Phân biệt bệnh quai bị và viêm tuyến nước bọt

Viêm tuyến nước bọt và quai bị là 2 bệnh cùng nằm ở tuyến mang tai nhưng nguyên nhân gây bệnh khác nhau và việc điều trị cũng khác nhau. Hậu quả của 2 bệnh gây ra rất khác nhau. Vì vậy, cần phân biệt rõ bệnh viêm tuyến nước bọt và quai bị để có hướng theo dõi và xử trí đúng đắn.

Sự khác nhau giữa 2 bệnh

Bệnh quai bị: Nếu tuyến nước bọt mang tai bị viêm do tác nhân là virus quai bị thì được coi là bệnh quai bị, tuy nhiên tỉ lệ viêm tuyến mang tai do virus quai bị chỉ chiếm 24% trong tổng số các nguyên nhân gây bệnh tại tuyến này.

Bệnh quai bị do virus thuộc nhóm Paramyxovirus gây nên. Bệnh lây truyền theo đường hô hấp, qua các bụi nước của hơi thở, truyền trực tiếp từ người bệnh sang người lành. Bệnh quai bị rất phổ biến, có đặc điểm dịch tễ rõ ràng, thường phát bệnh nhiều nhất vào mùa Xuân, đặc biệt là trong khoảng thời gian tháng 4 và tháng 5, có khi bùng lên thành dịch ở những nơi tập trung đông người (nhà trẻ, trường học).

Sau khi tiếp xúc với virus quai bị khoảng 14-24 ngày (giai đoạn ủ bệnh đã có thể lây lan), người bệnh có biểu hiện sốt cao từ 38-39oC, đau đầu, chán ăn, cảm giác khó nuốt, khó nói chuyện, đau nhức các khớp xương. Vùng tuyến nước bọt mang tai sưng to, lan ra vùng trước tai và lan xuống dưới hàm. Đẩy tai lên trên và ra ngoài, có khi sưng lan đến ngực gây phù trước xương ức. Da ở vùng sưng có màu sắc bình thường, không bị nóng đỏ và có tính đàn hồi. Bệnh quai bị thường sưng cả 2 bên tuyến nước bọt mang tai, có khi chỉ sưng 1 bên, sưng 2 bên so với sưng 1 bên có tỉ lệ là 6/1. Tuyến mang tai trong bệnh quai bị thường sưng to dần trong khoảng 3 ngày rồi giảm sưng từ từ trong khoảng 1 tuần. Nếu sưng cả 2 bên thì có thể không sưng lên cùng lúc, bên này bắt đầu sưng khi bên kia đã giảm sưng.

Song song với các tổn thương ở tuyến nước bọt, virus quai bị còn làm tổn thương ở ngoài tuyến nước bọt gây viêm tinh hoàn, viêm màng não, viêm não, viêm tụy cấp, viêm thanh khí phế quản, viêm phổi kẽ, viêm đa khớp hoặc biểu hiện ở các cơ quan khác như tuyến lệ, tuyến ức, tuyến giáp, tuyến vú, buồng trứng. Các tổn thương này thường có các triệu chứng không điển hình, thường diễn biến lành tính.

Bệnh viêm tuyến nước bọt mang tai: Đơn thuần do các tác nhân gây bệnh như: Staphylococcus aureus, Parainfluenza, coxsackie... gây nên. Đôi khi cũng gặp viêm tuyến nước bọt mang tai do sỏi, làm tắc ống dẫn tuyến và gây viêm. Bệnh thường chỉ gây ra các tổn thương tại tuyến nước bọt, diễn biến lành tính, đa số tự khỏi hoặc có trường hợp chuyển sang viêm mạn tính phì đại tuyến.

Khi bị viêm, vùng tuyến nước bọt mang tai sưng to, sưng lan rộng ra xung quanh tuyến, da ở vùng tuyến bị sưng có biểu hiện tấy đỏ, đau, nói và nuốt đều rất đau, có hạch viêm phản ứng ở vị trí góc hàm hoặc sau tai cùng bên. Sốt từ 38-39oC, ấn vào vùng tuyến mang tai thấy có mủ chảy ra ở miệng ống Stenon.

Viêm tuyến nước bọt mang tai do sỏi thường bị một bên, hay tái phát. Bệnh nhân khi nhìn thấy đồ chua hoặc trước mỗi bữa ăn ngon sẽ đau tức vùng tuyến mang tai, đồng thời nước bọt tăng tiết trong miệng.

