Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 32)

Trong hai kì trước chúng ta đã tìm hiểu về ba đường kinh dương ở tay và ba đường kinh âm ở tay. Trong kì này và kì sau sẽ cùng tìm hiểu về các đường kinh ở chân, trước tiên là ba đường kinh dương ở chân...
D. Ba đường kinh dương ở chân

1. Kinh túc dương minh vị

a. Cấu trúc đường kinh:

Kinh túc dương minh vị bắt đầu từ cạnh mũi đi lên đến khóe mắt phía trong, sau đó quay ngược lại qua chính giữa phía dưới ổ mắt đi xuống. Đi qua cạnh ngoài của cánh mũi tiến vào lợi trên, rồi đi vòng qua môi, xuống dưới giáo hội với điểm giữa môi dưới (Thừa tương). Sau đó đi men theo cạnh sau phía dưới xương hàm dưới, đi đến phía dưới trước góc hàm (Giáp xã), rồi hướng đi lên tản ra trước tại, đi qua cung gò má ở trước tai, men theo bờ tóc lên đến góc trán (Đầu duy), cuối cùng ở trước trán giao hội với đốc mạch ở huyệt Thần đình.

Mạch nhánh ở trên mặt, từ giữa hàm dưới (Đại nghinh) đi xuống cổ cạnh hầu (Nhân nghinh), đi men theo cạnh hầu tiến vào hõm ức; đi vào trong và xuống dưới qua cơ hoành tới vị và liên hệ với tì tạng.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 32)

Mạch nhánh khác ở hõm ức đi thẳng từ chỗ hõm của xương đòn xuống cạnh trong của đầu vú, đi xuống bụng, đoạn ở bụng đi cách rốn 2 thốn, đến phía trên xương mu ở rãnh háng, chỗ huyệt Khí xung.

Mạch nhánh ở bên trong, đi từ miệng dưới của dạ dày đi sâu trong ổ bụng, hướng xuống huyệt Khí xung rồi cùng gặp nhánh ở bên ngoài rồi đi xuống, thẳng đến phía trên đùi ở mặt trước (là huyệt Bễ quan), đi tiếp men theo mặt cao của cơ tứ đầu đùi, xuống qua xương bánh chè, men theo cạnh ngoài của mặt trước xương chày, phía dưới phân bố xuống mu bàn chân, đến cạnh ngoài đầu ngón chân thứ hai.

Một mạch nhánh tách ra từ chỗ dưới xương bánh chè 3 thốn (Túc tam lí) phân ra một nhánh cạnh đi xuống đến cạnh ngoài ngón giữa.

Một mạch nhánh khác ở bàn chân, tách ra từ mu bàn chân (Xung dương) phân ra đi xuống đến cạnh trong đầu ngón cái (Ẩn bạch) để tiếp nối với kinh túc thái âm tì.

Kinh túc dương minh vị gồm có 45 huyệt, hai bên là 90 huyệt. Các huyệt của kinh Vị: Thừa khấp, Tứ bạch, Cự liêu, Địa thương, Đại nghinh, Giáp xa, Hạ quan, Đầu duy, Nhân nghinh, Thủy đột, Khí xá, Khuyết bồn, Khí hộ, Khố phòng, Ốc ế, Ưng song, Nhũ trung, Nhũ căn, Bất dung, Thừa mãn, Lương môn, Quan môn, Thái ất, Hoạt nhục môn, Thiên xu, Ngoại lăng, Đại cự, Thủy đạo, Quy lai, Khí xung, Bễ quan, Phục thỏ, Âm thị, Lương khâu, Độc tị, Túc tam lí, Thượng cự hư, Điền khẩu, Hạ cự hư, Phong long, Giải khê, Xung dương, Hãm cốc, Nội đình, Lệ đoài.

b. Quan hệ của đường kinh với các tạng phủ:

Kinh túc dương minh vị đi từ đầu xuống chân, thuộc về phủ vị, có đường lạc sang tạng tì, có quan hệ trực tiếp với tạng tâm, phủ tiểu trường và đại trường.

c. Chủ trị của đường kinh:

Kinh túc dương minh vị được ứng dụng trong điều trị các chứng như sôi bụng, trướng bụng, nôn mửa, sốt cao, đau dạ dày, chảy máu mũi, liệt mặt, đau hầu họng, đau ngực bụng, đạu tại nơi đường kinh đi qua.

