Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Thế kỉ XXI là được coi thế kỉ của “văn hóa màn hình” với bước phát triển nhảy vọt, “làm mưa, làm gió” của các loại hình truyền thông, mà đặc biệt là truyền hình, phát thanh có hình, báo điện tử và các mạng xã hội dày đặc trên nền tảng internet. Giờ đây điện thoại thông minh, màn hình cảm ứng là “vật bất li thân” đối với hầu như tất cả mọi công dân (chỉ có số ít người cao tuổi là hiếm khi dùng đến). Sử dụng công năng ngày càng cải tiến, “lên đời” của các loại điện thoại thông minh trên thế giới, con người hiện nay đã và đang thực hiện hầu hết mọi nhu cầu giao tiếp, chụp ảnh, quay camera, xem phim, xem truyền hình, chơi games giải trí, trực tiếp viết các trạng thái cảm xúc, bình luận tin tức, kết nối, giao dịch, thực thi công việc hàng ngày tại công sở cũng như ở tư gia.
Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Lượng người dùng Internet tại Việt Nam tăng mạnh trong những năm gần đây. Ảnh: Internet.

Trên thực tế, bên cạnh tác động của gia đình và nhà trường, cơ quan đơn vị, truyền thông hiện đại có sức mạnh hết sức đặc biệt, chi phối các trạng thái tâm lý, cảm xúc diễn ra hàng ngày của con người, từng bước gây dựng niềm tin, khát vọng và theo kiểu “mưa dầm, thấm lâu” sẽ kiến tạo nên đời sống văn hóa tinh thần, tư tưởng, tình cảm, quan điểm chính trị xã hội của công chúng.

Trong tương lai gần, khi quá trình chuyển đổi xã hội số, nền kinh tế số và quốc gia số diễn ra nhanh chóng, nếu không có chiếc điện thoại thông minh, dường như con người rất khó mà thực hiện mọi giao dịch cần thiết trong cuộc sống. Đây là một thách thức không nhỏ đối với mọi quốc gia (không phải bất cứ công dân nào cũng có đủ chi phí mua sắm và trình độ sử dụng điện thoại màn hình). Vừa qua, tốc độ hiện đại hóa thông tin truyền thông trên đất nước ta đã diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Cho đến thời điểm hiện tại, số lượng người dân truy cập internet bằng điện thoại thông minh, xem truyền hình, lướt qua các trang mạng xã hội zalo, facebook ngày càng tăng lên chóng mặt. Nhiều người còn tham gia “làm truyền thông” mà không có kiến thức tối thiểu của phóng viên, nhà báo. Điều đó có thời điểm đã làm nhiễu loạn các không gian tinh thần của con người và xã hội. Trên thực tế, hiện tượng “nhiễm độc tinh thần”, bị ám thị, lừa phỉnh bởi tin đồn là chuyện có thật trong xã hội hiện đại. Dường như có những lúc tin đồn chiếm ưu thế trên không gian mạng xã hội. Điều này đã rung lên một hồi chuông “báo động đỏ” về các loại tin nhảm, tin bịa đặt, tin xấu, tin sai… đang làm vẩn đục bầu không khí tinh thần xã hội, làm vẩn đục tâm hồn trong sáng của trẻ em và những người đang lớn lên về nhân cách. Chính vì vậy, trong thời gian qua, nhà trường, gia đình và truyền thông Nhà nước luôn luôn nỗ lực kiến tạo và khơi thông dòng chảy thông tin trong lành, đúng đắn nhằm mục đích giáo dục, rèn luyện nhân cách cho con người.

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Trong thời đại của cách mạng công nghệ 4.0, con người ngày càng phụ thuộc vào Internet

Trong thời đại của cách mạng công nghệ 4.0, con người ngày càng phụ thuộc vào Internet

Căn cứ từ tình hình thực tiễn nóng bỏng nêu trên, có thể nhận thấy rằng: muốn xây dựng, phát triển văn hóa con người Việt Nam trong bối cảnh bùng nổ xã hội thông tin hiện nay, thiết nghĩ cần phải đề xuất một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong Dự thảo Quyết định Về việc phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 là: Xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người.

