“Cột sống” - trụ cột của sự sống

Kì 6: Đau thần kinh tọa do Phình vị - Thoát vị đĩa đệm

Tiếp theo kì 5 trong số này, chúng tôi sẽ giúp độc giả NCT tìm hiểu bệnh lí đau thần kinh tọa, nguyên nhân do phình vị - Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Y học cổ truyền gọi là tọa cốt phong, yêu cước thống...

Thần kinh tọa là một dây thần kinh lớn của cơ thể được tạo nên từ các rễ thần kinh đốt sống thắt lưng L3, L4, L5, S1. Bệnh đau thần kinh tọa là kết quả của hiện tượng dây thần kinh hông to (thần kinh tọa) bị chèn ép nên tổn thương. Khi đó các triệu chứng đau diễn ra hàng loạt gồm có đau nhức, khó chịu dọc từ thắt lưng xuống hông, xuống chân, cổ chân và bàn chân.

Nguyên nhân: Bệnh thần kinh tọa gây ra bởi sự kích ứng dây thần kinh. Dây thần kinh tọa có thể bị tổn thương do chèn ép rễ thần kinh sống (L3, L4, L5, S1). Đĩa đệm cột sống phình ra, thoát vị và chèn trực tiếp lên dây thần kinh tọa gây nên bệnh lí thần kinh tọa.

Theo đông y, đau thần kinh tọa có bệnh danh là tọa cốt phong, yêu cước thống… do những chấn thương ở cột sống, đĩa đệm làm ứ huyết ở kinh đởm và bàng quang. Hai kinh này nằm trong 3 kinh dương ở chân, hướng từ trên xuống, điểm cuối là các đầu ngón chân. Nếu để đau thần kinh tọa kéo dài, không điều trị kịp thời thì chức năng của Tạng Can và Tạng Thận sẽ bị ảnh hưởng.

Triệu chứng:

Cơ năng: Đau thắt lưng, lan xuống mông, kheo chân và cẳng bàn chân theo đường đi của dây thần kinh tọa. Có khi đau âm ỉ nhưng thường đau tăng khi vận động, ho, đau tăng về đêm, đỡ đau khi nghỉ ngơi. Có thể kèm theo cảm giác kiến bò, tê cóng hoặc như kim châm từ thắt lưng lan xuống mông, lan ra mặt ngoài đùi, xuống cẳng chân, bờ ngoài bàn chân chéo qua mu chân đến ngón cái (rễ thắt lưng 5, giữa khe L4 - L5), từ thắt lưng lan xuống mông, lan xuống mặt sau đùi, xuống bắp chân, xuống gót chân hoặc ngón út (rễ cùng S1, giữa khe L5 - S1). Một số bệnh nhân bị đau ở hạ bộ và đau khi tiểu đại tiện do tổn thương rộng xâm phạm các rễ đám rối thần kinh đuôi ngựa.

Thực thể: Cột sống: phản ứng co cơ cạnh cột sống, mất đường cong sinh lí cột sống, vẹo cột sống, gẫy khúc đường gai sống...

Triệu chứng chèn ép rễ: Dấu hiệu lasegue dương tính (tức là bệnh nhân cảm thấy đau khi chân chưa vuông góc với mặt giường; khi chân gấp lại bệnh nhân không còn thấy đau nữa), thống điểm valleix (là những điểm mà dây thần kinh tọa đi qua). Nhận biết phản xạ, cảm giác, vận động, tình trạng teo cơ để xác định vị trí rễ thần kinh bị tổn thương.

Rễ L5 (giữa khe L4 - L5): Phản xạ gân gót bình thường, giảm hoặc mất cảm giác phía ngón cái, không đi bằng gót chân được, teo nhóm cơ cẳng chân trước ngoài, các cơ mu chân.

Rễ S1 ( giữa khe L5 - S1): Phản xạ gót chân giảm hoặc mất, cảm giác giảm hoặc mất phía ngón chân út, không đi được bằng mũi chân, teo cơ bắp chân, gan bàn chân.

