Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 32)

Trong hai kì trước chúng ta đã tìm hiểu về ba đường kinh dương ở tay và ba đường kinh âm ở tay. Trong kì này và kì sau sẽ cùng tìm hiểu về các đường kinh ở chân, trước tiên là ba đường kinh dương ở chân...
D. Ba đường kinh dương ở chân

1. Kinh túc dương minh vị

a. Cấu trúc đường kinh:

Kinh túc dương minh vị bắt đầu từ cạnh mũi đi lên đến khóe mắt phía trong, sau đó quay ngược lại qua chính giữa phía dưới ổ mắt đi xuống. Đi qua cạnh ngoài của cánh mũi tiến vào lợi trên, rồi đi vòng qua môi, xuống dưới giáo hội với điểm giữa môi dưới (Thừa tương). Sau đó đi men theo cạnh sau phía dưới xương hàm dưới, đi đến phía dưới trước góc hàm (Giáp xã), rồi hướng đi lên tản ra trước tại, đi qua cung gò má ở trước tai, men theo bờ tóc lên đến góc trán (Đầu duy), cuối cùng ở trước trán giao hội với đốc mạch ở huyệt Thần đình.

Mạch nhánh ở trên mặt, từ giữa hàm dưới (Đại nghinh) đi xuống cổ cạnh hầu (Nhân nghinh), đi men theo cạnh hầu tiến vào hõm ức; đi vào trong và xuống dưới qua cơ hoành tới vị và liên hệ với tì tạng.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 32)

Mạch nhánh khác ở hõm ức đi thẳng từ chỗ hõm của xương đòn xuống cạnh trong của đầu vú, đi xuống bụng, đoạn ở bụng đi cách rốn 2 thốn, đến phía trên xương mu ở rãnh háng, chỗ huyệt Khí xung.

Mạch nhánh ở bên trong, đi từ miệng dưới của dạ dày đi sâu trong ổ bụng, hướng xuống huyệt Khí xung rồi cùng gặp nhánh ở bên ngoài rồi đi xuống, thẳng đến phía trên đùi ở mặt trước (là huyệt Bễ quan), đi tiếp men theo mặt cao của cơ tứ đầu đùi, xuống qua xương bánh chè, men theo cạnh ngoài của mặt trước xương chày, phía dưới phân bố xuống mu bàn chân, đến cạnh ngoài đầu ngón chân thứ hai.

Một mạch nhánh tách ra từ chỗ dưới xương bánh chè 3 thốn (Túc tam lí) phân ra một nhánh cạnh đi xuống đến cạnh ngoài ngón giữa.

Một mạch nhánh khác ở bàn chân, tách ra từ mu bàn chân (Xung dương) phân ra đi xuống đến cạnh trong đầu ngón cái (Ẩn bạch) để tiếp nối với kinh túc thái âm tì.

Kinh túc dương minh vị gồm có 45 huyệt, hai bên là 90 huyệt. Các huyệt của kinh Vị: Thừa khấp, Tứ bạch, Cự liêu, Địa thương, Đại nghinh, Giáp xa, Hạ quan, Đầu duy, Nhân nghinh, Thủy đột, Khí xá, Khuyết bồn, Khí hộ, Khố phòng, Ốc ế, Ưng song, Nhũ trung, Nhũ căn, Bất dung, Thừa mãn, Lương môn, Quan môn, Thái ất, Hoạt nhục môn, Thiên xu, Ngoại lăng, Đại cự, Thủy đạo, Quy lai, Khí xung, Bễ quan, Phục thỏ, Âm thị, Lương khâu, Độc tị, Túc tam lí, Thượng cự hư, Điền khẩu, Hạ cự hư, Phong long, Giải khê, Xung dương, Hãm cốc, Nội đình, Lệ đoài.

b. Quan hệ của đường kinh với các tạng phủ:

Kinh túc dương minh vị đi từ đầu xuống chân, thuộc về phủ vị, có đường lạc sang tạng tì, có quan hệ trực tiếp với tạng tâm, phủ tiểu trường và đại trường.

c. Chủ trị của đường kinh:

Kinh túc dương minh vị được ứng dụng trong điều trị các chứng như sôi bụng, trướng bụng, nôn mửa, sốt cao, đau dạ dày, chảy máu mũi, liệt mặt, đau hầu họng, đau ngực bụng, đạu tại nơi đường kinh đi qua.

Huyệt vị ở kinh vị ngoài tác dụng chữa bệnh tại chỗ và xung quanh, chủ yếu là chữa bệnh dạ dày và ruột. Ngoài ra, khi cơ thể suy nhược, vị khí kém, đều có thể sử dụng các huyệt của kinh túc dương minh vị để điều trị. Kinh dương minh là kinh nhiều khí và nhiều huyết, chủ của việc nuôi dưỡng các gân, vì vậy nó còn có thể được ứng dụng trong điều trị chứng tê bại, gân co rút.