Vừa qua, Dự thảo quyết định về việc phê duyệt Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 mới chỉ đề cập tới việc phát huy vai trò của truyền thông đại chúng, truyền thông mới và văn hóa số với các chi tiêu khá cụ thể về hạ tầng kĩ thuật, công nghệ, và đưa ra một số yêu cầu chung về chất lượng của truyền thông trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, để thiết thực xây dựng, phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, chúng ta không chỉ chú ý đến truyền thông thuần túy về công nghệ, kỹ thuật mà còn cần quan tâm vấn đề rộng hơn là xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông, trong đó bao hàm mọi lĩnh vực của hoạt động truyền thông, truyền thông đại chúng, truyền thông mới và văn hóa số. Trong xây dựng và phát triển văn hóa truyền thông, cần phải xây dựng và phát triển nhân tố chủ thể con người tham gia truyền thông (bao gồm gồm đội ngũ làm truyền thông chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp, đặc biệt là nâng cao trình độ nhân thức phổ cập của công chúng khi tiếp cận và giải mã thông tin một cách thông minh, hợp lí).

Hiện nay khi tham gia mạng xã hội, nhiều “cư dân mạng” tỏ ra cả tin và manh động, thậm chí còn là nạn nhân của tin tặc và tội phạm trong lĩnh vực này. Trong hoạt động báo chí chuyên nghiệp, đội ngũ nhà báo phải là những người chiến sĩ ưu tú trên mặt trận tư tưởng văn hóa, có tinh thần dũng cảm đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, chống lại cái ác, cái xấu, cái thấp hèn, đồng thời cũng còn phải biết chủ động hướng dẫn công chúng có thái độ đúng đắn khi tiếp nhận thông tin, tạo nên dư luận xã hội lành mạnh, góp phần giáo dục nhân cách con người và xây dựng môi trường văn hóa.

Phát triển văn hóa truyền thông vì sự hoàn thiện nhân cách của con người

Việc ra đời Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội sẽ góp phần đẩy lùi những thông tin xấu, độc, giáo dục nhân cách con người.

Việc ra đời Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội sẽ góp phần đẩy lùi những thông tin xấu, độc, giáo dục nhân cách con người

Văn hóa truyền thông nước ta là một trong những lĩnh vực quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Nhìn chung, có thể nhận thấy cơ cấu của văn hóa truyền thông gồm ba bộ phận:

- Một là, kiến thức truyền thông, hạ tầng nền tảng kĩ thuật và công nghệ truyền thông hiện đại đã và đang ngày càng phát triển theo nhịp độ thế giới trong thời kì chuyển đổi số;

- Hai là, phương thức sáng tạo, sản xuất truyền thông đạt chuẩn mực văn hóa, tức là phải làm cho các giá trị văn hóa thẩm thấu sinh động vào hoạt động truyền thông (chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp) thể hiện trong quá trình: Khai thác thông tin từ thực tiễn; Sáng tạo tác phẩm báo chí; Truyền tin qua các phương tiện truyền thông và Hoạt động tiếp nhận thông tin của cả cộng đồng xã hội.

Hệ thống tác phẩm truyền thông có chất lượng, phù hợp chuẩn mực Chân (đúng bản chất của sự thật), Thiện (đem lại lợi ích cho cộng đồng xã hội, dân tộc, đất nước, nhân loại) và Mỹ (đạt chuẩn mực về cái Đẹp) sẽ là giao diện tiêu biểu của văn hóa truyền thông quốc gia.

- Ba là, trình độ dân trí ngày càng cao của công chúng trong quá trình tiếp cận và thụ hưởng thông tin, biết bày tỏ thái độ ứng xử có chuẩn mực văn hóa trước thông tin, từ đó hình thành dư luận xã hội lành mạnh.