Theo quan điểm của Đông y thuộc thể khí trệ huyết ứ làm bế tắc kinh mạch khí huyết không lưu thông dẫn đến thống (đau):

Đau theo kinh đởm đau từ thắt lưng lan xuống mông mặt ngoài đùi và cẳng chân xuống mu chân. Các huyệt thuộc đường kinh: Hoàn khiêu, phong thị, dương lăng tuyền, huyền trung, túc lâm khấp…

Đau theo kinh bàng quang từ thắt lưng lan xuống mông mặt sau đùi xuống bắp chân, gót chân và lòng bàn chân. Các huyệt thuộc đường kinh: Thận du, đại trường du, bạch hoàn du, thừa phù, ân môn, ủy trung, thừa sơn, côn lôn, trí âm…

Nếu các triệu chứng này nhẹ và kéo dài không quá 1 đến 2 tháng thì đa số là bệnh nhân đau dây thần kinh tọa cấp tính và không cần đến bệnh viện điều trị. Ngược lại, khi cơn đau vượt qua thời gian trên, việc chụp Xquang hoặc cộng hưởng từ là cần thiết để xác định mức độ chèn ép của đĩa đệm lên rễ thần kinh và tìm cách điều trị sớm nhất.

Điều trị:

Để đạt hiệu quả, nên kết hợp các biện pháp: Vật lí trị liệu, châm cứu bấm huyệt, tác động - nắn chỉnh cột sống, thuốc điều trị (tân dược hoặc thuốc y học cổ truyền).

Những bài thuốc y học cổ truyền chữa đau thần kinh tọa rất an toàn, ít và không có tác dụng phụ. Từ xa xưa cha ông ta đã áp dụng một số bài thuốc: Độc hoạt tang kí sinh, thân thống trụ ứ thang… Hiện nay, có một số loại thuốc và thực phẩm chức năng hiệu quả trong điều trị đau thần kinh tọa như: Viên khớp, dưỡng khớp… của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt phân phối.

Phẫu thuật có thể là một lựa chọn nếu các phương pháp điều trị trên không hiệu quả và tình trạng chèn ép dây thần kinh tọa nhiều gây biến chứng teo cơ chân, không tự đi lại được.

Thực phẩm: Khi bị Phình vị - Thoát vị đĩa đệm, ngoài việc tuân thủ theo liệu trình điều trị của bác sĩ, người bệnh cần phải biết nên ăn gì và kiêng gì để hỗ trợ tích cực cho việc cải thiện bệnh tình của mình

Nên ăn: Thực phẩm cung cấp canxi, thực phẩm giàu Protein, thực phẩm giàu chất xơ, thực phẩm chứa nhiều axit béo Omega - 3. Ví dụ: Phô mai, cá hồi, đậu phụ, thịt gà, bông cải xanh, cà chua, bí ngô...

Không nên ăn: Hạn chế mỡ động vật và thực phẩm có chứa quá nhiều đạm, kiêng bia rượu và các chất kích thích, hạn chế thức ăn quá cay, nóng, các loại thực phẩm chứa purin và Fructose. Ví dụ: Thịt chó, thịt dê, đồ ăn nhanh, thịt bò, đồ ăn cay nóng, cà phê, rượu, bia, các loại nội tạng động vật, cà muối…

Phòng bệnh:

Tránh cho cột sống bị quá tải bởi các vận động và trọng lượng, tránh các động tác nhanh, mạnh và đột ngột. Tránh làm việc một tư thế quá lâu, thường xuyên vận động và tập luyện: Tập dưỡng sinh kinh lạc, bơi, treo xà đơn...

Mời quý độc giả đón đọc chuyên đề “Cột sống - trụ cột của sự sống” kì tiếp theo với nội dung: Đau thắt lưng. Chuyên mục này được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt. ĐC: Số 18 Nguyễn Đổng Chi - phường Cầu Diễn - quận Nam Từ Liêm - TP Hà Nội. Điện thoại: 0243.207.26.26. Di động: 084.24.89.666 www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong Email: saodaiviet.vn@gmail.com Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.
BS Đỗ Nam Khánh - Trịnh Minh Dũng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

giup nct phong benh ho hap mua nang nong

Giúp NCT phòng bệnh hô hấp mùa nắng nóng

Nắng nóng kéo dài, nhất là những ngày gần đây, thời tiết ngoài trời ở miền Bắc nước ta có ngày lên trên 40 độ, nhiều bệnh có xu hướng gia tăng, trong đó có bệnh đường hô hấp, đặc biệt hay gặp ở NCT. Vậy, mùa Hè NCT nên làm gì để phòng bệnh đường hô hấp?
dot quy nhiet va nhung phuong phap phong ngua trong mua nang nong

