Hướng và tư thế khi nằm ngủ

Con người sống giữa trời đất, cả lúc thức cũng như lúc ngủ đều chịu sự tác động của vô số các yếu tố vật lí như hướng gió, chiều nắng, độ ẩm, tiếng ồn, nhiệt độ..., vậy nên vị trí, tư thế và phương hướng khi nằm ngủ cũng cần phải có sự lựa chọn thích hợp để bảo đảm sức khoẻ và phòng chống tật bệnh...

Nằm ngủ nên quay đầu về hướng nào?

Theo y học cổ truyền, để theo đúng phép dưỡng sinh, trước hết cần tránh nằm ngủ đầu quay về hướng bắc. Bởi lẽ, phương bắc là dương ở trong dương, thuộc hành thuỷ, chủ hàn, trong khi đó đầu người lại là nơi hội tụ của các kinh dương, nơi chứa đựng nguyên thần. Nếu nằm quay đầu về hướng bắc thì khí âm hàn sẽ làm tổn thương phần dương của cơ thể. Chương Đạo tâm dưỡng sinh sách Thiên kim yếu phương viết: “Đừng nằm quay đầu về hướng bắc và chớ đặt giường phía tường bắc”. Sách Lão lão hằng ngôn cũng viết: “Chớ nằm quay đầu về hướng bắc nhằm tránh khí âm”. Khi điều tra về bệnh viêm não tại một bệnh viện ở thành phố Vũ Hán (Trung Quốc), các nhà y học thấy rằng, tỉ lệ mắc bệnh ở những người nằm quay đầu về hướng bắc thường cao hơn những người nằm quay đầu về hướng khác.

Hướng và tư thế  khi nằm ngủ
Ảnh: brightside.me

Thứ nữa, theo quan điểm “thiên nhân tương ứng” của y học cổ truyền phương Đông, nên chọn hướng nằm ngủ theo mùa mà thuận theo tự nhiên. Mỗi năm có bốn mùa thì cũng nên có bốn hướng nằm, hướng này tương ứng với vượng khí của mỗi mùa. Ví như, khí của mùa Xuân vượng ở phương đông thì mùa này nên nằm ngủ nên quay đầu về hướng đông. Tương tự như vậy, mùa Hè nằm đầu quay về hướng nam, mùa Thu quay về hướng tây và mùa Đông quay về hướng bắc.

Cuối cùng, như sách Bảo sinh tâm giám viết: “Nằm ngủ, Xuân Hè nên quay đầu về hướng đông, Thu Đông nên quay về hướng tây. Cơ sở của lí thuyết này dựa theo nguyên tắc dưỡng sinh trong y thư cổ Hoàng đế nội kinh: “Xuân Hạ dưỡng dương, Thu Đông dưỡng âm”. Mùa Xuân và mùa Hè, dương khí thịnh vượng, khí dương bốc lên, mà phương đông thuộc dương chủ thăng, đầu quay về hướng đông nhằm ứng với khí bốc lên mà dưỡng dương. Mùa Thu Đông thuộc âm, âm khí thu tàng, tiếm ẩn, mà phương tây thuộc âm chủ về giáng, nằm quay đầu về phía tây nhằm ứng với khí thu về mà dưỡng âm.

Chọn tư thế nằm ngủ

Việc chọn tư thế nằm ngủ như thế nào cho tốt nhất. Thông thường, người ta không thể giữ mãi một tư thế ngủ suốt đêm, kết quả thống kê cho thấy: Mỗi đêm, người ta thường trở mình từ 20 - 45 lần. Tuy nhiên, theo thói quen, mỗi người vẫn có một tư thế nằm ngủ chủ đạo, có người nằm thẳng đơ, có người thích nằm sấp úp mặt vào gối, có người nằm co như con tôm hoặc nằm giang tay duỗi chân hoặc khoanh tay lên ngực mà ngủ. Vậy, tư thế nằm ngủ nào là có lợi nhất cho sức khoẻ?

