Đổi mới giáo dục: Bao giờ mới hết làm từ ngọn?

Sau bộ sách giáo khoa lớp 1 được biên soạn mới theo hướng xã hội hóa, đến năm học 2021-2022, ba bộ sách giáo khoa lớp 2 và lớp 6 cũng sẽ được đưa vào hệ thống giáo dục sau khi đã có những đánh giá phản biện mang tính khách quan trong và ngoài ngành giáo dục.

Hiện ba bộ sách đã được chuyển về cho các địa phương lựa chọn và đặt hàng nhà xuất bản. Toàn ngành giáo dục có 5 tháng để hoàn tất in ấn, phát hành sách giáo khoa, tâp huấn giáo viên giảng dạy sách gia khoa mới trong đó có nhiều môn được tích hợp.

Có hay không lặp lại tình trạng vừa học vừa đợi sách?; Giáo viên nào sẽ được lựa chọn đủ trình độ để dạy những môn học tích hợp trong khi họ chỉ được đào tạo để dạy đơn môn?. Học sinh sẽ tiếp nhận môn học ra sao (dùng một vở hay nhiều vở ghi môn học tích hợp)? Và giáo viên bộ môn nào là người chịu trách nhiệm chính trong môn tích hợp... là những câu hỏi đặt ra trước thời điểm thay sách giáo khoa mới.

Đổi mới giáo dục: Bao giờ mới hết làm từ ngọn?
Bộ sách lớp 6

Khó đạt được 100% kỳ vọng của nhà viết sách

Tạm bỏ qua những lo lắng của phụ huynh học sinh về sự tiếp nối kiến thức của những bộ sách giáo khoa giữa các khối học (sách giáo khoa cũ và mới), thì việc đáng bàn nhất lúc này có lẽ là đội ngũ giáo viên dạy bộ môn tích hợp. Theo nhóm biên soạn, để không gây quá tải cho giáo viên, việc thiết kế chương trình, mỗi môn học đều có từng phần tương ứng với kiến thức thuộc lĩnh vực chuyên môn đảm bảo mỗi thầy cô sẽ giảng dạy phần của mình. Nghĩa là để hoàn thành môn học tích hợp, sẽ có từ hai đến ba giáo viên từng dạy đơn môn khác nhau kết hợp để hoàn thành môn học. Việc tích hợp này có lợi ích là giảm số lượng đầu sách giáo khoa, nhưng sẽ làm học sinh khó tổng hợp kiến thức nếu không có cách sắp xếp, bố trí khoa học vở ghi chép trên lớp. Bởi sẽ có rất nhiều em dùng quyển vở ghi chung cho môn học, hoặc ghi riêng từng môn như trước đây, để nắm chắc kiến thức của từng môn học (Hóa, Sinh, Lý và Sử, Địa) trong môn học tích hợp. Dù với hình thức nào, thì môn tích hợp cũng sẽ làm khó thầy và trò trong một khoảng thời gian nhất định để có thể thích nghi và có những đánh giá cần thiết. Tuy nhiên, đứng ở góc chuyên môn, và trên tinh thần đổi mới giáo dục, việc thiếu một cái nhìn tổng thể từ xây dựng kế hoạch biên soạn sách giáo khoa, đến đào tạo đội ngũ giáo viên giảng dạy môn tích hợp đã gây ra không ít hệ lụy.

Hiện các địa phương đang tăng tốc tiến độ tập huấn giáo viên giảng dạy môn tích hợp, nhưng với quỹ thời gian không còn nhiều cộng với tâm lý bị động, e rằng việc tiếp thu và truyền đạt lại kiến thức của thầy cô cho học sinh sau khi hoàn thành tập huấn ít nhiều sẽ kém hiệu quả. Chưa kể, thời gian đi tập huấn, chương trình giảng dạy của thầy cô trên lớp cũng bị ảnh hưởng, tác động không nhỏ đến học sinh.

Đổi mới giáo dục: Bao giờ mới hết làm từ ngọn?
Ảnh minh họa

Tạo sự ổn định trong giáo dục

Giáo dục vốn là lĩnh vực để lại những tác động mạnh mẽ nhất đến đời sống xã hội, làm giáo dục không tốt, không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân mà là cả một thế hệ, chính vì lẽ đó, mọi quyết sách trong giáo dục đều phải được nhìn nhận thấu đáo, cân nhắc chu toàn để vừa không bị tụt hậu (lặp lại chính mình) vừa theo kịp xu hướng chung của thế giới. Đây cũng chính vấn đề mà Bộ Giáo dục & Đào tạo cần phải tính đến trước khi đưa ra những quyết định mang tính bước ngoặt.

