Dở - hay hai tiếng “Đàn bà”

Xem trên mạng xã hội hay nghe người ta nói ở đâu đó, có lần cô con gái nhỏ của tôi đang học Tiểu học rụt rè hỏi tôi: “Bố ơi, đàn bà nghĩa là gì vậy bố?”. Tôi khựng người chợt nghĩ: Từ “Đàn bà” có gì khó hiểu đâu mà phải giải thích! Nhưng rồi ngẫm lại, xung quanh hai tiếng “đàn bà”, đến nay cũng còn nhiều điều cần phải nói…

“Đàn bà” là một từ thuần Việt. “Đàn bà” hiểu một cách khái quát là từ chỉ những người đã lớn, thuộc giới nữ. Đây là nghĩa từ vựng phổ biến mà có lẽ ai cũng biết. Và ai cũng biết từ Hán Việt tương ứng với từ “Đàn bà” là từ “Phụ nữ”. Tuy nhiên, xét về sắc thái ý nghĩa thì từ Hán Việt “Phụ nữ” mang vẻ trang trọng hơn. Bởi vậy, trong văn bản hành chính; tên cơ quan, tổ chức; những tiêu đề, khẩu hiệu nhằm kỉ niệm, tôn vinh, liên quan đến giới nữ, người ta thường dùng từ “Phụ nữ” chứ ít khi dùng từ “Đàn bà”. Ví như: Ngày Quốc tế Phụ nữ, Hội Phụ nữ, Báo Phụ nữ Việt Nam,… Còn từ “Đàn bà” lại thường được sử dụng nhiều trong khẩu ngữ, ngôn ngữ sinh hoạt hằng ngày.

Dở - hay hai tiếng “Đàn bà”
Ảnh minh họa

Vì là từ thuần Việt cho nên từ “Đàn bà” trong tiếng ta, ban đầu, vốn mang sắc thái trung tính, đơn giản chỉ là để phân biệt với “Đàn ông” và được dùng như là từ Hán Việt “Phụ nữ” sau này. Thậm chí, trong tinh thần đề cao quốc âm, quốc ngữ, lòng tự tôn dân tộc, tư tưởng tiến bộ, có khi người ta còn dùng từ “Đàn bà” thay thế cho từ “Phụ nữ”. Bằng chứng cho thấy là: Vào đầu thế kỉ XX, những tờ báo, tạp chí lớn ở nước ta như Đăng cổ tùng báo, Đông Dương tạp chí có hẳn mục “Nhời đàn bà”, nhằm bước đầu thể hiện tiếng nói của nữ giới về vai trò, vị thế cũng như quyền lợi của mình trong xã hội.

Từ xa xưa, trong văn học Việt Nam, nhất là văn học dân gian và văn học viết bằng chữ Nôm, từ “đàn bà” không phải là hiếm gặp. Tục ngữ nước ta có câu: “Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam” dùng để đúc kết kinh nghiệm về việc chọn vợ cũng như chọn hướng nhà. Đàn ông lấy vợ để sinh con đẻ cái, có người nối dõi tông đường, dĩ nhiên phải là lấy đàn bà rồi! Cái mà ông bà ta còn muốn nói, nhấn mạnh trong 2 tiếng “Đàn bà” ở đây là đức tính của người vợ phải là nữ tính, nghĩa là phải dịu dàng, thùy mị, nết na,... Đàn bà có khi còn được đề cao hơn cả đàn ông: Ba đồng một mớ đàn ông/ Đem bỏ vào lồng cho kiến nó tha/ Ba trăm một mụ đàn bà/ Đem về mà trải chiếu hoa cho ngồi (Ca dao).

