Đền bà Bình Khương- Ngôi đền in đậm giai thoại trong quá trình xây dựng Thành Nhà Hồ

Đền thờ bà Bình Khương là minh chứng cho quá trình lao động gian khổ, bền bỉ của người xưa tham gia xây dựng Thành Nhà Hồ (Di sản Văn hóa thế giới đã được UNESCO vinh danh). Đồng thời đó cũng là chứng tích nhằm đề cao đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam. Đền thờ nằm trên địa phận làng Đông Môn, một ngôi làng cổ thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Mỗi khi Tết đến, Xuân về, du khách xa gần, những người con quê hương Thành Nhà Hồ không quên chiêm bái, thắp nén hương thành kính trong đền.

Thành Nhà Hồ là công trình có giá trị về mặt lịch sử to lớn, thành được xây dựng trong khoảng thời gian hết sức ngắn ngủi, gấp gáp nhưng với khối lượng công việc đồ sộ. Để xây dựng thành, Hồ Quý Ly đã cho người đào đắp tới 80.000 m3 đất, khai thác vận chuyển, lắp đặt 20.000 – 25.000 m3 đá phiến, có những khối đá nặng tới 25. Tuy nhiên bên cạnh sự kì vĩ, những chiến công là những câu chuyện bí ẩn trong quá trình dựng thành. Có những câu chuyện đã trở thành giai thoại, huyền thoại, ăn sâu vào tâm tưởng của người dân nơi đây. Câu chuyện đáng khâm phục và đẫm nước mắt của chàng Cống Sinh và nàng Bình Khương cũng vậy.

den ba binh khuong ngoi den in dam giai thoai trong qua trinh xay dung thanh nha ho
Những ngày đầu xuân, con cháu xa quê và du khách thập phương thường tới ngôi đền thắp nén nhang thành kính.

Dân gian trong vùng còn truyền lại câu chuyện rằng, công cuộc xây thành được diễn ra rất gấp gáp, nghiêm ngặt. Trần Cống Sinh (chồng nàng Bình Khương) là đốc công, được giao xây dựng tường thành phía Đông nhưng tường thành cứ xây xong lại sụt lún, làm chậm tiến độ nên Hồ Quý Ly nghi ông cố tình tạo phản nên đem giết. Có giả thuyết cho rằng ông bị chôn vào chân thành ngay nơi ông được giao xây dựng. Thương xót trước cái chết của chồng, để giữ tiết thủy chung, Bình Khương đã đập đầu vào đá tường thành tuẫn tiết. Trong cuốn “Thanh Hóa tỉnh – Vĩnh Lộc huyện chí” có đoạn ghi lại: “Người vợ là Khương (...) xót thương chồng chết, giận dữ chẳng tiếc tính mệnh, gào lên 3 tiếng, đập đầu vào chỗ đá ấy, hai bàn tay vỗ lên đá làm đá lõm xuống. Thời ấy không người nào là không rơi lệ, cảm động đến sự trinh tiết của nàng khiến đá cũng phải lõm”. Ngày nay, phiến đá còn in một vết lõm sâu và hai vết lõm nông vẫn được đặt ở vị trí trang trọng nhất của ngôi đền.

den ba binh khuong ngoi den in dam giai thoai trong qua trinh xay dung thanh nha ho
Phiến đá có vết lõm được đặt ở nơi trang trọng nhất của ngôi đền

Cái chết ám ảnh để đòi lại công bằng cho chàng Cống Sinh của nàng Bình Khương đã khiến triều đình lúc bấy giờ phải tiến hành tra lại nguyên nhân khiến một đoạn tường thành phía Đông cứ xây lên cao lại đổ. Sau khi đào sâu xuống dưới người ta phát hiện ra chân đoạn tường thành phía Đông có mạch nước ngầm lớn thường có cát đùn, nên địa chất không ổn định. Đây là lý do khiến đoạn tường cứ xây xong lại bị sụt lở. Sau cùng, để khắc phục sự cố, Hồ Nguyên Trừng - tổng chỉ huy xây thành, đã cho lát một phiến đá to, rộng dưới chân móng. Từ đó, đoạn thành phía Đông mới được xây lên.

Tương truyền Bà Bình Khương sống vào thời nhà Trần. Sau này, bà được nhà Nguyễn phong cho 4 chữ "Tiết liệu khả phong". Đến đời vua Đồng Khánh nhà Nguyễn người ta nghe tin đồn về dấu tay và đầu nàng Bình Khương qua 500 năm vẫn còn in rõ trên phiến đá tường thành, nên khách xa gần hiếu kì tìm về đây rất đông. Viên hào lý trong làng Đông Môn lo ngại tiếng đồn ngày càng vang xa sẽ gây nhiều phiền nhiễu nên thuê thợ về đục cả phiến đá đem chôn. Nhưng sau khi đục xong phiến đá ấy, người thợ bỗng nhiên mắc bệnh lạ và chết, rồi viên hào lý cũng lăn đùng ra chết không rõ nguyên nhân. Bấy giờ, Tri phủ Đoàn Thước nghe tin, sai lính tìm bằng được và đào phiến đá đó lên, lắp đúng vào chỗ cũ và khắc dòng chữ "Trần triều Cống Sinh - Bình Khương nương, phu nhân tri thạch" (nghĩa là: Tảng đá này ghi dấu vết của nàng Bình Khương, là nương tử của ông Cống Sinh, triều nhà Trần. Tri phủ lại dựng thêm một phiến đá ở chân thành, nơi xưa kia Cống Sinh bị chôn lấp, trên đó cũng khắc một dòng chữ "Trần triều Cống Sinh - Bình Khương phu quân chi biếm" (nghĩa là: Nơi chôn lấp chồng bà Bình Khương, là Cống Sinh triều Trần).