Hướng và tư thế  khi nằm ngủ
Ảnh: brightside.me

Dân gian có câu: “Đứng như tùng, ngồi như chuông, nằm như cung”, nghĩa là dù bất cứ trong trạng thái nào người ta cũng phải giữ được cho mình một tư thế tốt nhất. Trong sách Luận ngữ, Khổng Tử đã khuyên là “tầm bất thi” (không nằm như xác chết). Sách Thiên kim yếu phương cũng viết: “Co gối nằm nghiêng, lợi cho khí lực”. Theo các nhà dưỡng sinh cổ truyền, tư thế nằm ngủ tốt nhất là nằm ngiêng về bên phải, thân thể co tự nhiên. Bởi lẽ, với tư thế này cơ bắp toàn thân được thư giãn triệt để, các cơ quan tạng phủ luôn được giữ trong vị trí tự nhiên, khí huyết lưu thông được dễ dàng nhất, rất có lợi cho việc giải trừ mệt mỏi, phục hồi và nâng cao sức khoẻ.

Nếu nằm ngủ ở tư thế ngửa hay sấp, thân mình và hai chân luôn ở vị trí duỗi thẳng, khi đó cơ bắp không được thư giãn đầy đủ. Vả lại, khi ngửa mặt lên, lúc ngủ say, cuống lưỡi sẽ hạ xuống, nước bọt dễ lọt vào khí quản gây ho sặc hoặc tạo ra tiếng ngáy rất khó chịu cho người khác. Khi nằm sấp, ngực bị đè ép khiến cho hoạt động của tim và phổi không được thuận lợi, mũi bị gối lấp kín buộc người ta phải nghiêng đầu sang một bên tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát sinh chứng lạc chẩm (vẹo cổ, đau gáy). Với trẻ em, tư thế nằm sấp khi ngủ trong một thời gian dài khiến cho xương mặt dễ bị biến dạng ảnh hưởng đến thẩm mĩ do xương mặt và vòm họng của chúng chưa phát triển đầy đủ. Nếu nằm nghiêng bên trái, tim bị đè nén ảnh hưởng đến tuần hoàn và với người có bệnh lí dạ dày thì bệnh lâu khỏi, thậm chí có thể nặng lên.

Tuy nhiên, tư thế nằm ngủ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố sinh bệnh lí. Ví như, phụ nữ có thai không nên nằm ngửa vì với tư thế này tử cung sẽ đè lên các tĩnh mạch làm cho lượng máu về tim giảm đi khiến lượng ôxy cung cấp cho não cũng theo đó suy giảm làm phát sinh các chứng tức ngực, chóng mặt, buồn nôn, khó thở, thậm chí tụt huyết áp; người bị bệnh tim nặng, viêm khí phế quản, hen phế quản chỉ có thể chọn tư thế nửa nằm nửa ngồi; người bị bệnh viêm gan cấp tính có triệu chứng đau âm ỉ vùng hạ sườn phải thì buộc lòng phải chọn tư thế nằm ngủ nghiêng về bên trái...

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Theo lời khuyên từ bác sĩ, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày rét đậm, rét hại người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài và luôn đảm bảo cơ thể được giữ ấm. Đặc biệt, cần duy trì chế độ vệ sinh họng, vệ sinh môi trường sạch sẽ, tránh bụi bặm trong nhà.
Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị cảnh báo để người dân cảnh giác nguy cơ cháy nổ, bỏng lửa, điện giật do sưởi ấm bằng điện và nhiễm độc khí than đốt do sưởi ấm bằng bếp than, củi trong nhà kín. Đối với cơ sở khám, chữa bệnh đảm bảo các điều kiện phòng, chống rét cho người bệnh...
Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)

Trong kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về công năng của các tạng Tì và phủ Vị trong y học cổ truyền. Trong kì này chúng ta sẽ cùng so sánh sự giống và khác nhau giữa tạng Tì trong y học cổ truyền và tuyến Tụy trong y học hiện đại…
39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia đình đành xin cho bệnh nhân về.
Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Ngoài bị phạt tiển, Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang còn bị đình chỉ hoạt động 4,5 tháng do có nhiều hành vi vi phạm.

