Nhà văn Trần Thùy Mai- người “nặng tình” với tiểu thuyết lịch sử

Tiểu thuyết lịch sử là một trong những thể loại khó đối với các nhà văn, bởi muốn tạo nên một tác phẩm lịch sử hay thì phải có sự kết hợp giữa tư liệu của lịch sử, sự tìm tòi và khả năng viết của mỗi người nghệ sĩ. Trần Thùy Mai là một trong những nhà văn trăn trở về tiểu thuyết lịch sử, sau Từ Dụ thái hậu- cuốn tiểu thuyết gây được tiếng vang lớn trong văn học nước nhà, tác giả tiếp tục viết tác phẩm Công chúa Đồng Xuân. Đọc những tác phẩm của Trần Thùy Mai người độc giả lặng lẽ chiêm nghiệm, suy ngẫm về những bí ẩn lịch sử, những vụ án phong kiến còn đặt dấu chấm hỏi cho hậu thế. Dưới đây, tạp chí Ngaymoionline đã có một buổi trao đổi với nhà văn về cuốn tiểu thuyết mới ra mắt của tác giả.

Khi viết về tiểu thuyết lịch sử điều gây khó khăn lớn nhất cho nhà văn là gì?

Khi viết tiểu thuyết lịch sử, tôi dựa trên ba nguồn chính: tư liệu lịch sử, truyền ngôn trong dân gian, và sự tưởng tượng của mình.

Trước đây, trong thời gian dài công tác ở Đại học sư phạm Huế, tôi đã làm công việc sưu tập truyện kể, dân ca trong dân gian vùng Thừa Thiên Huế. Trong những gì ghi chép được, có rất nhiều mảnh vỡ lấp lánh về nhiều nhân vật lịch sử. Sau đó khi làm việc ở nhà xuất bản Thuận Hóa, tôi có tham gia xuất bản các bộ sử triều Nguyễn. Tôi đọc hoài, ban đầu thấy rất khô khan buồn tẻ, rồi dần dần thấy sự sống hiện lên giữa những dòng chữ. Trong những ghi chép có phần vắn tắt của người xưa, là rất nhiều gương mặt, hình ảnh, số phận…

Tất cả những điều đó cuốn hút tôi. Những năm gần đây, nhiều tư liệu mới hơn về giai đoạn 1858- 1888 đã đến với người đọc, trong đó có cái do các nhà nghiên cứu người Pháp, người Nhật viết, có cái do các nhà nghiên cứu Việt Nam viết. Những tài liệu mới này đã mở rộng nhiều cánh cửa, cho phép ta có một cái nhìn đa chiều hơn về những nhân vật lịch sử.

Viết tiểu thuyết về lịch sử triều Nguyễn trong giai đoạn này, theo tôi là một việc khá thuận lợi. Trong mọi công việc, tôi không có thói quen nghĩ nhiều về sự khó khăn. Hơn nữa, khi làm một việc mình đam mê, thì những khó khăn càng làm cho mình động não và hứng thú hơn.

Thời gian nhà văn viết bộ tiểu thuyết Công chúa Đồng Xuân là bao lâu? Mỗi ngày nhà văn thường viết bao nhiêu giờ? Một giờ bao nhiêu trang? Khoảng thời gian nào khiến nhà văn tập trung nhất trong ngày?

Tôi để một năm để sắp xếp tư liệu lịch sử sẵn có, quan trọng nhất là phải xếp các sự kiện theo thứ tự thời gian và không gian. Ví dụ, vào năm này, khi xảy ra vụ việc này thì Đoàn Trưng mấy tuổi và Công chúa Gia Phúc mấy tuổi? Vào ngày thất thủ kinh đô, tướng Hoàng Tá Viêm đang làm gì, ở đâu? v.v…Sau khi thống kê các sự kiện, tôi dành hai năm để viết, ngày nào cũng đều đặn hai giờ vào buổi sáng, lúc tinh thần tôi tỉnh táo và nghĩ được nhiều ý nhất.

Nhà văn Trần Thùy Mai- người “nặng tình” với tiểu thuyết lịch sử
Bộ tiểu thuyết Công chúa Đồng Xuân

Buổi chiều, tôi dành cho những việc khác của đời sống. Sau bữa ăn tối, lúc đó độ tưởng tượng kém đi nhưng óc nhận xét lại tăng lên, tôi sẽ đọc lại và chỉnh sửa câu chữ, bỏ bớt những chỗ mà tôi nhận ra là thừa. Do khi mình đang say, thì rất hay phóng bút. Tôi thường nghĩ viết văn cũng như tạc tượng, đục hết những chỗ thừa, thì viên đá sẽ thành tác phẩm.

Thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm trong bộ tiểu thuyết này là gì?

