Đinh lăng: thuốc bổ cho mọi nhà

Cây đinh lăng được coi là “nhân sâm của người nghèo”, không chỉ được sử dụng làm rau sống mà còn là vị thuốc có tác dụng bồi bổ sức khỏe, chữa được nhiều chứng bệnh.

Đinh lăng còn gọi là cây gỏi cá, nam dương sâm.

Tên khoa học Polyscias fruticosa (L.) Harms (Panax fruticosum L, Nothopanax fruticosum (L) Miq., Tieghentopanax fruiticosus (L.) R. Vig.

Thuộc họ Ngũ gia bì Araliaceae.

Dùng rễ hay vỏ rễ phơi hoặc sấy khô của cây đinh lăng.

Mô tả cây

Đinh lăng còn gọi là cây gỏi cá vì nhân dân thường lấy lá để ăn gỏi cá (nhưng tên đinh lăng phổ biến hơn). Là một loại cây thân nhỏ, thân nhẵn, không có gai, thường cao 0,8 - 1,5m. Lá kép 3 lần xẻ lông chim dài 20 - 40cm, không có lá kèm rõ. Lá chét có cuống gầy dài 3 - 10mm, phiến lá chét có răng cưa không đều, lá có mùi thơm. Cụm hoa hình chùy ngắn 7 - 18mm gồm nhiều tán, mang nhiều hoa nhỏ. Tràng 5, nhị 5 với chỉ nhị gầy, bầu hạ 2 ngăn có dìa trắng nhạt. Quả dẹt dài 3 - 4mm, dày 1mm có vòi tồn tại. Đinh lăng được trồng phổ biến làm cảnh khắp nước ta, mọc cả ở Lào và miền nam Trung Quốc.

Trước dây không thấy dùng làm thuốc, gần đây do sự nghiên cứu tác dụng bổ mới bắt đầu được dùng. Thường đào rễ, rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô.

Thành phần hóa học: trong đinh lăng có các alcoloid, glucozit, saponin, flavonoid, tanin, vitamin B, các axít amin trong đó có lyzin, xystei, và methionin là những axít amin không thể thay thế được (Ngô Ứng Long - Viện Quân y, 1985).

Tác dụng dược lý: năm 1961, các khoa dược lý, dược liệu và giải phẫu bệnh lý Viện Y học quân sự Việt Nam nghiên cứu tác dụng của đinh lăng làm tăng sức dẻo dai của cơ thể và một số tác dụng khác đã đi đến kết luận sau:

Nước sắc rễ đinh lăng có tác dụng làm tăng sức dẻo dai của cơ thể trên thí nghiệm cấp tính tương tự nhân sâm. Tam thất và các cây khác cùng họ có tác dụng làm tăng tính dẻo dai của cơ thể (thí nghiệm trên chuột mìn tròn lội nước theo phương pháp thí nghiệm cấp tính của I. I Bredman). Nhưng trên thí nghiệm trường diễn, tác dụng chóng hết và thường hay tích lũy.

Với liều 0,1mm cao lỏng đinh lăng cho 20g thể trọng sống làm giả hoạt động của chuột nhắt trắng.

Đinh lăng tác dụng trực tiếp trên cơ tim ếch, cô lập (theo phương pháp Straub) với liều nhất định làm giảm trương lực cơ tim, làm tim co bóp yếu và thưa, tiến tới tim ngừng đập.

Dung dịch nước 0,2 - 1% rễ đinh lăng gây co mạch tai thỏ cô lập theo phương pháp Kravkov.

Với liều 0,5ml dung dịch cao đinh lăng 100 - 200% trên 1kg thể trọng tiêm tĩnh mạch vành tai đều tăng cường hô hấp về biên độ và tần số: huyết áp nhất thời hạ xuống.

Trên tử cung tại chỗ, với liều 1ml dung dịch cao đinh lăng 100% cho 1kg thể trọng tiêm tĩnh mạch vành tai làm co bóp tử cung nhẹ.

Đinh lăng có tác dụng tăng tiết niệu gấp trên 5 lần so với bình thường với liều uống 2ml dung dịch đinh lăng 100% cho 100g thể trọng (thí nghiệm trên chuột bạch).

    Liều độc: đinh lăng ít độc, so với nhân sâm còn ít độc hơn. Giải phẫu bệnh lý những chuột chết vì liều độc thì thấy tổn thương nặng tổ chức cơ sở các tạng nhất là ở gan, thận, tim, não, cuối cùng chết. Liều độc tiêm phúc mạc DL50 của đinh lăng là 32,9g/kg trong khi đó DL50 của nhân sâm là 16,5g/kg, của ngũ gia bì Liên Xô cũ (Eleutherococcus) là 14,5g/kg, chứng tỏ đinh lăng ít độc hơn 2 vị thuốc nhân sâm và ngũ gia bì Liên Xô cũ. Cho uống với liều 50g/kg thể trọng chuột vẫn sống bình thường. Độc tính trường diễn thấy sung huyết ở gan, tim, phổi, dạ dày, ruột, biến loạn dinh dưỡng tim, gan, thận. trước khi chết có hiện tượng ỉa lỏng, xù lông, mệt mỏi, kém ăn, sụt cân.