den ba binh khuong ngoi den in dam giai thoai trong qua trinh xay dung thanh nha ho
Ngôi mộ chàng Cống Sinh ngay chân Thành Nhà Hồ

Sau đó nhân dân lập đền thờ bà ngay sát chân thành nhà Hồ về phía đông, để ghi nhớ công lao của chàng Cống Sinh và lòng thủy chung, son sắt của nàng Bình Khương. Ngôi đền ban đầu được xây dựng bằng tre, nứa. Mãi đến năm 1903, tổng đốc Thanh Hóa lúc bấy giờ là Vương Duy Trinh trong một đêm nằm mộng đã gặp người phụ nữ khóc lóc kêu oan cho chồng. Sau khi hỏi thăm người trong vùng và được biết đó là nàng Bình Khương, ông liền cho quyên tiền xây dựng ngôi đền khang trang để thờ nàng và cho dựng bia ghi lại sự tích Cống Sinh - Bình Khương: “Tấm lòng trinh tiết in vào đá/ Lưu mãi muôn đời vạn tiếng thơm”. Các nho sĩ các triều đình phong kiến sau này mượn câu chuyện tình của nàng Bình Khương để làm đề tài sáng tác thơ ca. Một số bài thơ được khắc lên bia dựng ở đền thờ của bà. Sau này, khi đền được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, trong quá trình hoàn chỉnh hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Thành Nhà Hồ là di sản văn hóa thế giới, Trung tâm Bảo tồn di sản Thành Nhà Hồ đã kiến nghị UBND tỉnh Thanh Hóa cho trùng tu, tôn tạo lại di tích, để trả lại cho ngôi đền như hiện nay.

Câu chuyện về nàng Bình Khương và Chàng Cống Sinh có lẽ sẽ chẳng bao giờ bị lãng quên. Chừng nào Thành Nhà Hồ còn nằm sừng sững thì chừng ấy ngôi đền của nàng Bình Khương và câu chuyện cảm động của họ sẽ còn trường tồn, để minh chứng cho sự hi sinh của con người trước công trình kì vĩ.

Huệ Thi

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

nho cu do dat ba tri

Nhớ cụ đồ đất Ba Tri

Cụ Nguyễn Thị Từ, 86 tuổi, ở thị trấn Ba Tri, huyện Ba Tri,  tỉnh Bến Tre nói với vẻ đầy tự hào: “Cụ Đồ Chiểu luôn là niềm tự hào cho người dân xứ biển quê tôi bởi cuộc sống thanh bạch, gia tài về thơ văn của ông để lại rất đồ sộ và quý giá cho hậu thế…”.
tu bay sinh ton lien tuong den dai dich covid 19

Từ “Bẫy sinh tồn” liên tưởng đến đại dịch Covid – 19

“Vùng hoa lá bên trái và khu biển hồ mầu xanh bên phải hiện ra chiếc khẩu trang bịt kín khuôn mặt. Hậu quả của sự tàn phá thiên nhiên là con người phải hứng chịu nhiều bệnh tật, mà dịch Covid-19 chính là một trong những di hại đó…”. Đó là một trong những chia sẻ của ông Nguyễn Bá Trình, Tác giả bức tranh sơn dầu được ông đặt tên là “Bẫy sinh tồn”.
truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh…
co tuong mon the thao tri tue

Cờ tướng - môn thể thao trí tuệ

Thế kỉ V-VI, Cờ vua khởi nguồn từ môn chơi thời cổ ở Ấn Độ có tên gọi là “Chaturanga” có nghĩa là 4 binh chủng quân đội hợp thành: Chiến xa, tượng binh, kị binh và bộ binh.
duyen thong gia

Duyên thông gia

Một ngày đầu thu năm 1980, chị Nguyễn Kim Oanh, sinh năm 1959, nhân viên ngành thương nghiệp huyện Hiệp Hòa (tỉnh Bắc Giang) dẫn chàng công an huyện hơn mình 2 tuổi về nhà “ra mắt” thân mẫu. Chị còn giữ ý, chưa báo cáo với bố và các anh, các chị.

Tin khác

Nghi lễ cầu may của người Sán Chỉ

nghi le cau may cua nguoi san chi
Cộng đồng người Sán Chỉ chiếm 15,4% dân số ở Bình Liêu, tập trung chủ yếu tại xã Húc Động. Trước đây, do sống trong điều kiện tự cung tự cấp là tiền đề người Sán Chỉ tạo ra những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc. Hoạt động sinh kế gắn liền với nông nghiệp nên hằng năm người Sán Chỉ rất chú trọng đến nghi lễ cầu may.