Lúc người Pháp tấn công, triều đình, sĩ phu và dân chúng đều có phản ứng chống giặc. Đọc kỹ từng chi tiết của sử liệu, ta sẽ thấy đau lòng vì nhân vật nào cũng yêu nước nhưng không thể có tiếng nói chung! Chưa đánh Pháp, thì người Việt đã cấu xé nhau trong tâm thế chia rẽ, độc đoán và có những khi thực sự tàn bạo. Tôi muốn vẽ lại bức tranh ấy một cách chân thực, để ta nhìn lại cách ứng xử của ta, nhìn lại những “điểm âm” trong dân tộc tính vốn có của người Việt.

Nhiều người so sánh cách đối phó họa phương Tây của người Việt với người Nhật, người Thái. Thật ra hoàn cảnh và vị trí của hai nước ấy khác ta, nên sẽ là hơi khập khiễng nếu đem so để tự trách bản thân. Nhưng cũng phải thừa nhận một điều, dân trí và não trạng dân tộc của nước Đại Nam vào thế kỷ 19 không thể bắt kịp cả hai đất nước ấy. Lỗi đó thuộc về ai? Tất nhiên triều Nguyễn là người nắm quyền phải chịu trách nhiệm về cái bước lỡ đau đớn ấy của dân tộc. Nhưng quy lỗi cho triều Nguyễn thì tất cả chỉ là câu chuyện của quá khứ. Nhìn thấy và thừa nhận chỗ bất cập trong dân tộc tính Việt – xu hướng chia rẽ, thiếu sự bao dung và tầm nhìn xa, thì câu chuyện sẽ không còn đóng lại trong quá khứ, mà là kinh nghiệm cho hiện tại và tương lai.

Lịch sử nước ta trải qua rất nhiều biến cố và thăng trầm vậy tại sao nhà văn lại chọn những biến cố đó để đưa vào văn học, phải chăng nhà văn có tham vọng muốn giải mã biến cố lịch sử bằng những suy luận của mình?

Tôi không giải thích lịch sử theo suy luận của riêng tôi, mà chỉ muốn trình bày bức tranh lịch sử như nó vốn vậy. Như bạn biết, lịch sử giai đoạn 1858-1885, xoay quanh hai xung đột lớn: xung đột giữa Đại Nam và Pháp , và xung đột giữa hai phái chủ chiến- chủ hòa trong triều đình, sĩ phu và dân chúng thời ấy. Trong một thời gian dài, chúng ta đã tuyệt đối hóa phái chủ chiến, xem phái chủ hòa là xấu xa, bán nước….Từ đó đi đến chỗ mặc định: chủ chiến là chính nghĩa, chủ hòa là phi nghĩa.

Do quan điểm phân biệt đơn giản như vậy, chúng ta đã phải lúng túng khi đánh giá những nhân vật chủ hòa như Phan Thanh Giản, Nguyễn Trường Tộ, Trần Tiễn Thành…Và cũng vì tuyệt đối hóa phe chủ chiến mà không ít lần ta đã tôn vinh một vài nhân vật tàn bạo, như Ông Ích Khiêm, Tôn Thất Thuyết...Đó là một điều rất không nên, vì khi ta biện minh cho những hành vi độc ác, là ta đã nuôi dưỡng mầm ác độc trong lòng những thế hệ tương lai.

Nếu cuốn tiểu thuyết Công chúa Đồng Xuân không được đánh giá cao, nhà văn nghĩ gì về điều này?

Như đã nói, với cuốn tiểu thuyết này, tôi muốn viết từ góc nhìn tự nhiên của tôi, một người đọc sử, có cảm xúc và cảm hứng từ lịch sử. Do khác góc nhìn, nên có thể câu chuyện tôi kể có nhiều điểm khác so với một số thành kiến lâu nay. Bởi vì thành kiến được nhắc lui nhắc tới lâu ngày sẽ được nhiều người cho là sự thật, nay mình muốn đi ngược lại cái gọi là sự thật ấy sẽ rất dễ bị phản bác. Khi viết cuốn truyện này, tôi đã hình dung trước việc đó và sẵn sàng chấp nhận.

Theo nhà văn thiên chức của người nghệ sĩ trong thời đại mới là gì? Thời nay có khác gì so với thời xưa?

Thiên chức của tất cả mọi người là làm thật tốt công việc của mình với tất cả lương tâm. Còn nói riêng về nhà văn trong thời đại này? Như bạn biết, đây là thời văn hóa đọc đang bị suy thoái trầm trọng. Lễ hội sách, ngày sách, đường sách, phố sách, ra mắt sách đủ cả, chứng tỏ xã hội đang phải đấu tranh tích cực cho việc đọc sách. Bởi vậy, theo tôi nhiệm vụ quan trọng nhất của nhà văn là phải viết ra sách mới, và cố gắng làm sao cho người ta thích đọc!