    Ngô Ứng Long và Xavaev đã cùng nhận thấy đinh lăng có tác dụng tốt đối với các nhà du hành vũ trụ khi luyện tập trong tư thế tĩnh, đầu dốc ngược.

    Thực nghiệm trên người, viên bột rễ đinh lăng làm tăng khả năng chịu đựng của bộ đội, vận động viên thể dục,thể thao trong các nghiệm pháp gắng sức cũng như tập luyện.

    Công dụng và liều dùng

    Trên cơ sở kết quả nghiên cứu dược lý, Viện Y học quân sự Việt Nam năm 1964 cho thí nghiệm trên người thấy với liều 0,23 đến 0,50g bột đinh lăng dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu nhẹ độ (300) thì có kết quả tăng sức dẻo dai của cơ thể như khi nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

    Trong nhân dân, ngoài công dụng ăn gỏi cá, có nơi dùng chữa ho, ho ra máu, thông tiểu, thông sữa, kiết lỵ nặng. Tại Ấn Độ, theo K. M. Naikarai, đinh lăng được dùng chữa sốt, làm săn da.

    Đơn thuốc

    Chữa mệt mỏi, biếng hoạt động: đinh lăng dùng rễ phơi khô, thái mỏng 0,50g, thêm 100ml nước, đun sôi trong 15 phút, chia 2 - 3 lần uống trong ngày.

    Thông tia sữa, căng vú sữa: rễ đinh lăng 30 - 40g, thêm 500ml nước sắc còn 250ml. Uống nóng. Uống luôn 2 - 3 ngày, vú hết nhức, sữa chảy bình thường.

    Chữa vết thương: giã nát lá đinh lăng đắp lên.

    Chữa sưng đau cơ khớp, vết thương: Lấy 40g lá tươi giã nhuyễn, đắp vết thương hay chỗ sưng đau

    Phòng co giật ở trẻ: lấy lá đinh lăng non, lá già cùng phơi khô rồi lót vào gối hay trải xuống giường cho trẻ nằm.

    Chữa đau lưng mỏi gối: dùng thân cành đinh lăng 20 - 30g, sắc lấy nước chia 3 lần uống trong ngày. Có thể phối hợp cả rễ cây xấu hổ, cúc tần và cam thảo dây.

    Chữa liệt dương: rễ đinh lăng kỷ tử, cám nếp, mỗi vị 12g; trâu cổ, cao ban long, mỗi vị 8g, sa nhân 6g. Sắc uống ngày 1 thang.

    Chữa viêm gan: rễ đinh lăng 12g; biển đậu, rễ cỏ tranh, mỗi vị 12g; nghệ 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

    Chữa thiếu máu: rễ đinh lăng, mỗi vị 100g, 20g, tán bột, sắc uống ngày 100g bột hỗn hợp.

    Chữa dị ứng, ban sởi, ho, kiết lỵ: lá đinh lăng khô 10g sắc chung với 200ml nước, uống trong ngày.

    Ho suyễn lâu năm: lấy rễ đinh lăng, đậu săng, tang bạch bì, nghệ vàng, tần dày lá tất cả đều 8g, xương bồ 6g, gừng khô 4g, đổ 600ml sắc còn 250ml. Chia làm 2 lần uống trong ngày. Uống lúc thuốc còn nóng.

    Dùng rễ đinh lăng với liều cao, sẽ bị say thuốc và xuất hiện cảm giác mệt mỏi, nôn mửa, tiêu chảy.

    Suckhoedoisong.vn

    Tin liên quan

    Cùng chuyên mục

    vi pham quang cao thuc pham germany gold care bi cuc attp canh bao

    Vi phạm quảng cáo, thực phẩm Germany Gold Care bị Cục ATTP cảnh báo

    Theo Cục An toàn Thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Germany Gold Care được quảng cáo trên một số website có dấu hiệu không đúng bản chất, lừa dối người tiêu dùng, vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo.
    bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien

    Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

    Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công an Hà Tĩnh khởi tố, bắt tạm giam về tội Trốn thuế, theo điều 200 Bộ luật Hình sự 2015.
    vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao

    Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

    Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, uy tín của đơn vị, cơ sở y tế và nhân viên y tế để quảng cáo sản phẩm.
    multi juice co phai la san pham than thanh

    Multi Juice có phải là sản phẩm “thần thánh”?