Đến nay, hai tiếng “Đàn bà” vẫn còn được dùng nhiều trong ngôn ngữ nói, nhưng thường mang sắc thái âm tính, tỏ thái độ khinh miệt, xem thường nữ giới. Đây hẳn là dấu vết còn sót lại của quan niệm trọng nam khinh nữ. Hiện nay, ở đâu đó, chúng ta vẫn thấy cánh mày râu tỏ vẻ thị uy trước phụ nữ bằng những câu quen thuộc kiểu như: “Đàn bà con gái thì biết cái gì”, “Đàn bà thì làm được gì mà nói”, “Đàn bà chỉ giỏi nhiều chuyện”,... Và có khi, người ta còn dùng cả hai tiếng “Đàn bà” để chỉ những người đàn ông có tính tủn mủn, nhỏ nhen, hay thù vặt,…: “Cái đồ đàn bà!”. Dù hữu ý hay vô tình, ý thức hay vô thức thì những phát ngôn như vậy đều là biểu hiện định kiến giới lệch lạc, cổ hủ.

Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cũng như thể hiện tư tưởng tiến bộ về bình đẳng giới, thiết nghĩ, chúng ta không nên dùng hai tiếng “Đàn bà” với thái độ, ý nghĩa xem thường, định kiến không tốt. Là bởi, mỗi giới đều có một vị thế, vai trò nhất định, thậm chí không thể thay thế. Nói như Macxim Gorki: Đời thiếu mẹ hiền, không phụ nữ/ Anh hùng, thi sĩ hỏi còn đâu?.

Thu Đình

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Quan tâm và làm phiền

Quan tâm và làm phiền

Trong cuộc sống, sự quan tâm hay làm phiền biểu hiện ra bằng lời nói và việc làm cụ thể, có khi khá rạch ròi. Tuy nhiên, có những điều tưởng như chúng ta đang thể hiện sự quan tâm nhưng thực ra lại là làm phiền người khác. Để nhận ra được điều đó và biết thay đổi ứng xử cho phù hợp không phải dễ!
Sáng tạo nội dung hay... trò đùa lố bịch?!

Sáng tạo nội dung hay... trò đùa lố bịch?!

Chạy theo lợi nhuận “bẩn” bằng cách tạo ra những video triệu view thu hút lượt theo dõi “khủng”, những người làm nghề tự do nhưng tự phong cho mình nghệ danh “nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng mạng xã hội” đang khiến dư luận bức xúc, vì cách hành xử vô văn hóa thông qua các nội dung được sáng tạo một cách đầy kệch cỡm.
Dân là gốc

Dân là gốc

Phát biểu tại Hội nghị biểu dương Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc cấp xã và Trưởng Ban Công tác Mặt trận tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2017 - 2022, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc tới nguyên lí: “Dân là gốc - Nền tảng cốt lõi cho công tác Mặt trận ở tất cả các cấp”.
Mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh

Mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh

Lễ khai mạc World Cup 2022 tại Qatar khiến giới mộ điệu có nhiều cảm xúc hân hoan, hào hứng, hồ hởi... Kèm theo đó là những giây phút lắng lòng, xúc động khi nghe Đại sứ World Cup Ghanim Al-Muftah tâm sự về cuộc đời mình. Anh là người kém may mắn khi sinh ra không có thân dưới.
Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp

Ở tuổi 65, ông Vũ Văn Quyết ở thôn Bình Minh, xã Tuy Lộc, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ vẫn tích cực trồng trọt, chăn nuôi, đào ao thả cá mang lại thu nhập cao.

Tin khác

Chuyện “nhân tình thế thái”

Chuyện “nhân tình thế thái”
Ở quê tôi mỗi khi có thời gian nhàn rỗi, các cụ cao tuổi lại ngồi với nhau bên bàn trà, đàm đạo về “nhân tình thế thái”.

Lãng phí 6 tỷ đô la Mỹ và bao nhiêu nữa?

Lãng phí 6 tỷ đô la Mỹ và bao nhiêu nữa?
Chuyện ngập nước, kẹt xe tại TP.Hồ Chí Minh không phải là chuyện mới, có một thời cán bộ thành phố còn thừa nhận rằng kẹt xe như là một “đặc sản” của thành phố hơn 10 triệu dân này.