2. Kinh túc thái dương bàng quang

a. Cấu trúc đường kinh:

Kinh túc thái dương bàng quang bắt đầu từ khoé mắt trong (huyệt Tinh minh) đi lên thẳng trước trán đến sau đỉnh đầu (Bách hội), một nhánh từ đỉnh đầu đi ngược lại đến góc trước tai. Kinh chính đi thẳng từ đỉnh đầu thông vào não rồi trở lại, hướng ra phía sau gáy chia làm hai nhánh.

Nhánh thứ nhất đi theo cạnh trong cơ bả vai dựa theo gần sát cột sống, (cách đều cột sống 1,5 thốn) đi thẳng xuống đến thắt lưng, theo cột sống thắt lưng mà liên lạc vào tạng thận và phủ bàng quang. Từ lưng tiếp tục đi xuống men theo cột sống qua mông, tiến xuống hõm khoeo.

Mạch nhánh thứ hai từ sau gáy cũng đi men theo cột sống, nhưng cách sột sống 3 thốn (cạnh trong xương bả vai) đi xuống qua mông, ven theo phía sau cạnh ngoài xương đùi đi thẳng xuống giao hội với nhánh thứ nhất trong hố khoeo. Từ đây hai nhánh hợp lại, đi qua bụng chân, đi qua phía sau mắt cá ngoài chân, đi dọc theo bờ ngoài của mu chân, đến cạnh ngoài đầu ngón út chân (Chi âm), tiếp nối với kinh túc thiếu âm thận.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Món ăn bài thuốc tốt cho người cao tuổi bị bệnh tim

Món ăn bài thuốc tốt cho người cao tuổi bị bệnh tim

Theo thống kế của Bộ Y tế, hằng năm có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch, chiếm 33% các ca tử vong, gấp 20 lần số tử vong do ung thư và gấp 10 lần số tử vong vì tai nạn giao thông. Hiện nay bệnh tim mạch vẫn đang là mối quan tâm hàng đầu của rất nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, vì biến chứng của bệnh rất nguy hiểm có thể gây tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Hết gan nhiễm mỡ, ổn định men gan sau 1 tháng điều trị bằng Nam y

Hết gan nhiễm mỡ, ổn định men gan sau 1 tháng điều trị bằng Nam y

Gan là tạng lớn nhất cơ thể có chức năng quan trọng trong việc chuyển hóa các chất, giải độc. Gan rất dễ bị tổn thương bởi các loại virus, vi khuẩn, kí sinh trùng hay do thói quen uống rượu bia, sử dụng hóa chất, thuốc tân dược quá nhiều… Dựa trên những nền tảng về bệnh học và nguyên tắc điều trị bệnh gan, mật theo y học hiện đại, y học cổ truyền cùng với sự nghiên cứu về y học tự nhiên, quy luật sinh học, với nguồn tài nguyên thuốc Nam dồi dào, Nam y đã ứng dụng điều trị thành công cho nhiều trường hợp mắc các bệnh về gan mật…
Vì sao tập Dịch Cân Kinh chữa được bệnh nan y?

Vì sao tập Dịch Cân Kinh chữa được bệnh nan y?

Rất nhiều tác giả đã viết về Đạt Ma Dịch Cân Kinh hướng dẫn tập vẫy tay chữa được một số bệnh nan y, đã nêu tên tuổi cụ thể từng người, tập bao lâu và đã chữa được những bệnh nan y nào. Bài viết này chúng tôi chỉ giải thích tại sao “tập vẫy tay trong Dịch Cân Kinh của Tổ Sư Đạt Ma lại chữa được những bệnh nan y”, để trả lời câu hỏi mà các bạn đọc đã nêu ra.
Ứng phó với stress trong mùa dịch

Ứng phó với stress trong mùa dịch

Sợ hãi và lo lắng về một căn bệnh có thể gây ra cảm xúc và những phản ứng ở người lớn và trẻ em. Ngược lại, kiểm soát stress sẽ giúp cho chúng ta mạnh mẽ hơn và gia tăng sức đề kháng...
Công dụng hữu hiệu của trà tim sen trị mất ngủ cho người cao tuổi

Công dụng hữu hiệu của trà tim sen trị mất ngủ cho người cao tuổi

Mất ngủ là một căn bệnh phổ biến thường gặp ở người cao tuổi, gây nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Bên cạnh việc tập luyện thể dục thường xuyên, ăn uống đủ chất, sử dụng trà thảo dược cũng có hiệu quả cải thiện tình trạng mất ngủ. Trong số các loại thảo dược, trà tim sen được xem là vị thuốc điều trị mất ngủ, giúp lưu thông máu tốt và nhiều công dụng hữu ích khác.