Huyệt vị ở kinh vị ngoài tác dụng chữa bệnh tại chỗ và xung quanh, chủ yếu là chữa bệnh dạ dày và ruột. Ngoài ra, khi cơ thể suy nhược, vị khí kém, đều có thể sử dụng các huyệt của kinh túc dương minh vị để điều trị. Kinh dương minh là kinh nhiều khí và nhiều huyết, chủ của việc nuôi dưỡng các gân, vì vậy nó còn có thể được ứng dụng trong điều trị chứng tê bại, gân co rút.

2. Kinh túc thái dương bàng quang

a. Cấu trúc đường kinh:

Kinh túc thái dương bàng quang bắt đầu từ khoé mắt trong (huyệt Tinh minh) đi lên thẳng trước trán đến sau đỉnh đầu (Bách hội), một nhánh từ đỉnh đầu đi ngược lại đến góc trước tai. Kinh chính đi thẳng từ đỉnh đầu thông vào não rồi trở lại, hướng ra phía sau gáy chia làm hai nhánh.

Nhánh thứ nhất đi theo cạnh trong cơ bả vai dựa theo gần sát cột sống, (cách đều cột sống 1,5 thốn) đi thẳng xuống đến thắt lưng, theo cột sống thắt lưng mà liên lạc vào tạng thận và phủ bàng quang. Từ lưng tiếp tục đi xuống men theo cột sống qua mông, tiến xuống hõm khoeo.

Mạch nhánh thứ hai từ sau gáy cũng đi men theo cột sống, nhưng cách sột sống 3 thốn (cạnh trong xương bả vai) đi xuống qua mông, ven theo phía sau cạnh ngoài xương đùi đi thẳng xuống giao hội với nhánh thứ nhất trong hố khoeo. Từ đây hai nhánh hợp lại, đi qua bụng chân, đi qua phía sau mắt cá ngoài chân, đi dọc theo bờ ngoài của mu chân, đến cạnh ngoài đầu ngón út chân (Chi âm), tiếp nối với kinh túc thiếu âm thận.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Điếc đột ngột: Không dễ xác định nguyên nhân

Điếc đột ngột: Không dễ xác định nguyên nhân

Theo nhiều nghiên cứu, điếc đột ngột có xu hướng xảy ra nhiều đối với người làm việc ở những nơi ồn ào, công việc căng thẳng. Ước lượng điếc đột ngột gia tăng hằng năm, có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở người lớn độ tuổi 40 và 50...
Phát hiện sớm thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi

Phát hiện sớm thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi

Thoái hóa điểm vàng là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực. Thoái hóa điểm vàng khiến tầm nhìn bị hạn chế, mọi thứ xung quanh trở nên mờ nhạt, méo mó. Bệnh tuy không gây đau đớn nhưng khó hồi phục, ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày...
Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Sáng 13/6, tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh, tỉnh này đã ghi nhận thêm 11 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại Lộc Hà, Hương Sơn và TP Hà Tĩnh.
Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Này 9/6/2021, Tỉnh đoàn - Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Bình Phước phối hợp cùng Huyện ủy, UBND huyện Bù Gia Mập trao các phần quà trị giá hơn 100 triệu đồng vận động từ các doanh nghiệp để “tiếp sức” huyện Ô Răng, tỉnh Mondulkiri (Vương quốc Campuchia) trong mùa dịch Covid -19.
Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Với mong muốn được góp sức, sát cánh cùng ngành Y tế trong công tác phòng chống dịch Covid-19, ngày8/6, Bệnh viện FV đã trao tặng trang thiết bị và máy móc phục vụ Thường trực Ban chỉ đạo công tác chống dịch Covid-19 trị giá 1 tỉ đồng.