Viêm tuyến nước bọt mang tai do vi khuẩn hay virus khác cũng hay biểu hiện ở 1 bên. Bệnh xuất hiện sau viêm amidan, viêm lợi, giảm hay mất bài tiết nước bọt sau thủ thuật, sau đợt điều trị an thần kinh hoặc tăng năng giáp, giảm khả năng miễn dịch, dùng thuốc giảm miễn dịch, viêm tụy hoại tử, chảy máu... Viêm tuyến nước bọt mang tai có sưng đau nhưng ấn vẫn mềm, vùng da bao quanh tuyến nhẵn.

Khác nhau về biến chứng của bệnh

Viêm tuyến nước bọt mang tai đơn thuần thường không gây ra tổn thương ngoài tuyến nước bọt. Bệnh có tính chất đơn lẻ, thường xuất hiện khi có viêm nhiễm khác ở vùng miệng và mũi họng. Bệnh có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào nhưng không lây lan thành dịch.

Bệnh quai bị nếu không điều trị kịp thời, đúng cách, virus gây quai bị có thể dẫn đến biến chứng như:

Viêm tinh hoàn: Đây là biến chứng thường gặp ở tuổi dậy thì, hiếm gặp ở trẻ em dưới 2 tuổi và ở người lớn trên 40 tuổi. Viêm tinh hoàn thường xuất hiện sau khi sưng tuyến mang tai từ 1-2 tuần. Biểu hiện đau tinh hoàn lúc sắp sưng, sau đó tinh hoàn sưng to gấp 3-4 lần so với bình thường. Thường chỉ sưng 1 bên nhưng cũng có thể sưng 2 bên, khoảng 2 tuần hết sưng. Sau 2 tháng mới có thể đánh giá được tinh hoàn có bị teo hay không. Tỉ lệ teo tinh hoàn gặp phải là 30-40%, nếu bị teo tinh hoàn cả 2 bên thì khả năng vô sinh khá cao.

Viêm buồng trứng: Chiếm 7% trường hợp mắc bệnh quai bị ở tuổi sau dậy thì (hiếm khi gây vô sinh). Nếu nhiễm bệnh quai bị ở phụ nữ có thai: 3 tháng đầu có khả năng gây dị dạng, sẩy thai... vào 3 tháng cuối có thể gây tăng nguy cơ thai chết lưu hoặc sinh non.Lưu ý: Bệnh quai bị vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, kháng sinh không có tác dụng, thường chỉ điều trị giảm triệu chứng bệnh. Vì vậy cách tốt nhất là tiêm vaccine ngừa bệnh ngay từ bé để có miễn dịch.

Đỗ Thông (tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa yêu cầu Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Nội và Công ty TNHH phát triển thương mại Hiệp Phát thu hồi triệt để lô thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng đối với Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ (SĐK: VD-31662-19, số lô 202001, ngày sản xuất: 20/8/2020, HSD: 20/8/2023).
Tổng kết chương trình "Phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi huyện Thường Tín"

Tổng kết chương trình "Phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi huyện Thường Tín"

Ngày 10/4, Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội phối hợp với UBND huyện Thường Tín, TP Hà Nội và Công ty CP Dịch vụ Thương mại Ngọc Linh ASEAN tổ chức Hội nghị tổng kết chương trình phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe NCT năm 2020, triển khai nhiệm vụ năm 2021.
Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh

Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh

Chiều 9/4, Bộ Y tế công bố thêm 14 ca mắc mới Covid-19, đều là những ca được cách ly ngay sau nhập cảnh.
Nam y với sức khỏe Người cao tuổi (Kì 2)

Nam y với sức khỏe Người cao tuổi (Kì 2)

Nam y là nền y học độc đáo với sự kết hợp tinh hoa y học cổ truyền, văn hóa chữa bệnh của các dân tộc Việt Nam và sự tiến bộ của y học hiện đại. Dựa trên sinh lí, bệnh học của y học hiện đại kết hợp với lí luận y học cổ truyền, sự nghiên cứu về y học môi trường và quy luật tự nhiên, Nam y nhìn nhận toàn diện về bệnh tật và có những phương pháp chữa bệnh hiệu quả…
Nhiều vi phạm, Công ty Mega Gangnam bị xử phạt gần 145 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty Mega Gangnam bị xử phạt gần 145 triệu đồng

Với các hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh mà không có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh; không niêm yết giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh... Công ty cổ phần đầu tư Quốc tế - Mega Gangnam vừa bị phạt gần 145 triệu đồng.

