tảng internet. Giờ đây điện thoại thông minh, màn hình cảm ứng là “vật bất li thân” đối với hầu như tất cả mọi công dân (chỉ có số ít người cao tuổi là hiếm khi dùng đến). Sử dụng công năng ngày càng cải tiến, “lên đời” của các loại điện thoại thông minh trên thế giới, con người hiện nay đã và đang thực hiện hầu hết mọi nhu cầu giao tiếp, chụp ảnh, quay camera, xem phim, xem truyền hình, chơi games giải trí, trực tiếp viết các trạng thái cảm xúc, bình luận tin tức, kết nối, giao dịch, thực thi công việc hàng ngày tại công sở cũng như ở tư gia.
Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Lượng người dùng Internet tại Việt Nam tăng mạnh trong những năm gần đây. Ảnh: Internet.

Trên thực tế, bên cạnh tác động của gia đình và nhà trường, cơ quan đơn vị, truyền thông hiện đại có sức mạnh hết sức đặc biệt, chi phối các trạng thái tâm lý, cảm xúc diễn ra hàng ngày của con người, từng bước gây dựng niềm tin, khát vọng và theo kiểu “mưa dầm, thấm lâu” sẽ kiến tạo nên đời sống văn hóa tinh thần, tư tưởng, tình cảm, quan điểm chính trị xã hội của công chúng.

Trong tương lai gần, khi quá trình chuyển đổi xã hội số, nền kinh tế số và quốc gia số diễn ra nhanh chóng, nếu không có chiếc điện thoại thông minh, dường như con người rất khó mà thực hiện mọi giao dịch cần thiết trong cuộc sống. Đây là một thách thức không nhỏ đối với mọi quốc gia (không phải bất cứ công dân nào cũng có đủ chi phí mua sắm và trình độ sử dụng điện thoại màn hình). Vừa qua, tốc độ hiện đại hóa thông tin truyền thông trên đất nước ta đã diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Cho đến thời điểm hiện tại, số lượng người dân truy cập internet bằng điện thoại thông minh, xem truyền hình, lướt qua các trang mạng xã hội zalo, facebook ngày càng tăng lên chóng mặt. Nhiều người còn tham gia “làm truyền thông” mà không có kiến thức tối thiểu của phóng viên, nhà báo. Điều đó có thời điểm đã làm nhiễu loạn các không gian tinh thần của con người và xã hội. Trên thực tế, hiện tượng “nhiễm độc tinh thần”, bị ám thị, lừa phỉnh bởi tin đồn là chuyện có thật trong xã hội hiện đại. Dường như có những lúc tin đồn chiếm ưu thế trên không gian mạng xã hội. Điều này đã rung lên một hồi chuông “báo động đỏ” về các loại tin nhảm, tin bịa đặt, tin xấu, tin sai… đang làm vẩn đục bầu không khí tinh thần xã hội, làm vẩn đục tâm hồn trong sáng của trẻ em và những người đang lớn lên về nhân cách. Chính vì vậy, trong thời gian qua, nhà trường, gia đình và truyền thông Nhà nước luôn luôn nỗ lực kiến tạo và khơi thông dòng chảy thông tin trong lành, đúng đắn nhằm mục đích giáo dục, rèn luyện nhân cách cho con người.

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Trong thời đại của cách mạng công nghệ 4.0, con người ngày càng phụ thuộc vào Internet

Trong thời đại của cách mạng công nghệ 4.0, con người ngày càng phụ thuộc vào Internet

Căn cứ từ tình hình thực tiễn nóng bỏng nêu trên, có thể nhận thấy rằng: muốn xây dựng, phát triển văn hóa con người Việt Nam trong bối cảnh bùng nổ xã hội thông tin hiện nay, thiết nghĩ cần phải đề xuất một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong Dự thảo Quyết định Về việc phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 là: Xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người.