Còn nhớ, cách thời điểm hiện tại 40 năm, chương trình cải cách giáo dục từ sách giáo khoa đầu tiên được thực hiện; chuyển từ giáo dục 11 năm sang 12 năm và duy trì đến nay. Việc thay hoàn toàn sách giáo khoa, quy định lại chữ viết và kéo dài thêm bậc học cơ sở từ 3 lên 4 năm đã sản sinh ra một thế hệ học sinh già dặn hơn và viết chữ xấu hơn, rời rạc hơn nếu như không muốn nói chỉ toàn que với gậy. Sau đợt cải cách chữ viết và nhận lại sản phẩm lỗi, sự quay trở lại lối viết truyền thống có nét thanh nét đậm, nét hoa... đã được thực hiện. Gần đây hơn, tháng 9/2008, Thủ tướng Chính phủ chính thức phê duyệt Đề án Ngoại ngữ quốc gia 2020 hướng tới đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo. Đề án có nguồn kinh phí lên tới 9.300 tỷ đồng nhưng đến nay đã hoàn toàn thất bại. Không bàn đến những chỉ số mà Đề án đã xây dựng trước đó cho từng đối tượng cụ thể, chỉ bàn đến sách giáo khoa được biên soạn cho từng cấp học phổ thông đã có vô vàn những bất cập. Tình trạng vừa học vừa đợi sách giáo khoa năm nào cũng diễn ra ở tất cả các khối, chưa kể mỗi trường lựa chọn một loại sách khác nhau do trình độ giáo viên chưa được chuẩn hóa (giáo viên chưa có chứng chỉ ngoại ngữ theo chuẩn châu Âu). Thành thử việc thi chuyển cấp ở bộ môn tiếng Anh gặp không ít khó khăn, kéo theo điểm trung bình môn tiếng Anh luôn ở mức thấp. Đây là hệ quả của việc xây dựng Đề án thoát ly hoàn toàn khỏi hiện thực giảng dạy tiếng Anh hiện có. Trong khi khối các trường Sư phạm còn chưa đào tạo và cho ra lò lượng giáo viên tiếng Anh đạt chuẩn để triển khai đề án, thì việc tập huấn cấp tốc cho đội ngũ giáo viên đang giảng dạy tiếng Anh tại các bậc học lại được Bộ kỳ vọng quá nhiều trong thực hiện đề án. Và kết quả thì cả thầy và trò đều không thể chạm tay vào Chuẩn, do cách dạy tiếng Anh thông qua tiếng Việt (chưa kể giáo viên dạy tiếng Anh có tiền sử nói ngọng) mà không dùng tiếng Anh và diễn giải bằng tiếng Anh của giáo viên.

Sự “phá sản” của Đề án tiếng Anh ngoài việc khiến dư luận xã hội thất vọng còn kéo theo tâm lý sợ học môn tiếng Anh đang trở nên khá phổ biến trong học sinh hiện nay. Song, không dừng lại ở những thử nghiệm thoát ly thực tế, Bộ Giáo dục & Đào tạo mới đây còn cho phép đưa thêm hai ngoại ngữ là tiếng Hàn và tiếng Đức vào giảng dạy từ lớp 1 đến lớp 12. Chưa biết nguồn lực hai bộ môn này đến đâu, nhưng sự lo lắng các trường chạy theo phong trào là điều có thực.

Cần một kế hoạch tổng thể

Sau sách giáo khoa lớp 2 và lớp 6, Bộ Giáo dục & Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục chuẩn bị triển khai và tổ chức thẩm định sách giáo khoa mới đối với lớp 3, lớp 7 và lớp 10. Đây là phần việc quan trọng đã được xây dựng trong lộ trình thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Theo kế hoạch, học sinh lớp 3, lớp 7 và lớp 10 trên cả nước sẽ học theo sách giáo khoa mới từ năm học 2022-2023. Đồng thời, Bộ cũng đã ban hành và triển khai kế hoạch biên soạn sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số giai đoạn 2021-2025.