Ba bộ phận cấu thành văn hóa truyền thông trên đây có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, chặt chẽ và đồng bộ sẽ hình thành nên gương mặt văn hóa truyền thông trong giao diện tổng thể của văn hóa dân tộc. Chính vì thế, bên cạnh việc đẩy mạnh hoạt động giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà báo chuyên nghiệp với chuẩn mực cao về đạo đức và năng lực nghề nghiệp, thì cần phải tăng cường hoạt động hướng dẫn, giáo dục về đạo đức, lương tri, nâng cao trình độ nhận thức của người dân khi tham gia các không gian truyền thông công cộng. Đây là việc làm đồng hành cùng quá trình thực thi Luật An ninh mạng một cách nghiêm khắc để giữ gìn, bảo vệ sự trong lành đời sống thông tin của xã hội, góp phần quan trọng để phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

PGS.TS. Nguyễn Toàn Thắng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đồng Nai hỗ trợ Bạc Liêu 2 tỷ đồng để phòng, chống dịch Covid-19

Đồng Nai hỗ trợ Bạc Liêu 2 tỷ đồng để phòng, chống dịch Covid-19

Ngày 23/10, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Cao Tiến Dũng làm trưởng đoàn, đã đến thăm, tặng quà hỗ trợ công tác phòng, chống dịch Covid-19 cho tỉnh Bạc Liêu.
Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành

Tấm lòng Vàng của vợ chồng anh Lành

Biết những bà con từ các tỉnh, thành phố trở về địa phương tránh dịch còn nhiều khó khăn, vất vả, chủ một cơ sở kinh doanh đã tổ chức nấu cơm vừa hỗ trợ người về thực hiện cách ly y tế tập trung, vừa hỗ trợ anh chị em đang làm nhiệm vụ tại khu cách ly và ở địa phương…
“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo

“Khúc khích với Văn Nhân” - một cách tiếp cận hóm hỉnh, sáng tạo

Tôi đang có trong tay 2 tập “Khúc khích với Văn Nhân” của Nhà thơ, họa sĩ Trần Nhương. Như “Lời thưa” của tác giả ở đầu sách: “Tập chân dung này cũng lấy vui làm chính tôi viết nhúc nhắc mấy năm và phần nhiều đã công bố trên trannhuong.com - con web của tôi với chuyên mục “Mỗi tuần một chân dung vui”.
Miệt mài giữ nghề truyền thống

Miệt mài giữ nghề truyền thống

Đến hẹn lại lên, cứ vào mỗi mùa Trung thu, dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân, nhưng gần ngày Rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh vẫn miệt mài làm ra những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề…
Về nơi “nước non  ngàn dặm...”

Về nơi “nước non ngàn dặm...”

Du khách đến tham quan nơi “nước non ngàn dặm ra đi” ở khu vực núi Túy Vân thường đi theo hai đường: Từ thành phố Huế theo QL49B xuống biển Thuận An, qua đập Hòa Duân rồi chạy thẳng khoảng 40 km đến thị trấn Vinh Hiền để đến núi; hoặc từ Đà Nẵng qua QL1A đến đoạn phía bắc đèo Phước Tượng, qua cầu Tư Hiền đi thêm khoảng 3 km nữa là tới núi Tuý Vân, có chùa Thánh Duyên với tháp Điều Ngự 3 tầng cổ kính ở xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế…

Tin khác

Nặng tình với văn hóa Dao

Nặng tình với văn hóa Dao
Với niềm say mê và gìn giữ vốn văn hóa của tổ tiên, hơn 20 năm qua, ông Triệu Quang Bình, thôn Mùng, xã Dương Hưu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hằng ngày bỏ công sức, thời gian để khôi phục, gìn giữ bản sắc của đồng bào Dao ở miền sơn cước này...

Gió heo may…

Gió heo may…
Thu Hà Nội dịu dàng đến lạ, dòng người hối hả trên đường vì cuộc sống mưu sinh sau một ngày để trở về nhà

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021

Nhà văn Abdulrazak Gurnah đoạt giải Nobel Văn học năm 2021
Giải thưởng Nobel Văn học 2021 vinh danh nhà văn Abdulrazak Gurnah, người Anh gốc Tanzania, ông có nhiều bài viết liên quan đến chủ nghĩa thực dân và các quốc gia châu Phi thời kỳ hậu thuộc địa.