Vừa qua, Dự thảo quyết định về việc phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 mới chỉ đề cập tới việc phát huy vai trò của truyền thông đại chúng, truyền thông mới và văn hóa số với các chi tiêu khá cụ thể về hạ tầng kĩ thuật, công nghệ, và đưa ra một số yêu cầu chung về chất lượng của truyền thông trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, để thiết thực xây dựng, phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, chúng ta không chỉ chú ý đến truyền thông thuần túy về công nghệ, kỹ thuật mà còn cần quan tâm vấn đề rộng hơn là xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông, trong đó bao hàm mọi lĩnh vực của hoạt động truyền thông, truyền thông đại chúng, truyền thông mới và văn hóa số. Trong xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông, cần phải xây dựng và phát triển nhân tố chủ thể con người tham gia truyền thông (bao gồm gồm đội ngũ làm truyền thông chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp, đặc biệt là nâng cao trình độ nhân thức phổ cập của công chúng khi tiếp cận và giải mã thông tin một cách thông minh, hợp lí).

Hiện nay khi tham gia mạng xã hội, nhiều “cư dân mạng” tỏ ra cả tin và manh động, thậm chí còn là nạn nhân của tin tặc và tội phạm trong lĩnh vực này. Trong hoạt động báo chí chuyên nghiệp, đội ngũ nhà báo phải là những người chiến sĩ ưu tú trên mặt trận tư tưởng văn hóa, có tinh thần dũng cảm đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, chống lại cái ác, cái xấu, cái thấp hèn, đồng thời cũng còn phải biết chủ động hướng dẫn công chúng có thái độ đúng đắn khi tiếp nhận thông tin, tạo nên dư luận xã hội lành mạnh, góp phần giáo dục nhân cách con người và xây dựng môi trường văn hóa.

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Việc ra đời Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội sẽ góp phần đẩy lùi những thông tin xấu, độc, giáo dục nhân cách con người.

Việc ra đời Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội sẽ góp phần đẩy lùi những thông tin xấu, độc, giáo dục nhân cách con người

Văn hóa truyền thông nước ta là một trong những lĩnh vực quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nhìn chung, có thể nhận thấy cơ cấu của văn hóa truyền thông gồm ba bộ phận:

- Một là, kiến thức truyền thông, hạ tầng nền tảng kĩ thuật và công nghệ truyền thông hiện đại đã và đang ngày càng phát triển theo nhịp độ thế giới trong thời kì chuyển đổi số;

- Hai là, phương thức sáng tạo, sản xuất truyền thông đạt chuẩn mực văn hóa, tức là phải làm cho các giá trị văn hóa thẩm thấu sinh động vào hoạt động truyền thông (chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp) thể hiện trong quá trình: Khai thác thông tin từ thực tiễn; Sáng tạo tác phẩm báo chí; Truyền tin qua các phương tiện truyền thông và Hoạt động tiếp nhận thông tin của cả cộng đồng xã hội.

Hệ thống tác phẩm truyền thông có chất lượng, phù hợp chuẩn mực Chân (đúng bản chất của sự thật), Thiện (đem lại lợi ích cho cộng đồng xã hội, dân tộc, đất nước, nhân loại) và Mỹ (đạt chuẩn mực về cái Đẹp) sẽ là giao diện tiêu biểu của văn hóa truyền thông quốc gia.

- Ba là, trình độ dân trí ngày càng cao của công chúng trong quá trình tiếp cận và thụ hưởng thông tin, biết bày tỏ thái độ ứng xử có chuẩn mực văn hóa trước thông tin, từ đó hình thành dư luận xã hội lành mạnh.