Đột qụy nhiệt và những phương pháp phòng ngừa trong mùa nắng nóng

Nắng nóng không chỉ ảnh hưởng đến tuyến bài tiết trên da, đốt cháy các tế bào,… Mà còn khiến đột qụy có nguy cơ tăng cao do sốc nhiệt, đặc biệt là các đối tượng người cao tuổi có tiền sử bị tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao…
covid 19 do i tu o ng co nguy co cao die n bie n ta ng na ng se ta p trung va o nho m ngu o i cao tuo i trong thoi gian toi

Covid -19: Đối tượng có nguy cơ cao diễn biến tăng nặng sẽ tập trung vào nhóm người cao tuổi trong thời gian tới

"Nếu người cao tuổi bị bệnh, COVID-19 sẽ làm cho các bệnh mãn tính đó thúc đẩy chuyển thành giai đoạn cấp hoặc đợt cấp, do đó bệnh nhân rất dễ tử vong".
tu xoa bop phong chong roi loan lipid mau

Tự xoa bóp phòng chống rối loạn lipid máu

Trong mươi năm gần đây, cùng với đà phát triển của nền kinh tế và đời sống vật chất, các bệnh lí liên quan đến rối loạn chuyển hoá như đái đường, gút, thừa cân và béo phì, tăng cholesterol máu… có xu hướng ngày càng gia tăng, trong đó bệnh lí rối loạn chuyển hoá lipid máu là thường gặp nhất.
dau nua dau mot chung benh rat nguy hiem

Đau nửa đầu một chứng bệnh rất nguy hiểm

Đau nửa đầu là một chứng bệnh nguy hiểm. Các cơn đau làm suy giảm hoạt động của các tế bào thần kinh và có đến 90% người bị chứng đau nửa đầu phải bỏ dở công việc hay các hoạt động bình thường khác trong đời sống hằng ngày.

Tin khác

Biện pháp dự phòng hội chứng chuyển hóa

bien phap du phong hoi chung chuyen hoa
Hội chứng chuyển hóa thường được định nghĩa là một nhóm các chứng bệnh: Tăng huyết áp, tăng đường - máu, dư thừa mỡ trung tâm hay bất thường về cholesterol xảy ra đồng thời, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và các vấn đề khác về sức khỏe như đột qụy, đái tháo đường...

Ngừa ung thư dạ dày bằng cà chua

ngua ung thu da day bang ca chua
Cà chua không chỉ là một loại quả thơm ngon được dùng để chế biến thức ăn mà nó còn có nhiều công dụng bất ngờ đối với sức khỏe.

Người cao tuổi cần lưu ý khi đi bộ

nguoi cao tuoi can luu y khi di bo
Đi bộ là một trong những loại hình vận động thể chất được yêu thích nhất. Đi bộ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như làm chắc khỏe cơ, xương, các mô kết nối và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Tỉnh Bắc Giang: Đẩy mạnh các hoạt động truyền thông chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi

tinh bac giang day manh cac hoat dong truyen thong cham soc suc khoe nguoi cao tuoi
Cùng với sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước, ở nước ta hiện nay, tuổi thọ trung bình của người dân năm 2019 đã đạt mức 73,6 tuổi, tăng hơn 33 tuổi so với thời kì những năm 1960.

Khai trương Bệnh viện TNCK Mắt Quốc tế DND Hải Dương: Cơ hội cho người dân tiếp cận công nghệ điều trị hiện đại, chất lượng cao

khai truong benh vien tnck mat quoc te dnd hai duong co hoi cho nguoi dan tiep can cong nghe dieu tri hien dai chat luong cao
Ngày 28/6, tại TP Hải Dương, Bệnh viện Tư nhân Chuyên khoa (TNCK) Mắt Quốc tế DND Hải Dương theo tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên tại Hải Dương chính thức khai trương đi vào hoạt động. Đoàn TƯ Hội NCT Việt Nam do Ủy viên Ban Thường vụ, Chánh Văn phòng Đặng Tài Tính; Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Chăm sóc Lưu Thị Hường dự lễ khai trương, tặng lẵng hoa tươi thắm chúc mừng Bệnh viện làm tròn sứ mệnh “vì đôi mắt cộng đồng”.

