Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 19)

Trong kì trước chúng đã cùng tìm hiểu về công năng của tạng Phế và phủ Đại trường với sức khỏe con người và mối quan hệ giữa tạng Phế và Phủ Đại trường. Trong kì này cùng tìm hiểu sự giống và khác nhau giữa tạng Phế, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Phổi, Đại tràng trong Y học hiện đại…
D. Công năng tạng Phế với sức khỏe con người

4. So sánh tạng Phế trong Y học cổ truyền và Phổi trong Y học hiện đại

Chức năng của tạng Phế trong Y học cổ truyền bao gồm:

Phế chủ khí, chủ hô hấp

Phế chủ tuyên phát và túc giáng

Phế chủ bì mao

Phế chủ thông điều thủy đạo

Phế khai khiếu ra mũi, thông với họng, chủ về tiếng nói

Chức năng chính của Phổi trong Y học hiện đại là làm nhiệm vụ trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường bên ngoài. Các mao mạch của phế nang trong phổi tạo thành một mạng lưới dày đặc để làm nhiệm vụ trao đổi khí. Nhờ sự chênh lệch áp suất nên oxy từ phế nang được chuyển vào trong máu, tại đó nó gắn vào hemoglobin của hồng cầu, theo hệ thống tuần hoàn đi nuôi cơ thể. Còn khí CO2 từ máu đào thải ra phế nang, sau đó theo phế quản đi ra ngoài khi chúng ta thở ra.

Phổi tạo ra chất nhầy để bẫy vi trùng và các hạt bụi. Chất nhờn sau đó được loại ra ngoài nhờ các sợi lông nhỏ lót đường thở gọi là nhung mao. Bình thường bạn nuốt chất nhầy này mà không nhận thấy điều đó. Khi bạn bị bệnh về đường hô hấp, phổi có thể tạo ra quá nhiều chất nhầy, khi đó được gọi là đờm.

Các phế nang của phổi cũng chứa các tế bào miễn dịch được gọi là đại thực bào. Những tế bào này sẽ nuốt vi trùng và chất kích thích trước khi chúng có thể gây nhiễm trùng cho phổi của bạn.

Như vậy chúng ta có thể thấy giữa tạng Phế trong Y học cổ truyền và Phổi trong Y học hiện đại có mối tương quan trong chức năng chính của chúng đó là đều làm nhiệm vụ trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường. Thanh khí trong Y học cổ truyền chính là khí có chứa O2, còn trọc khí trong Y học cổ truyền chính là khí có chứa CO2.

Trong Y học hiện đại, giải thích thêm về cách Phổi tự bảo vệ nó bằng cách tạo ra chất nhầy và có đại thực bào để loại bỏ sự xâm nhập của các loại vi trùng, hạt bụi và các chất kích thích.

Tuy nhiên, tạng Phế trong Y học cổ truyền ngoài chức năng chính đó là chủ khí, chủ hô hấp thì nó còn có nhiều chức năng quan trọng khác.

Phế chủ tuyên phát và túc giáng. Phế không chỉ loại bỏ trọc khí, cung cấp thanh khí cho cơ thể, mà nó còn thúc đẩy khí huyết, tân dịch phân bố ra toàn bộ cơ thể, từ trong ra ngoài. Nhờ sự tuyên phát của Phế mà các chất dinh dưỡng được đưa đến cho bì mao và vệ khí được đưa ra bên ngoài để bảo vệ cơ thể, chống lại sự xâm nhập của ngoại tà.

Phế còn có chức năng thông điều thủy đạo, tham gia vào sự điều tiết nước trong cơ thể. Giúp nước trong cơ thể được bài tiết ra ngoài qua đường mồ hôi, hơi thở, nhị tiện, trong đó chủ yếu bằng đường nước tiểu.

5. So sánh phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Đại tràng trong Y học hiện đại

Công năng chính của phủ Đại trường trong Y học cổ truyền đó là truyền tống chất cặn bã, bài tiết phân ra ngoài.

Đại tràng trong Y học hiện đại còn được gọi với tên khác là ruột già, nó là phần cuối của hệ thống tiêu hóa. Đại tràng có chức năng chính đó là nhận phần thức ăn đã được tiêu hóa và hấp thụ một phần nước, các chất điện giải từ thức ăn. Trong đại tràng còn chứa các vi khuẩn phân hủy bã thức ăn tạo thành phân. Phân sẽ ở trong đại tràng cho đến khi đủ số lượng sẽ được tống ra ngoài qua sự co bóp của đại tràng.

Niêm mạc đại tràng có các tế bào tiết nhầy, bài tiết chất nhầy. Chất nhầy này được bài tiết ra khi thức ăn chạm vào các tế bào hoặc chúng bị kích thích bởi phản xạ của ruột. Chất nhầy có vai trò bảo vệ thành ruột già khỏi bị trầy xước, bảo vệ khỏi tác hại của vi khuẩn trong phân và làm cho phân kết dính với nhau. Đồng thời, đây cũng là nơi bài tiết những chất tồn dư, các loại thuốc sau khi uống.

Không chỉ có chức năng bài tiết, Đại tràng cũng có chức năng hấp thu, chức năng này xảy ra ở nửa đầu của ruột già. Tại đây, sẽ diễn ra sự tái hấp thu nước và một số chất khoáng. Nước được hấp thu cũng làm cô đặc và tạo khuôn cho phân trước khi thải ra ngoài.