Quy luật đời người

Quy luật đời người
Mọi người sống ở trên đời này, đều có một lượng thời gian như nhau, một ngày có 24 tiếng đồng hồ, nếu may mắn có được tiền bạc, tình yêu, tình bạn, hoặc những cơ hội đến bất ngờ. Nếu ta nói có với thứ này thì có nghĩa là đang nói không với thứ khác. Đó là quy luật cả cuộc sống.

"Vụ án hoa sữa"

"Vụ án hoa sữa"
Đó là người ta nói vui và "kết tội" cố nhạc sĩ Hồng Đăng là người "nhân giống" hoa sữa.

Đừng trách ai...

Đừng trách ai...
Quan điểm của người Á Đông về số phận của con người, dường như là một phạm trù đã được an bài, mệnh và vận đã được định đoạt sẵn, con người không thể nào vượt qua được số phận. Nhưng Đức Phật lại cho rằng, đức năng thắng số, khuyên con người hành thiện sẽ cải thiện được vận mệnh.
Xem thêm
Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

Bắt tạm giam Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu kinh tế Bình Dương

NMO - Cơ quan An ninh điều tra, Bộ Công an vừa ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam và Lệnh khám xét đối với Nguyễn Thành Trung, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu kinh tế Bình Dương về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi h
Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

Bắt tạm giam thêm 2 bị can trong vụ án xảy ra tại Bộ Ngoại giao

NMO - Mở rộng điều tra vụ án "Đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản" xảy ra tại Bộ Ngoại giao, Hà Nội và các tỉnh, thành phố, ngày 8/12, Cơ quan điều tra, Bộ Công an đã
Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Để đảm bảo 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cả nước hiện có khoảng 12,1 triệu người cao tuổi có thẻ BHYT, chiếm 95% tổng số người cao tuổi có thẻ BHYT.
Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

Phê duyệt liên kết tổ chức thi chứng chỉ tiếng Anh Cambridge

NMO - Bộ GD&ĐT vừa ban hành quyết định về việc phê duyệt liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ tiếng Anh Cambridge. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký (5/12/2022).
Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Dám bị ghét của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake

Kishimi Ichiro, Koga Fumitake là hai tác giả nổi tiếng của Nhật Bản với dòng sách tâm lý đang lôi cuốn người độc giả. Bằng cách viết độc đáo, dưới hình thức một cuộc trò chuyện các tác giả đã đem đến cho người đọc những trải nghiệm thực tế, đa dạng bởi vậ
“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

“8 đặc điểm của phụ nữ thành đạt” – Khí chất của người phụ nữ trong thời đại 4.0

Mihoyo Fujii là hình mẫu người phụ nữ thành đạt. Bà là giám đốc điều hành của công ty Cổ phần Business Support, đồng thời là diễn giả, huấn luyện viên, chuyên viên trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ phát triển nhân tài, nhằm nâng cao nguồn giá trị của doanh
Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Nét văn hóa riêng trong dòng chảy văn hóa dân tộc Việt

Mười tám lễ gồm giò chả, trầu cau tri ân 18 đời Vua Hùng; 500 cặp bánh dày tri ân đức Lý Thái Tổ; một cây chả quế dài 4m, đường kính 50cm, nặng 180kg tri ân tổ nghề.
30 năm vững bước trên đường phát triển

30 năm vững bước trên đường phát triển

Sau 4 lần đổi tên, thay đổi, bổ sung các chức năng, nhiệm vụ, đến nay Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) Nông Cống đã tự tin sánh bước với các cơ sở bạn về một bề dày lịch sử và thành tích đáng tự hào.
Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế - xã hội

Trong năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và dân trong huyện Thọ Xuân đã đoàn kết, chủ động, sáng tạo, nỗ lực phấn đấu đạt được kết quả quan trọng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Phiên bản di động