Ba bộ phận cấu thành văn hóa truyền thông trên đây có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, chặt chẽ và đồng bộ sẽ hình thành nên gương mặt văn hóa truyền thông trong giao diện tổng thể của văn hóa dân tộc. Chính vì thế, bên cạnh việc đẩy mạnh hoạt động giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà báo chuyên nghiệp với chuẩn mực cao về đạo đức và năng lực nghề nghiệp, thì cần phải tăng cường hoạt động hướng dẫn, giáo dục về đạo đức, lương tri, nâng cao trình độ nhận thức của người dân khi tham gia các không gian truyền thông công cộng. Đây là việc làm đồng hành cùng quá trình thực thi Luật An ninh mạng một cách nghiêm khắc để giữ gìn, bảo vệ sự trong lành đời sống thông tin của xã hội, góp phần quan trọng để phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

PGS.TS. Nguyễn Toàn Thắng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bảo hộ sở hữu trí tuệ và bản quyền: Cái lõi phát triển công nghiệp văn hóa

Bảo hộ sở hữu trí tuệ và bản quyền: Cái lõi phát triển công nghiệp văn hóa

Thực tế hiện nay cho thấy, trong âm nhạc, xuất bản liên tiếp xảy ra những vụ vi phạm bản quyền. Trong điện ảnh, người xem phim lậu là chuyện bình thường. Trong quảng cáo, khách hàng mượn ý tưởng của các agency thua thầu là hiện tượng phổ biến. Trong nhiếp ảnh, sản phẩm của tác giả tha hồ bị chôm chỉa, đăng tải vô tội vạ, không xin phép… Trong ngành công nghiệp văn hoá – công nghiệp sáng tạo, vi phạm bản quyền là nỗi đau nhức nhối chưa có hồi kết...
Diva Thanh Lam được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân

Diva Thanh Lam được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân

Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã đăng tải danh sách hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú" lần thứ 10 do Hội đồng cấp cơ sở trình Hội đồng cấp Bộ. Trong danh sách xét tặng Nghệ sĩ nhân dân, đáng chú ý có Diva Thanh Lam.
“Kim cương đen” thiêng liêng tình đồng đội

“Kim cương đen” thiêng liêng tình đồng đội

Xuyên suốt hai cuộc kháng chiến đánh Pháp - đuổi Mỹ, Bình Phước là một trong những địa danh gắn liền với những chứng tích lịch sử, các trận đánh ác liệt cùng tinh thần bất khuất của quân và dân nơi đây. Tự hào là những người con của mảnh đất Bình Phước anh hùng, các thanh niên tỉnh này đã chung tay dựng lên phim “Kim cương đen”
Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Quy định mới về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam

Ngày 20/07/2021, Chính phủ ban hành Nghị định 70/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14/4/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo, trong đó, sửa đổi, bổ sung Điều 13 về hoạt động cung cấp dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới tại Việt Nam.
Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Cây nhãn tổ trước cửa chùa Phố Hiến

Trước cửa chùa Phố Hiến, một di tích lịch sử được Bộ Văn hóa Thông tin và Thể thao xếp hạng, thuộc phường Hồng Châu, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên có một cây nhãn đã hơn 300 tuổi.

Tin khác

Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế

Sức lan tỏa từ những câu chuyện tử tế
Giữa cơn bão đại dịch Covid-19, cộng đồng một lần nữa lại được chứng kiến nhiều hành động, nghĩa cử cao đẹp, cùng giúp đỡ nhau vượt qua mọi khó khăn. Sự ấm áp của tình người, từ những suất cơm, chai nước, ổ bánh mì miễn phí đến những cây ATM gạo, tiệm rau tình thương, siêu thị 0 đồng, quán ăn miễn phí cho người nghèo, người yếu thế... đang lan tỏa rộng rãi sức mạnh của tình đoàn kết.

Thừa Thiên Huế lên kịch bản đón khách du lịch trở lại

Thừa Thiên Huế lên kịch bản đón khách du lịch trở lại
Thừa Thiên Huế là địa phương kiểm soát tốt dịch bệnh COVID- 19, chuẩn bị các kịch bản sẵn sàng đón du khách trở lại vừa khai thác, vừa phòng chống dịch hiệu quả.

Tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản "phù thủy" ở Sa Pa

Tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản "phù thủy" ở Sa Pa
Cộng đồng mạng lại được phen dậy sóng, truyền nhau bức ảnh chụp tượng nữ hoàng băng giá Elsa phiên bản “cực lỗi” xuất hiện tại điểm check-in Ansapa, nằm trên địa bàn phường Phan Si Păng, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai).

Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025

Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký phê duyệt Chương trình Bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản văn hóa Việt Nam, giai đoạn 2021-2025. Theo nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, Chương trình này của Chính phủ là một trong những giải pháp mang tính đột phá về “chất” đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

Văn nghệ sĩ cùng nhau truyền năng lượng tích cực trong dịch Covid-19

Văn nghệ sĩ cùng nhau truyền năng lượng tích cực trong dịch Covid-19
Trong bối cảnh sân khấu phải đóng cửa, khó khăn chồng chất, các văn nghệ sĩ TP.Hồ Chí Minh vẫn ngày đêm cống hiến hết mình cho công tác xã hội, tích cực tham gia các đội tình nguyện cùng lực lượng tuyến đầu.
Xem thêm
Nam Phú Quốc - điểm đến “tuổi trẻ sống vui, tuổi già an lạc”

Nam Phú Quốc - điểm đến “tuổi trẻ sống vui, tuổi già an lạc”

Sở hữu ưu thế vượt trội về không gian sống và hệ sinh thái du lịch nghỉ dưỡng - vui chơi giải trí - bất động sản đẳng cấp do ...
Cáp treo Fansipan và những đóng góp cho du lịch Sa Pa

Cáp treo Fansipan và những đóng góp cho du lịch Sa Pa

Sau 5 năm vận hành, tuyến cáp treo Fansipan đã không chỉ mang đến trải nghiệm mới cho hàng triệu du khách khi chinh phục nóc nhà Đông Dương mà ...
TIME gợi ý 2 khách sạn mới của Sun Group tại Hà Nội và Phú Quốc- nơi vừa lọt top điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021

TIME gợi ý 2 khách sạn mới của Sun Group tại Hà Nội và Phú Quốc- nơi vừa lọt top điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021

Hà Nội, Phú Quốc và TP Hồ Chí Minh vừa được tạp chí danh tiếng TIME (Mỹ) ghi nhận trong “Top 100 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới 2021”. ...
Kình ngư người Mỹ gây sốt khi giành 4 HCV ở Olympic Tokyo 2020 và phá 4 kỷ lục

Kình ngư người Mỹ gây sốt khi giành 4 HCV ở Olympic Tokyo 2020 và phá 4 kỷ lục

Kình ngư người Mỹ - Caeleb Dressel gây sốt khi giành tấm HCV thứ 4 ở Olympic Tokyo 2020, đồng thời phá vỡ 3 kỷ lục Olympic và 1 kỷ ...
Các vận động viên Việt Nam đã nỗ lực hết mình

Các vận động viên Việt Nam đã nỗ lực hết mình

Mặc dù đã nỗ lực thi đấu hết mình nhưng đoàn thể thao Việt Nam vẫn chưa mang về thành tích như mong muốn của đoàn ở Olympic Tokyo 2020. ...
Ánh Viên thất bại ở 200m tự do nữ Olympic Tokyo 2020

Ánh Viên thất bại ở 200m tự do nữ Olympic Tokyo 2020

Kình ngư Ánh Viên đã thất bại ở nội dung 200m tự do nữ tại Olympic Tokyo 2020.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Nhằm nhắc nhớ những khán giả trẻ về lòng hiếu thảo đặc biệt đối với mẹ, đồng thời hướng đến gây quỹ giúp đỡ những người yếu thế trong xã ...
Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Taylor Swift lọt Top ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại

Tạp chí âm nhạc Billboard đã vinh danh Taylor Swift là một trong những ca sĩ được yêu thích nhất mọi thời đại.
Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Cặp đôi Triệu Lệ Dĩnh, Phùng Thiệu Phong vừa ly dị sau 3 năm kết hôn. Thông tin cặp sao ly hôn đang gây xôn xao làng giải trí xứ ...
Phiên bản di động