Lễ đầy tháng của người Tày

Lễ đầy tháng của người Tày
Lễ cúng đầy tháng con của người Tày mang ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với văn hóa dân tộc Tày. Trong tâm thức người Tày, Lễ này đánh dấu sự tồn tại và quyết định đến số phận của đứa trẻ đó trong gia đình.

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì mắc COVID-19

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì mắc COVID-19
Theo đại diện của ca sĩ Phi Nhung, ca sĩ Phi Nhung đã qua đời ngày 28/9, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP Hồ Chí Minh, sau hơn 1 tháng điều trị COVID-19.

Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể ca trù ở Thái Bình

Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể ca trù ở Thái Bình
Cùng với hát chèo, ca trù được coi là một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, vừa độc đáo lại vừa có sức hút riêng trên mảnh đất quê lúa Thái Bình. Hiện nay, ca trù đang dần bị mai một, cần nhiều giải pháp thiết thực trong việc khôi phục, bảo tồn, gìn giữ và phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo này.
Xem thêm
Bình Thuận: Đón hơn 120 khách đầu tiên đến nghỉ dưỡng

Bình Thuận: Đón hơn 120 khách đầu tiên đến nghỉ dưỡng

Ngày 24/10, tại Pandanus Resort - TP. Phan Thiết, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Nguyễn Minh có buổi gặp gỡ và làm việc với Thường trực Hiệp hội Du lịch Bình Thuận. Cùng tham dự còn có lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Văn phòng UBND tỉnh, UBND thành phố Phan Thiết…
Tỉnh Bình Thuận: An toàn đón khách ở trạng thái bình thường mới

Tỉnh Bình Thuận: An toàn đón khách ở trạng thái bình thường mới

Ngày 18/10, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận ban hành Quy định tạm thời các biện pháp hành chính “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”, theo từng cấp độ dịch áp dụng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận. Và nổi lên nhất vừa phòng chống dịch lại vừa phát triển kinh tế, ngày 24/10/2021, Bình Thuận sẽ mở cửa đón khách “du lịch xanh” quay trở lại.
Ẩn số sau điểm check-in mới "chất như nước cất" tại Nam Phú Quốc

Ẩn số sau điểm check-in mới "chất như nước cất" tại Nam Phú Quốc

Bạn sẽ làm gì khi làng mình được UNESCO trao tặng danh hiệu Di sản Văn hóa Thế giới? Bạn tổ chức họp ở nhà cộng đồng, và ai đó giơ tay ý kiến: “Cần vẽ lên tường”. Bạn hẳn sẽ cho người đó bị… dở hơi. Nhưng Penang, Malaysia đã làm vậy. Và họ trở thành một trong những điểm check-in hàng đầu châu Á.
Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam sẽ rớt khỏi Top 100 thế giới nếu thua Oman

Tuyển Việt Nam có thể tuột khỏi Top 100 trên bảng xếp hạng FIFA nếu tiếp tục thua tuyển Oman ở lượt trận thứ 4 vòng loại World Cup 2022 khu vực Châu Á.
Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Lý do nào khiến Ánh Viên muốn từ giã bơi lội đỉnh cao?

Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên đã gửi đơn bày tỏ mong muốn chia tay đội tuyển bơi Việt Nam và từ giã sự nghiệp thi đấu bơi lội đỉnh cao.
Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo lý giải về 3 bàn thua trước tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo cảm thấy tiếc nuối khi đội tuyển Việt Nam thua sát nút 2-3 trước tuyển Trung Quốc. Ông thừa nhận việc thay hậu vệ vội vàng đã khiến đội nhà thua cuộc.
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.
Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân: "Kết phim 11 tháng 5 ngày sẽ làm thỏa mãn khán giả"

Thanh Sơn, Khả Ngân đã có những tiết lộ thú vị về cái kết của phim "11 tháng 5 ngày".
Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Chiều 17.9, ca sĩ Thủy Tiên và Công Vinh có mặt tại ngân hàng để tiến hành sao kê số tiền kêu gọi ủng hộ miền Trung. Nữ ca sĩ tiết lộ sao kê dài 18.000 tờ A4 và con số cuối trong tài khoản là hơn 177 tỉ đồng.
Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Ca sĩ Phi Nhung bị nhiễm Covid-19 và được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM.
Phiên bản di động