Đó là những kế hoạch được đặt ra trên phương diện lý thuyết, còn thực tiễn giảng dạy lại khác. Lo ngại sẽ có nhiều bất cập nảy sinh khi sách giáo khoa được chọn làm khâu đột phá thay vì chuẩn bị thật tốt lực lượng giáo viên được đào tạo dạy tích hợp khiến dư luận không khỏi bất an. Dạy tích hợp liệu có phát huy được sự sáng tạo của giáo viên, kích thích tinh thần hiếu học của học sinh hay không, vẫn còn là câu hỏi cần có thời gian để kiểm chứng. Chưa kể, giáo viên nào sẽ là người chịu trách nhiệm chính về chất lượng của bộ môn tích hợp cũng cần có sự cân nhắc.

Vẫn biết, sách giáo khoa được xem là pháp lệnh và giáo viên phải tuân theo mỗi khi lên lớp. Bài dạy được quy định sẵn, phải sử dụng hình ảnh gì, vào lúc nào, trong bao lâu đã được ấn định trong giáo trình giảng dạy. Nhưng với những kiến thức liên môn trong các môn học tích hợp, liệu rằng chỉ trong một thời gian rất ngắn tham gia tập huấn qua video, hay tập trung, thầy cô có làm chủ hoàn toàn được kiến thức. Đứng trước những lo lắng của giáo viên, phụ huynh học sinh, Bộ giáo dục khẳng định đã tính đến mọi tình huống xảy ra cho việc thay sách và có những chuẩn bị kỹ lưỡng để thầy cô giáo và học sinh không gặp khó khăn trong học tập với môn tích hợp. Nhưng dù là vậy, thì sự trấn an của Bộ Giáo dục & Đào tạo vẫn chưa thực sự làm an lòng những người trong cuộc. Bởi hơn lúc nào hết, sự thành công sẽ đến khi chúng ta có được nền tảng vững vàng dựa trên những tính toán khoa học. Nhưng ngay cả khi những điều kiện được cho là cần và đủ để triển khai dạy, học theo sách mới còn chưa tròn hình, rõ nét, thì những nỗ lực của những người trong cuộc sẽ phải vô cùng lớn mới mong con thuyền giáo dục có thể về đích.

Theo Văn Nghệ số 16/2021

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

4/4 thí sinh Việt Nam giành huy chương tại Olympic Hóa học quốc tế 2021

4/4 thí sinh Việt Nam giành huy chương tại Olympic Hóa học quốc tế 2021

Ngày 2.8, Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT cho biết, nhận được thông tin chính thức từ Nhật Bản về kết quả dự thi Olympic Hóa học Quốc tế năm 2021 của đội tuyển quốc gia Việt Nam. Theo đó, cả 4/4 thí sinh tham gia dự thi đều đoạt huy chương, với 3 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Bạc.
Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Các trường đại học lần lượt công bố điểm xét tuyển năm 2021

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2021, nhiều trường đại học đồng loạt công bố mức điểm sàn xét tuyển liên quan đến điểm thi. Theo nhiều chuyên gia trong ngành giáo dục đánh giá, mức điểm sàn xét tuyển của các trường năm nay tương đương năm 2020, riêng tổ hợp xét tuyển ở khối D01 tăng từ 1 đến 1,5 điểm do điểm tiếng Anh năm nay cao.
TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

TP.Hồ Chí Minh: Thí sinh có nguyện vọng xét đặc cách tốt nghiệp THPT 2021 nộp đơn trước 30/7

Ngày 28/7, Sở GD&ĐT TP.Hồ Chí Minh có văn bản hướng dẫn về việc phúc khảo bài thi đợt 1 và đăng ký thi hoặc xét đặc cách công nhận tốt nghiệp THPT đợt 2 năm 2021.
Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Hà Nội quyết định không tổ chức thi tốt nghiệp THPT đợt 2

Thí sinh điền đầy đủ thông tin trong mẫu đơn xin xét đặc cách, gửi file ảnh đơn theo email của đơn vị nơi thí sinh đăng ký dự thi chậm nhất ngày 30/7.
Băn khoăn kết phổ điểm thi năm 2021: Môn Tiếng Anh quá nhiều điểm cao

Băn khoăn kết phổ điểm thi năm 2021: Môn Tiếng Anh quá nhiều điểm cao

Bộ GD&ĐT vừa công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2021, đồng thời phân tích chi tiết phổ điểm các môn. Phổ điểm cho thấy, điểm trung bình của các môn thi ở khoảng trên 5-7 điểm, trong khi đó cũng có hàng ngàn thí sinh được điểm 10 tăng đáng kể so với năm trước

Tin khác

Trường Đại học Ngoại thương công bố điểm sàn xét tuyển năm 2021

Trường Đại học Ngoại thương công bố điểm sàn xét tuyển năm 2021
Tối 27.7, Trường Đại học Ngoại thương công bố mức điểm sàn nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển hệ đại học chính quy cho phương thức 3 và phương thức 4 năm 2021.