Phòng tránh đột qụy ở NCT mùa nắng nóng

phong tranh dot quy o nct mua nang nong
NCT (định nghĩa lão là từ 60) dễ bị stress và gặp nhiều vấn đề sức khỏe do nhiệt độ tăng cao hơn người trẻ tuổi vì nhiều lí do: Giảm khả năng thích nghi hoặc điều hòa cơ thể khi nhiệt độ đột ngột thay đổi; tình trạng bệnh lí mạn tính có thể tiến triển nặng lên khi thay đổi nhiệt độ môi trường ảnh hưởng đến cơ thể NCT. Thời tiết nắng nóng, sự bài tiết mồ hôi nhiều nên dễ mất nước nhiều quá còn có thể dẫn đến hiện tượng cô đặc máu dễ tăng nguy cơ đột qụy cấp...
Xem thêm
cuc an toan thuc pham quang cao xoan rico sai su that tai nhieu website

Cục An toàn Thực phẩm: Quảng cáo Xoan Rico sai sự thật tại nhiều website

Thực phẩm Bảo vệ Sức khỏe Xoan Rico do Công ty TNHH RIPPLE Việt Nam công bố và chịu trách nhiệm có nội dung quảng cáo sai sự thật, lừa dối ...
tin vui 4 benh nhan covid 19 dau tien o da nang duoc cong bo khoi benh

Tin vui: 4 bệnh nhân Covid-19 đầu tiên ở Đà Nẵng được công bố khỏi bệnh

Lãnh đạo Bệnh viện Phổi Đà Nẵng thông tin, hiện đã có 4 bệnh nhân mắc Covid -19 đầu tiên của thành phố trong đợt dịch này được điều trị ...
them hai benh nhan tu vong vi benh ly nang va mac covid 19

Thêm hai bệnh nhân tử vong vì bệnh lý nặng và mắc COVID-19

Sáng ngày 8/10, Bộ Y tế  xác nhận có thêm 2 bệnh nhân tử vong vì bệnh lý nền nặng và mắc COVID-19. Đây là ca tử vong do COVID-19 thứ ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
nguoi cao tuoi bi tang huyet ap nen va khong nen an gi

Người cao tuổi bị tăng huyết áp nên và không nên ăn gì?

Người bị tăng huyết áp nên tăng cường rau xanh, trái cây mọng nước, ăn thịt ít mỡ, các loại hạt...tránh xa thực phẩm giàu năng lượng, nội tạng động ...
dau hieu canh bao benh tang huyet ap

Dấu hiệu cảnh báo bệnh tăng huyết áp

Mặc dù, tăng huyết áp gần như không có dấu hiệu đặc trưng nhưng nếu có những biểu hiện như đau đầu, choáng váng thường xuyên, đỏ mặt, buồn nôn ...
nhung thoi quen xau hang ngay co the gay ton tho

Những thói quen xấu hàng ngày có thể gây tổn thọ

Lười vận động, ngồi quá lâu trước máy tính, ăn tối quá no hay nghiện thuốc lá… là những thói quen xấu uy hiếp đến tuổi thọ nhưng nhiều người ...
nhung cach tri tao bon don gian cho nguoi cao tuoi

Những cách trị táo bón đơn giản cho người cao tuổi

Để trị táo bón, người cao tuổi cần uống đủ nước, tăng cường chất xơ, vận động hợp lý và tránh xa những loại đồ uống có cồn, caffeine...
8 loai thuc uong tot cho nguoi benh tieu duong

 8 loại thức uống tốt cho người bệnh tiểu đường 1

Nước ép mướp đắng, cà chua, bưởi hay trà lá xoài, hoa cúc… đều là những thức uống rất tốt cho người cao tuổi bị tiểu đường. 
Phiên bản di động