Tin khác

Hà Nội triển khai xét nghiệm SARS-CoV-2 cho hơn 31.000 nhân viên y tế và người bệnh

Hà Nội triển khai xét nghiệm SARS-CoV-2 cho hơn 31.000 nhân viên y tế và người bệnh
Theo Sở Y tế Hà Nội, thời gian thực hiện xét nghiệm được chia thành 3 đợt. Đợt 1 và đợt 2 (diễn ra từ ngày 29/3 đến ngày 15/4), triển khai xét nghiệm cho 26.040 nhân viên y tế. Đợt 3 (diễn ra từ ngày 16/4 đến ngày 30/5), tiến hành với khoảng 5.130 người bệnh tại các bệnh viện.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 26)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 26)
Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về một số chứng bệnh của tạng Thận đó là chứng thận âm hư và thận dương hư. Ngoài ra, tạng thận còn có mối quan hệ mật thiết với các tạng phủ khác trong cơ thể, nên có thêm một số chứng bệnh kết hợp giữa tạng thận và tạng phủ khác…

Phòng chống táo bón trẻ em bằng y học cổ truyền

Phòng chống táo bón trẻ em bằng y học cổ truyền
Táo bón là trường hợp trẻ đi ngoài rất khó khăn với lượng phân quá ít, rắn và khô hay khoảng cách giữa hai lần đi quá lâu so với bình thường tuỳ theo từng lứa tuổi. Tính chất phân khô và rắn được coi là yếu tố chính, thời gian giữa hai lần đi là yếu tố phụ.

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm
Tại lễ phat động chiến dịch khách sạn, nhà hàng không khói thuốc tại Hà Nội sáng 3/4, TS. Kidong Park, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho hay, mỗi năm, trên thế giới có hơn 8 triệu người chết vì sử dụng thuốc lá. Tại Việt Nam, WHO ước tính có gần 40.000 người tử vong do sử dụng thuốc lá mỗi năm, có gần 6.000 người chết vì hít phải khói thuốc thụ động.

Hà Nội: Chủ “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop bị xử phạt hơn 90 triệu đồng

Hà Nội: Chủ “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop bị xử phạt hơn 90 triệu đồng
Liên quan đến việc Cục Quản lý thị trường Hà Nội triệt phá “kho hàng” mỹ phẩm Bi Bop trị giá hơn 4,3 tỷ đồng tại huyện Đông Anh, UBND TP. Hà Nội vừa ra Quyết định xử phạt hành chính hơn 90 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm của chủ “kho hàng” này.

Bổ sung kinh phí mua vắc xin phòng Covid-19

Bổ sung kinh phí mua vắc xin phòng Covid-19
Thủ tướng Chính phủ vừa quyết định trích 1.237 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2021 để bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2021 của Bộ Y tế thực hiện mua và tiêm vắc xin phòng bệnh Covid-19.
Xem thêm
Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa yêu cầu Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Nội và Công ty TNHH phát triển thương mại Hiệp Phát thu hồi triệt để ...
Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh

Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh

Chiều 9/4, Bộ Y tế công bố thêm 14 ca mắc mới Covid-19, đều là những ca được cách ly ngay sau nhập cảnh.
Nhiều vi phạm, Công ty Mega Gangnam bị xử phạt gần 145 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty Mega Gangnam bị xử phạt gần 145 triệu đồng

Với các hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh mà không có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh; không niêm yết giá dịch vụ khám ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Tại lễ phat động chiến dịch khách sạn, nhà hàng không khói thuốc tại Hà Nội sáng 3/4, TS. Kidong Park, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới ...
Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh vừa cứu sống nam thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim. Theo Ths Hoàng Minh Quang, ...
Nước gạo lứt đỏ TH true RICE tiên phong 3 "không" tại Việt Nam

Nước gạo lứt đỏ TH true RICE tiên phong 3 "không" tại Việt Nam

Với tôn chỉ trân quý mẹ thiên nhiên, chắt lọc tinh túy từ đồng đất Việt để tạo nên những sản phẩm tốt cho sức khỏe, tháng 3/2021, Tập đoàn ...
Phiên bản di động