Đối với những người yêu và say mê văn chương muốn đi theo con đường này mà chưa có cơ hội, lời khuyên của nhà văn dành cho họ là gì?

Viết văn là một việc không đòi hỏi nhiều điều kiện bên ngoài, như nhà điêu khắc cần phải có vật liệu, nhà đạo diễn phải có phương tiện làm phim, ca sĩ phải có sàn diễn. ….Nhà văn chỉ cần giấy bút (hoặc laptop, là thứ hầu như ai cũng có). Bởi vậy người viết văn luôn luôn có cơ hội, miễn là có đủ sự đam mê và chấp nhận trả giá.

Điều quan trọng nhất của một người viết là phải luôn luôn duy trì cảm hứng trong cuộc sống của mình, và muốn vậy thì phải đọc, phải đi, mở lòng và mở trí ra để cảm nhận và yêu thương…

Chúc nhà văn dồi dào sức khỏe và có những cống hiến tiếp theo cho ngành văn học nước nhà!

Hoàng Bạch Diệp

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ ký kết hợp tác với Trường Đại học Chosun (Hàn Quốc)

Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ ký kết hợp tác với Trường Đại học Chosun (Hàn Quốc)

Ngày 6/6, Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã tổ chức lễ ký kết hợp tác đào tạo với Trường Đại học Chosun (Hàn Quốc).
Nhiều đồ án tốt nghiệp của sinh viên kiến trúc Trường Đại học KD&CN có tính ứng dụng thực tiễn cao

Nhiều đồ án tốt nghiệp của sinh viên kiến trúc Trường Đại học KD&CN có tính ứng dụng thực tiễn cao

Ngày 2/6, Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã tổ chức Lễ trao bằng tốt nghiệp đại học cho các em sinh viên ngành Kiến trúc niên khoá 2018 – 2023 (AR 23). Đáng chú ý, trong số các đồ án tốt nghiệp xếp loại xuất sắc của sinh viên, có nhiều công trình có ý nghĩa lý luận và tính ứng dụng thực tiễn khá cao.
Cho phép ô tô vào đón người, tài liệu, đề thi tốt nghiệp THPT tại chân cầu thang máy bay

Cho phép ô tô vào đón người, tài liệu, đề thi tốt nghiệp THPT tại chân cầu thang máy bay

Cục Hàng không Việt Nam vừa có công văn gửi Bộ GD&ĐT, các cảng vụ hàng không, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, các hãng hàng không Việt Nam về việc phối hợp hỗ trợ vận chuyển đề thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2023.
Bộ GD&ĐT đề nghị không cắt điện trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2023

Bộ GD&ĐT đề nghị không cắt điện trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2023

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có văn bản gửi Chủ tịch UBND các tỉnh/thành về việc phối hợp chỉ đạo tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2023.
Đề thi, đáp án chuyên Anh vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023

Đề thi, đáp án chuyên Anh vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023

Đề thi chuyên Anh vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023, đáp án thi chuyên Anh vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023 được cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Tin khác

Đề thi, đáp án chuyên Toán vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023

Đề thi, đáp án chuyên Toán vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023
Đề thi chuyên Toán vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023, đáp án chuyên Toán vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023 được cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đề thi, đáp án chuyên Văn vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023

Đề thi, đáp án chuyên Văn vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023
Đề thi chuyên Văn vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023, gợi ý đáp án chuyên Văn vào lớp 10 chuyên Hùng Vương, Phú Thọ năm 2023 được cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 TP.HCM năm 2023

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 TP.HCM năm 2023
Đáp án môn Toán vào lớp 10 TP.HCM năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Toán TP.HCM năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh tham khảo.

Đề thi, đáp án môn tiếng Anh vào lớp 10 TP.HCM năm 2023

Đề thi, đáp án môn tiếng Anh vào lớp 10 TP.HCM năm 2023
Đáp án môn tiếng Anh vào lớp 10 TP. HCM năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn tiếng Anh TP.HCM năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đề thi, đáp án môn Văn vào lớp 10 chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023

Đề thi, đáp án môn Văn vào lớp 10 chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023
Đáp án môn Văn vào lớp 10 chuyên Trần Phú, TP Hải Phòng năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Văn chuyên Trần Phú năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023
Đáp án môn Toán vào lớp 10 chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Toán chuyên Trần Phú, Hải Phòng năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đề thi, đáp án môn Văn vào lớp 10 TP. Hồ Chí Minh năm 2023

Đề thi, đáp án môn Văn vào lớp 10 TP. Hồ Chí Minh năm 2023
Đáp án môn Văn vào lớp 10 TP. Hồ Chí Minh năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Văn TP. Hồ Chí Minh năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An: Trên 2900 thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2023-2024

Huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An: Trên 2900 thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2023-2024
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2023-2024 trên địa bàn huyện Thanh Chương có 2900 thí sinh tham gia.