Như vậy có thể thấy rằng, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Đại tràng trong Y học hiện đại cùng có vai trò đào thải phân ra ngoài cơ thể. Nhưng nhờ sự tiến bộ của khoa học, Y học hiện đại đã thấy Đại tràng ngoài việc bài tiết phân, nó còn có chức năng hấp thu nước và một số chất khác trong bã thức ăn, trước khi tạo thành phân để đưa ra ngoài.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nhan ai Daycare - Chăm sóc chủ động NCT từ khi còn khỏe

Nhan ai Daycare - Chăm sóc chủ động NCT từ khi còn khỏe

Ngày 21/10, Công ty CP Quốc tế Nhân Ái - Trung tâm Chăm sóc NCT Nhân Ái trang trọng tổ chức Lễ kỉ niệm 15 năm Ngày thành lập và chính thức ra mắt Trung tâm Chăm sóc NCT ban ngày (Nhan ai Daycare)
Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa và các cơ quan trong cơ thể NCT suy giảm và các vấn đề tiềm ẩn về sức khỏe chính là l do biến NCT thành nhóm có nguy cơ nhiễm Covid-19 cao hơn. Vì vậy nên ăn những món dễ tiêu hóa nhưng vẫn bổ sung đủ dưỡng chất...
Đục thủy tinh thể ở người trẻ: Căn bệnh đáng báo động

Đục thủy tinh thể ở người trẻ: Căn bệnh đáng báo động

Càng ngày số lượng đục thủy tinh thể ở người trẻ càng tăng lên. Vậy nguyên nhân căn bệnh là gì? Có nguy hiểm không? Đục thủy tinh thể ở người trẻ hiện nay là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới mù loà. Phần lớn đối tượng trẻ bị mắc nhiều nhất là dân văn phòng do mắt thường xuyên phải tiếp xúc với ánh sáng mạnh từ laptop, điện thoại… trong thời gian dài...
Bệnh gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì?

Bệnh gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì?

Gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì là quan tâm hàng đầu của người bị bệnh, bởi dinh dưỡng là yếu tố có liên quan rất mật thiết đối với bệnh gan nhiễm mỡ. Chế độ ăn uống có vai trò quan trọng trong hình thành và diễn tiến bệnh, mà dinh dưỡng còn một trong các nội dung chủ yếu của điều trị gan nhiễm mỡ. Chế độ dinh dưỡng đúng cách giúp kiểm soát và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ một cách hiệu quả hơn. Cho nên, bệnh gan nhiễm mỡ ăn gì và kiêng gì là điều người bệnh cần phải biết...
Bệnh loãng xương và cách điều trị

Bệnh loãng xương và cách điều trị

Việc điều trị loãng xương ở NCT không khó, nhưng cần rất nhiều thời gian và sự kiên trì để đạt kết quả cao nhất. Quá trình lão hóa diễn ra ở tất cả các cơ quan trên cơ thể NCT. Đặc biệt là với hệ xương khớp, quá trình lão hóa này sẽ làm xương trở nên mềm xốp hơn, hay còn gọi là loãng xương. Nếu không được điều trị loãng xương ở NCT kịp thời, bệnh có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng...

Tin khác

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền
Ung thư là căn bệnh vô cùng nguy hiểm và đáng sợ, đặc trưng bởi khả năng xâm lấn, lây lan đến các bộ phận của cơ thể. Ung thư nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ tử vong nhanh chóng…

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?
Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân
Theo hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP Quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", những người đã tiêm vaccine hoặc khỏi COVID-19 chỉ cần xét nghiệm khi có yêu cầu hoặc từ vùng có dịch cấp độ 4.

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi
Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực y khoa, đã giúp con người có cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ. Để có tuổi già khỏe mạnh, bên cạnh việc đảm bảo sức khỏe về thể chất, chăm lo cho sức khỏe tinh thần cũng vô cùng quan trọng.
Xem thêm
Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Theo hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP Quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", những người đã tiêm vaccine hoặc khỏi COVID-19 chỉ cần xét nghiệm khi có yêu cầu hoặc từ vùng có dịch cấp độ 4.
Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Thay xương khớp nhân tạo in 3D đã từng bước được ứng dụng thành công, cứu sống và bảo tồn chi thể cho nhiều ca ung thư xương tại Việt Nam. Nhưng vừa qua, lần đầu tiên công nghệ này được ứng dụng để thay thế đoạn xương đùi và khớp gối cho một người phụ nữ khuyết tật mất đoạn xương và thoái hóa khớp kèm theo biến dạng, co rút phần mềm suốt 18 năm nay.
Giải Nobel Y học năm 2021 vinh danh hai nhà khoa học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian

Giải Nobel Y học năm 2021 vinh danh hai nhà khoa học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian

Chiều 4/10 (theo giờ Hà Nội), Giải Nobel Y học năm 2021 đã được trao cho hai nhà sinh học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian, để tôn vinh những phát hiện của họ về cơ chế thụ cảm nhiệt độ và xúc giác.
Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ngày 29/9, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) phối hợp với Bộ Y tế công bố chính thức ứng dụng di động S-Health, một nền tảng mới được thiết kế đặc biệt dành chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi, một trong trong những nhóm dân số dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp và ứng phó nhân đạo.
Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Khi tuổi càng cao, nhiều chức năng của cơ thể bị suy giảm và sức khỏe yếu dần. Do đó, người cao tuổi dễ mắc bệnh và những bệnh mãn tính thường hay tái phát. Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư đại trực tràng xếp thứ 3 trong số các bệnh ung thư phổ biến ở nam giới và xếp thứ hai ở nữ. Hầu hết bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có những dấu hiệu sớm nhưng không được chú ý. Vì vậy, nhiều trường hợp chẩn đoán, phát hiện bệnh khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, gây khó khăn trong việc điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa và các cơ quan trong cơ thể NCT suy giảm
Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng
Phiên bản di động