    Dư luận hoài nghi, liệu sản phẩm Multi Juice có công dụng như quảng cáo, hay chỉ “chém gió” để đánh lừa người tiêu dùng?    
    suc khoe nao bo

    Sức khỏe não bộ

    Kì 5: Chấn thương sọ não và những điều cần biết

    Tin khác

     Về ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Trưng Đông, quận 2, TP Hồ Chí Minh: Cần nhanh chóng bảo đảm sức khỏe để các cháu học sinh đến trường

    ve ngo doc thuc pham tai truong tieu hoc binh trung dong quan 2 tp ho chi minh can nhanh chong bao dam suc khoe de cac chau hoc sinh den truong
    Ban Quản lý An toàn vệ sinh thực phẩm (QLATVSTP) TP Hồ Chí Minh và UBND quận 2, cho biết: Chiều tối 12/9/2020, cơ quan thường trực Ban QLATVSTP quận 2 tiếp nhận thông tin ban đầu từ Bệnh viện quận 2 về việc 8 học sinh Trường Tiểu học Bình Trưng Đông có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy.

    6 người Nam Định bị đau bụng, mờ mắt sau khi ăn pate Minh Chay

    6 nguoi nam dinh bi dau bung mo mat sau khi an pate minh chay
    Theo Sở NN&PTNT Nam Định, trong số 98 người đã sử dụng các sản phẩm pate Minh Chay, có 6 người xuất hiện triệu chứng đau bụng, đi ngoài. 3 người trong số này bị táo bón; 1 người mờ mắt, tức ngực; 1 người sụp mí, nhược cơ...

    Cẩn trọng với tin quảng cáo viên uống Kovir ngừa virus của Sao Thái Dương trên một số website

    can trong voi tin quang cao vien uong kovir ngua virus cua sao thai duong tren mot so website
    Là thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhưng viên uống Kovir do Công ty Cổ phần Sao Thái Dương công bố và chịu trách nhiệm đang được quảng cáo như thuốc chữa bệnh trên một số webiste.

    Chuyện động trời ở Hà Tĩnh: Nâng khống giá thiết bị y tế từ 2 tỷ lên 12 tỷ ​

    chuyen dong troi o ha tinh nang khong gia thiet bi y te tu 2 ty len 12 ty
    Công an Hà Tĩnh đang vào cuộc điều tra vụ việc một nhà thầu nâng khống bộ máy sấy, máy giặt có giá trị hơn 2 tỷ đồng lên 12 tỷ bán cho 4 bệnh viện ở tỉnh này.

    Sáng 15/9, không ghi nhận ca mắc mới COVID-19

    sang 159 khong ghi nhan ca mac moi covid 19
    Bản tin 6h ngày 15/9 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết không ghi nhận ca mắc mới. Đến hôm nay cũng đã 13 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc COVID-19 ở cộng đồng. Việt Nam hiện đã chữa khỏi 926 bệnh nhân.

    Cụ ông 70 tuổi có bệnh lý nền khỏi COVID-19

    cu ong 70 tuoi co benh ly nen khoi covid 19
    Chiều 14/9, Bệnh viện dã chiến Hòa Vang (Đà Nẵng) công bố khỏi bệnh và cho ra viện đối với bệnh nhân COVID-19 số 1025.
    Xem thêm
    bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien

    Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

    Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công ...
    vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao

    Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

    Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, ...
    phu tho thieu nien gay xuong mui do nga xe dap

    Phú Thọ: Thiếu niên gãy xương mũi do ngã xe đạp

    Điều khiển xe đạp đi xuống dốc, em P.V.H (14 tuổi, ở khu 4, Trưng Vương, Việt Trì, Phú Thọ) bị ngã dẫn đến gãy xương chính mũi, chấn thương ...
    phong benh gan o nguoi cao tuoi

    Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

    Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
    8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

     8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

    Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
    dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

    Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

    Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
    lam song lai nhung cay thuoc truyen thong quy hiem tai viet nam

    Làm sống lại những cây thuốc truyền thống quý hiếm tại Việt Nam

    Trong hơn 12.000 loài thực vật tại Việt Nam thì có gần 6.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu được xếp vào loài quý hiếm trên ...
    3 loi ich bat ngo cua vo mang cut

    3 lợi ích bất ngờ của vỏ măng cụt

    Vỏ măng cụt có tác dụng hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như mụn, nám, góp phần ngăn ngừa lão hóa và giúp hơi thở thơm tho ...
    an gi de tot hon cho suc khoe khi tren 50 tuoi

    Ăn gì để tốt hơn cho sức khỏe khi trên 50 tuổi?

    Các nhà nghiên cứu cho rằng những người lớn tuổi nên ăn nhiều Vitamin C, để có khối lượng cơ xương tốt nhất.
    Phiên bản di động