Đề thi, đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023

Đề thi, đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023
Đáp án môn Tiếng Anh vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Tiếng Anh tỉnh Phú Thọ năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Quy định về xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển vào các trường Công an và Quân đội năm 2023

Quy định về xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển vào các trường Công an và Quân đội năm 2023
Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng, Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng vừa ban hành hướng dẫn việc tổ chức xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển và xét tuyển học sinh giỏi (HSG) bậc THPT vào đào tạo đại học, cao đẳng quân sự tại các học viện, trường trong Quân đội năm 2023.

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023

Đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023
Đáp án môn Toán vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023, đề thi vào lớp 10 môn Toán tỉnh Phú Thọ năm 2023 được Ngày mới Online cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Đáp án đề thi vào lớp 10 môn Văn năm 2023 tỉnh Phú Thọ

Đáp án đề thi vào lớp 10 môn Văn năm 2023 tỉnh Phú Thọ
Đề thi vào lớp 10 năm 2023 tỉnh Phú Thọ, đáp án đề thi môn Văn vào lớp 10 tỉnh Phú Thọ năm 2023 được cập nhật phục vụ các phụ huynh và thí sinh.

Hải Phòng: Nữ sinh trong vụ ngạt khí ô tô không được xét đặc cách vào lớp 10

Hải Phòng: Nữ sinh trong vụ ngạt khí ô tô không được xét đặc cách vào lớp 10
Nữ sinh P.N.K., học sinh lớp 9D, Trường THCS Trường Sơn, huyện An Lão không may gặp tai nạn ngạt khí. Em không thể tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2023-2024.

Đáp án môn Toán vào lớp 10 THPT năm 2023 của các địa phương trên cả nước

Đáp án môn Toán vào lớp 10 THPT năm 2023 của các địa phương trên cả nước
Ngày mới Online cập nhật đề thi, đáp án môn Toán vào lớp 10 THPT của các tỉnh, thành phố trên cả nước để học sinh và phụ huynh tham khảo.

Việt Nam có 9 đại học góp mặt trong bảng xếp hạng THE Impact Rankings 2023

Việt Nam có 9 đại học góp mặt trong bảng xếp hạng THE Impact Rankings 2023
Mới đây Tạp chí Times Higher Education (THE) đã công bố kết quả bảng xếp hạng THE Impact Rankings 2023.
Xem thêm
Cuộc thi “Design Thinking - Open Innovation 2023”:  Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

Cuộc thi “Design Thinking - Open Innovation 2023”: Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

Với kỳ vọng xây dựng Ngân hàng đổi mới sáng tạo (ĐMST) mở (OIB), Làng Tư duy thiết kế đổi mới sáng tạo (ĐMST) - Techfest Vietnam (Innovative Design Thinking Village) đã từng bước phát động Cuộc thi “Design Thinking - Open Innovation 2023”.
Làm giàu nhờ nuôi cá đạt tiêu chuẩn VietGAP

Làm giàu nhờ nuôi cá đạt tiêu chuẩn VietGAP

Việc áp dụng mô hình nuôi trồng thủy sản theo quy trình VietGAP đã mở ra hướng phát triển mới, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều hộ dân trên địa bàn huyện Thanh Thủy.
Kỷ luật cảnh cáo Phó trưởng Ban phong trào, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thừa Thiên - Huế

Kỷ luật cảnh cáo Phó trưởng Ban phong trào, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thừa Thiên - Huế

Ngày 8/6, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết hội đồng kỷ luật của đơn vị này vừa họp và có kết luận xử lý đối với cán bộ vi phạm là Phó trưởng Ban Phong trào T.B.T. vì có hành vi say xỉn, hành động phản cảm nơi công cộng.
Niềm vui nhân ba…

Niềm vui nhân ba…

CLB Tango Người cao tuổi Times City lên thăm và giao lưu văn nghệ tại Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Bách niên Thiên đức
Như ngàn hoa ban giữa núi rừng Tây Bắc

Như ngàn hoa ban giữa núi rừng Tây Bắc

Ở xã vùng sâu vùng xa Mường Toong của huyện Mường Nhé xa xôi có ông Khoàng Văn Cớm, dân tộc Thái, cán bộ hưu trí, hội viên Hội NCT
Những điều tâm huyết của Bí thư cao tuổi Đặng Văn The

Những điều tâm huyết của Bí thư cao tuổi Đặng Văn The

ông Đặng Văn The, hội viên NCT thôn Tân Lập, xã Thổ Bình, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang
Phiên bản di động