Tin khác

Đề phòng cứng khớp khi trở trời

Đề phòng cứng khớp khi trở trời
Cứng khớp là triệu chứng của nhiều bệnh lí xương khớp, đặc biệt cứng khớp tái phát thường xảy ra khi chuyển mùa. Bị cứng khớp là hiện tượng các khớp vận động khó khăn, người bệnh khó thực hiện các động tác như co duỗi khớp gối, gấp duỗi khớp bàn tay, ngón tay, cúi người, xoay cổ,...

Dưỡng sinh ẩm thực mùa Xuân

Dưỡng sinh ẩm thực mùa Xuân
Phép dưỡng sinh nói chung và dưỡng sinh ẩm thực nói riêng là một trong những di sản quý giá của y học cổ truyền phương Đông.

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét
Để phòng tránh các bệnh về đường hô hấp cho trẻ nhỏ ngày giá rét, các bậc cha mẹ nên vệ sinh mũi, họng hàng ngày cho bé, giữ ấm mỗi khi ra ngoài và chú trọng đến chế độ dinh dưỡng hàng ngày...

Thu hồi thuốc tiêm B-COMEN do Công ty Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu

Thu hồi thuốc tiêm B-COMEN do Công ty Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu
Thuốc tiêm B-COMEN (số lô 190811; ngày sản xuất: 11/8/2019; hạn dùng: 10/8/2022) do Công ty cổ phần Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu bị thu hồi do không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu định lượng Vitamin B1, B6, B5 theo tiêu chuẩn cơ sở.

Điều trị chứng cảm lạnh bằng... thực phẩm!

Điều trị chứng cảm lạnh  bằng... thực phẩm!
Một số loại thực phẩm thông dụng có tác dụng rất tốt trong việc phòng ngừa và điều trị căn bệnh cảm lạnh...

Vị thuốc từ cây hoa hướng dương

Vị thuốc từ cây hoa hướng dương
Hoa hướng dương, tên khoa học là Helianthus annuus L., dân gian còn gọi là hướng nhật quỳ hoa, văn cúc, tây phan liên, nghênh dương hoa, vọng nhật liên, thái dương hoa, triều dương hoa…, là một loại hoa đẹp, có đặc điểm là luôn luôn hướng về phía mặt trời mà khoe sắc, nên vì thế mà gọi là hướng dương hoa.
Xem thêm
Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Theo lời khuyên từ bác sĩ, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày rét đậm, rét hại người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài và luôn đảm bảo ...
Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị cảnh báo để người dân cảnh giác nguy cơ cháy nổ, bỏng lửa, điện giật do sưởi ấm bằng điện và nhiễm ...
Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Ngoài bị phạt tiển, Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang còn bị đình chỉ hoạt động 4,5 tháng do có nhiều hành vi vi phạm.
Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Khoa Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương có 100 giường thì đều đã kín, nhiều trường hợp nặng phải thở máy. Nhiệt độ giảm sâu ...
Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đột quỵ rất cao, tỉ lệ tử vong gây ra lớn. Mặc dù người bệnh may mắn thoát khỏi ...
Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) hiện là một trong số những căn bệnh có tỉ lệ tử vong cao nhất ở nước ta, chỉ đứng thứ ba ...
39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia ...
Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Để phòng tránh các bệnh về đường hô hấp cho trẻ nhỏ ngày giá rét, các bậc cha mẹ nên vệ sinh mũi, họng hàng ngày cho bé, giữ ấm ...
Hút thuốc lá trong nhà hàng, quán cà phê sẽ bị phạt tới 500.000 đồng

Hút thuốc lá trong nhà hàng, quán cà phê sẽ bị phạt tới 500.000 đồng

Bộ Y tế vừa đưa ra dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá. Theo đó tại một số địa điểm ...
Phiên bản di động