ILA ra mắt chương trình tiếng Anh trực tuyến – ILA @Live Express

ILA ra mắt chương trình tiếng Anh trực tuyến – ILA @Live Express
Sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ đã khiến cho việc phổ cập giáo dục trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết. Ngày nay, các trường Đại học hàng đầu thế giới như Harvard, Columbia, Oxford hay Cambridge đều có các chương trình đào tạo trực tuyến ngắn hạn dành cho sinh viên trên toàn thế giới. Điều này làm tăng quyền tiếp cận tri thức đến với học sinh toàn thế giới.

Điểm chuẩn các ngành 'hot' sẽ không tăng?

Điểm chuẩn các ngành 'hot' sẽ không tăng?
Hôm qua, Bộ GD&ĐT công bố phổ điểm 5 tổ hợp xét tuyển ĐH truyền thống là A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, tiếng Anh), B00 (Toán, Hóa, Sinh), C00 (Văn, Sử, Địa) và D01 (Toán, Văn, tiếng Anh). Các chuyên gia nhận định, phổ điểm các tổ hợp tăng nhẹ, nhưng ngưỡng điểm cao lại không có biến động.

IELTS 6.0 trúng tuyển Học viện Báo chí và Tuyên truyền năm 2021

IELTS 6.0 trúng tuyển Học viện Báo chí và Tuyên truyền năm 2021
Học viện Báo chí và Tuyên truyền thông báo điểm trúng tuyển theo phương án xét tuyển kết hợp năm 2021.

Thí sinh không thể dự thi đợt 2 được xem xét đặc cách tốt nghiệp

Thí sinh không thể dự thi đợt 2 được xem xét đặc cách tốt nghiệp
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Hữu Độ vừa ký công văn gửi chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc chỉ đạo tổ chức đợt 2 kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2021 trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp.
Xem thêm
Hà Nội thêm 21 ca Covid-19 sáng 5/8, 3 bệnh nhân đã 6 lần âm tính trước đó

Hà Nội thêm 21 ca Covid-19 sáng 5/8, 3 bệnh nhân đã 6 lần âm tính trước đó

ính từ 18h ngày 4/8 đến 6h sáng nay, 5/8, trên địa bàn Hà Nội ghi nhận thêm 21 ca Covid-19 mới, trong đó có 7 ca tại cộng đồng.
Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao tặng vật tư y tế cho tuyến đầu điều trị bệnh nhân Covid-19

Hội CTĐ TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao tặng vật tư y tế cho tuyến đầu điều trị bệnh nhân Covid-19

Ngày 3/8/2021, Hội Chữ thập đỏ thành phố Thủ Đức phối hợp với Tạp chí Kinh tế Sài Gòn tổ chức chương trình “Saigon Times - Nối vòng tay lớn ...
Bạc Liêu cần phải chủ động đẩy nhanh tiến độ tiêm vaccine phòng Covid-19

Bạc Liêu cần phải chủ động đẩy nhanh tiến độ tiêm vaccine phòng Covid-19

Ngày 4/8, đoàn công tác của Bộ Y tế do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19
Các “chiến binh” dũng cảm nơi tâm dịch

Các “chiến binh” dũng cảm nơi tâm dịch

Từ “chiến binh dũng cảm” không chỉ dành cho các lực lượng tuyến đầu
Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Người cao tuổi không ngoài cuộc (Tiếp theo và hết)

Trung ương Hội tổ chức quyên góp từ cán bộ, viên chức NCT cơ quan để có 22,71 triệu đồng ủng hộ Quỹ Phòng chống dịch
Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Những ngày giãn cách phòng, chống dịch…

Tin thành phố có người nhiễm Covid-19 ở phường Tân An được lan truyền trong đêm 24/7. Sáng 25/7 và những ngày tiếp theo, Hội An lại bình lặng ...
Phiên bản di động