Tin khác

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp
Khi tuổi càng cao, nhiều chức năng của cơ thể bị suy giảm và sức khỏe yếu dần. Do đó, người cao tuổi dễ mắc bệnh và những bệnh mãn tính thường hay tái phát. Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng
Ngày 17/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức tiếp nhận 1 triệu bộ kit xét nghiệm Realtime RT-PCR trị giá 6 triệu Euro (tương đương 162 tỷ đồng) do Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển trao tặng nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 của Thủ đô.

Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9
Ổ dịch tại huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh) được kiểm soát, chính quyền Bắc Ninh quyết định xoá giãn cách xã hội toàn huyện theo Chỉ thị 19 từ 0 giờ ngày 17/9.

20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175
Ngày 16/9, Bệnh viện Quân y 175, TP Hồ Chí Minh tổ chức tiễn 15 bác sĩ, kỹ thuật viên tăng cường cho Bệnh viện điều trị Covid–19 quận Gò Vấp và tiếp nhận 20 học viên Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 tình nguyện chăm sóc, phục vụ bệnh nhân tại Trung tâm điều trị Bệnh nhân Covid- 19, Bệnh viện Quân y 175.

Vấn đề của hệ tim mạch

Vấn đề của hệ tim mạch
Bệnh cơ tim có thể do di truyền hoặc mắc phải. Chúng ta không thể thay đổi các yếu tố di truyền, nhưng có thể thay đổi các yếu tố nguy cơ hình thành bệnh cơ tim. Cùng với đó mọi người đều cần được khám sức khỏe tổng thể định kì để đánh giá sức khỏe một cách tổng quát, phát hiện bệnh sớm nhằm nâng cao hiệu quả điều trị…
Xem thêm
T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

Ngày 17/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức tiếp nhận 1 triệu bộ kit xét nghiệm Realtime RT-PCR trị giá 6 triệu Euro (tương đương 162 tỷ đồng) do Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển trao tặng nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 của Thủ đô.
Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Ổ dịch tại huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh) được kiểm soát, chính quyền Bắc Ninh quyết định xoá giãn cách xã hội toàn huyện theo Chỉ thị 19 từ 0 giờ ngày 17/9.
20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

Ngày 16/9, Bệnh viện Quân y 175, TP Hồ Chí Minh tổ chức tiễn 15 bác sĩ, kỹ thuật viên tăng cường cho Bệnh viện điều trị Covid–19 quận Gò Vấp và tiếp nhận 20 học viên Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 tình nguyện chăm sóc, phục vụ bệnh nhân tại Trung tâm điều trị Bệnh nhân Covid- 19, Bệnh viện Quân y 175.
Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Khi tuổi càng cao, nhiều chức năng của cơ thể bị suy giảm và sức khỏe yếu dần. Do đó, người cao tuổi dễ mắc bệnh và những bệnh mãn tính thường hay tái phát. Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư đại trực tràng xếp thứ 3 trong số các bệnh ung thư phổ biến ở nam giới và xếp thứ hai ở nữ. Hầu hết bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có những dấu hiệu sớm nhưng không được chú ý. Vì vậy, nhiều trường hợp chẩn đoán, phát hiện bệnh khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, gây khó khăn trong việc điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng mức. Nghe kém không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý. Khoảng 90% người nghe kém cần sử dụng máy trợ thính nhưng chỉ gần 17% người cao tuổi hiện đang sử dụng máy.
Món ăn bài thuốc tốt cho người cao tuổi bị bệnh tim

Món ăn bài thuốc tốt cho người cao tuổi bị bệnh tim

Theo thống kế của Bộ Y tế, hằng năm có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch, chiếm 33% các ca tử vong, gấp 20 lần số tử vong do ung thư và gấp 10 lần số tử vong vì tai nạn giao thông. Hiện nay bệnh tim mạch vẫn đang là mối quan tâm hàng đầu của rất nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, vì biến chứng của bệnh rất nguy hiểm có thể gây tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Công dụng hữu hiệu của trà tim sen trị mất ngủ cho người cao tuổi

Công dụng hữu hiệu của trà tim sen trị mất ngủ cho người cao tuổi

Mất ngủ là một căn bệnh phổ biến thường gặp ở người cao tuổi, gây nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Bên cạnh việc tập luyện thể dục thường xuyên, ăn uống đủ chất, sử dụng trà thảo dược cũng có hiệu quả cải thiện tình trạng mất ngủ. Trong số các loại thảo dược, trà tim sen được xem là vị thuốc điều trị mất ngủ, giúp lưu thông máu tốt và nhiều công dụng hữu ích khác.
Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang

Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang

Món cá lăng kho nước dừa với thịt cá lăng dai ngọt, kho đậm vị nước dừa tươi, cay cay vị ớt tạo nên hương vị vô cùng thơm ngon, hấp dẫn. Món ăn này với cách làm đơn giản sẽ là một gợi ý tuyệt vời cho bữa cơm gia đình, vị ngon gấp bội khi ăn kèm với sung muối và cơm trắng trong tiết thu se se lạnh.
Phiên bản di động