Người cựu chiến binh có nhiều sáng kiến

nguoi cuu chien binh co nhieu sang kien
CCB Bùi Văn Suề, ở phường Hòa Phát, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng, dù đã vào tuổi “thất thập cổ lai hy”, nhưng vẫn luôn nêu cao nhiệt tình tâm huyết và có nhiều sáng kiến trong công tác địa phương.

Người phụ nữ khuyết tật nêu gương sáng về ý chí và tài năng

nguoi phu nu khuyet tat neu guong sang ve y chi va tai nang
Chị Nguyễn Thị Lành, 39 tuổi, ở phường Thanh Khê Tây, quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng, bị khuyết tật vận động từ nhỏ, bền bỉ phấn đấu phát triển kinh tế gia đình và lập nhiều thành tích xuất sắc về thi đấu cầu lông, thiết thực góp phần tô điểm vườn hoa thể thao của thành phố.  

Giếng làng lưu giữ hồn quê

gieng lang luu giu hon que
Trong tâm thức của người dân nông thôn, giếng làng là biểu tượng mang giá trị tinh thần của làng xã.

Nữ doanh nhân Đinh Thị Anh: Sáng lòng nhân ái trong mùa dịch

nu doanh nhan dinh thi anh sang long nhan ai trong mua dich
            Từ Nhà hàng Bé Anh trên đường Hồ Nghinh phường An Hải Bắc, quận Sơn Trà đoàn ô tô gồm 19 chiếc tỏa đi các quận, huyện trên địa bàn TP Đà Nẵng và một số địa phương ở tỉnh Quảng Nam để hỗ trợ những người nghèo gặp nhiều khó khăn do Covid-19. Gần 1.000 suất quà, với tổng trị giá 300 triệu đồng đã được trao tặng tại nhà cho những người có hoàn cảnh khó khăn.

Tấm gương Đại tá Nguyễn Đình Ngật

tam guong dai ta nguyen dinh ngat
Đại tá Nguyễn Đình Ngật, 91 tuổi, nguyên Chánh Văn phòng Bộ Tư lệnh Quân khu 5, thường trú phường Hòa Thuận Tây, quận Hải Châu (Đà Nẵng), hoạt động cách mạng từ thời kháng chiến chống Pháp, với nhiều công lao, cống hiến trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia.​​​​​​             
Xem thêm
chiem nguong binh minh tren eo gio quy nhon trai nghiem nen thu mot lan trong doi

Chiêm ngưỡng bình minh trên Eo Gió – Quy Nhơn: Trải nghiệm nên thử một lần trong đời

Khoảnh khắc ngày mới lên nơi eo biển trải dài, sóng dập dìu làm loang những tia nắng đầu tiên phản chiếu trên mặt nước là ấn tượng không thể ...
binh thuan cong nhan mui ne la khu du lich quoc gia

Bình Thuận: Công nhận Mũi Né là Khu du lịch Quốc gia

Ngày 24/8, Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện ký Quyết định công nhận Khu du lịch Mũi Né, tỉnh Bình Thuận là Khu ...
bat ngo voi thien duong hoa ruc ro khien chi em me man tai sam son

Bất ngờ với thiên đường hoa rực rỡ khiến chị em mê mẩn tại Sầm Sơn

Mỗi dịp hè sang thu về, hoa đua nhau khoe sắc thì cũng là lúc chị em náo nức “bung lụa” dưới những giàn hoa rực rỡ, tươi thắm. Không ...
moi phut ra san cua gareth bale co gia toi 650 trieu dong

Mỗi phút ra sân của Gareth Bale có giá tới... 650 triệu đồng

Theo ước tính của tờ Marca, mỗi phút ra sân của Gareth Bale cho Real Madrid ở mùa giải 2019/20 có giá tới 23.800 euro (tương đương 650 triệu đồng).
messi tro thanh ty phu bong da thu 2 sau ronaldo

Messi trở thành tỷ phú bóng đá thứ 2 sau Ronaldo

Sau Cristiano Ronaldo, Lionel Messi trở thành cầu thủ bóng đá thứ hai trên thế giới cán mốc thu nhập 1 tỷ USD, theo công bố của tạp chí Forbes.
neymar dung truoc nguy co bi cam thi dau 7 tran

Neymar đứng trước nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận

Với hành động đánh nguội Alvaro Gonzalez ở trận PSG thua Marseille 0-1 ở vòng 3 Ligue 1, tiền đạo Neymar có nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận.
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
nhac si pho duc phuong qua doi o tuoi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời ở tuổi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời hôm nay (19/9) sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư tụy, hưởng thọ 76 tuổi.
noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.
nguoi dep bien nguyen thi loan va vai dien dau tay trong series phim hinh su bao ngam

Người đẹp Biển Nguyễn Thị Loan và vai diễn đầu tay trong series phim hình sự "Bão ngầm"

Nguyễn Thị Loan đã có những chia sẻ về lần đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ trong vai trò một diễn viên.
Phiên bản di động