Tin khác

Tỉnh Bình Định: Bệnh Viện Đa khoa Hòa Bình khẳng định vị trí trong mọi hoàn cảnh

Tỉnh Bình Định: Bệnh Viện Đa khoa Hòa Bình khẳng định vị trí trong mọi hoàn cảnh
Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình đóng trên địa bàn TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định; chính thức đi vào hoạt động từ đầu năm 2002. Những năm đầu thành lập, bệnh viện gặp nhiều khó khăn thách thức, tưởng chừng không thể tiếp tục tồn tại và phát triển. Song với sự quan tâm của cấp trên; sự chỉ đạo quyết liệt của Sở Y tế và sự nỗ lực của cán bộ, nhân viên Bệnh viện; nhờ đó mà Bệnh viện đa khoa Hòa Bình tầng bước khởi sắc, phát triển; khám và điều trị cho người bệnh ở địa phương ngày một tốt hơn

Nhà máy trong KCN có ca dương tính COVID-19, tỉnh Bắc Ninh tăng tốc truy vết

Nhà máy trong KCN có ca dương tính COVID-19, tỉnh Bắc Ninh tăng tốc truy vết
Liên quan đến ca mắc COVID-19 tại nhà máy, công ty TNHH AAC Technologies Việt Nam (KCN Quế Võ), UBND tỉnh Bắc Ninh đã yêu cầu Sở Y tế chủ trì thực hiện truy vết, sàng lọc đối với F0, F1, F2; cách ly y tế theo quy định.

TP Hồ Chí Minh: Cập nhật hàng trăm điểm dịch tễ được khoanh vùng, cách ly

TP Hồ Chí Minh: Cập nhật hàng trăm điểm dịch tễ được khoanh vùng, cách ly
TP Hồ Chí Minh đã thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 15 và nâng cao một số biện pháp phòng dịch. Riêng quận Gò Vấp và phường Thạnh Lộc thuộc quận 12 áp dụng cách ly xã hội theo Chỉ thị 16. Đến nay, TP Hồ Chí Minh đã cập nhật 164 điểm dịch tễ khoanh vùng, cách ly, phong tỏa trên nhiều quận, huyện thuộc thành phố.

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể
Một số loại thức ăn được xếp vào hàng "siêu thực phẩm" bởi hàm lượng giá trị dinh dưỡng cao mà chúng mang đến cho cơ thể con người. Tuy nhiên, khi người cao tuổi sử dụng các loại thực phẩm này cũng cần có chế độ ăn điều độ, không nên dùng quá nhiều trong khẩu phần ăn hàng ngày để tránh những tác dụng "ngược" cho sức khỏe.

Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe

Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe
Bổ sung mướp đắng vào thực đơn ăn uống giúp giảm lượng Cholesterol, tăng cường miễn dịch, bổ gan... đây cũng là thực phẩm giàu chất xơ và Vitamin K có lợi cho sức khỏe.
Xem thêm
Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Sáng 13/6, tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh, tỉnh này đã ghi nhận thêm 11 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại Lộc Hà, Hương ...
Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Tỉnh Đoàn - Hội LHTN Việt Nam tỉnh Bình Phước phối hợp cùng Huyện ủy - UBND huyện Bù Gia Mập trao các phần quà trị giá hơn 100 triệu ...
Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Với mong muốn được góp sức, sát cánh cùng ngành Y tế trong công tác phòng chống dịch Covid-19, ngày 8.6.2021, Bệnh viện FV đã trao tặng trang thiết bị ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Một số loại thức ăn được xếp vào hàng "siêu thực phẩm" bởi hàm lượng giá trị dinh dưỡng cao mà chúng mang đến cho cơ thể con người. Tuy ...
Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe

Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe

Bổ sung mướp đắng vào thực đơn ăn uống giúp giảm lượng Cholesterol, tăng cường miễn dịch, bổ gan... đây cũng là thực phẩm giàu chất xơ và Vitamin K ...
Lợi ích tuyệt vời của dưa chuột đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của dưa chuột đối với sức khỏe

Dưa chuột là loại quả quen thuộc ngày hè. Ăn dưa chuột thường xuyên là cách giúp giải nhiệt, thải độc, làm đẹp da và hỗ trợ giảm huyết áp ...
Phiên bản di động