Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 19)

Trong kì trước chúng đã cùng tìm hiểu về công năng của tạng Phế và phủ Đại trường với sức khỏe con người và mối quan hệ giữa tạng Phế và Phủ Đại trường. Trong kì này cùng tìm hiểu sự giống và khác nhau giữa tạng Phế, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Phổi, Đại tràng trong Y học hiện đại…
D. Công năng tạng Phế với sức khỏe con người

4. So sánh tạng Phế trong Y học cổ truyền và Phổi trong Y học hiện đại

Chức năng của tạng Phế trong Y học cổ truyền bao gồm:

Phế chủ khí, chủ hô hấp

Phế chủ tuyên phát và túc giáng

Phế chủ bì mao

Phế chủ thông điều thủy đạo

Phế khai khiếu ra mũi, thông với họng, chủ về tiếng nói

Chức năng chính của Phổi trong Y học hiện đại là làm nhiệm vụ trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường bên ngoài. Các mao mạch của phế nang trong phổi tạo thành một mạng lưới dày đặc để làm nhiệm vụ trao đổi khí. Nhờ sự chênh lệch áp suất nên oxy từ phế nang được chuyển vào trong máu, tại đó nó gắn vào hemoglobin của hồng cầu, theo hệ thống tuần hoàn đi nuôi cơ thể. Còn khí CO2 từ máu đào thải ra phế nang, sau đó theo phế quản đi ra ngoài khi chúng ta thở ra.

Phổi tạo ra chất nhầy để bẫy vi trùng và các hạt bụi. Chất nhờn sau đó được loại ra ngoài nhờ các sợi lông nhỏ lót đường thở gọi là nhung mao. Bình thường bạn nuốt chất nhầy này mà không nhận thấy điều đó. Khi bạn bị bệnh về đường hô hấp, phổi có thể tạo ra quá nhiều chất nhầy, khi đó được gọi là đờm.

Các phế nang của phổi cũng chứa các tế bào miễn dịch được gọi là đại thực bào. Những tế bào này sẽ nuốt vi trùng và chất kích thích trước khi chúng có thể gây nhiễm trùng cho phổi của bạn.

Như vậy chúng ta có thể thấy giữa tạng Phế trong Y học cổ truyền và Phổi trong Y học hiện đại có mối tương quan trong chức năng chính của chúng đó là đều làm nhiệm vụ trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường. Thanh khí trong Y học cổ truyền chính là khí có chứa O2, còn trọc khí trong Y học cổ truyền chính là khí có chứa CO2.

Trong Y học hiện đại, giải thích thêm về cách Phổi tự bảo vệ nó bằng cách tạo ra chất nhầy và có đại thực bào để loại bỏ sự xâm nhập của các loại vi trùng, hạt bụi và các chất kích thích.

Tuy nhiên, tạng Phế trong Y học cổ truyền ngoài chức năng chính đó là chủ khí, chủ hô hấp thì nó còn có nhiều chức năng quan trọng khác.

Phế chủ tuyên phát và túc giáng. Phế không chỉ loại bỏ trọc khí, cung cấp thanh khí cho cơ thể, mà nó còn thúc đẩy khí huyết, tân dịch phân bố ra toàn bộ cơ thể, từ trong ra ngoài. Nhờ sự tuyên phát của Phế mà các chất dinh dưỡng được đưa đến cho bì mao và vệ khí được đưa ra bên ngoài để bảo vệ cơ thể, chống lại sự xâm nhập của ngoại tà.

Phế còn có chức năng thông điều thủy đạo, tham gia vào sự điều tiết nước trong cơ thể. Giúp nước trong cơ thể được bài tiết ra ngoài qua đường mồ hôi, hơi thở, nhị tiện, trong đó chủ yếu bằng đường nước tiểu.

5. So sánh phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Đại tràng trong Y học hiện đại

Công năng chính của phủ Đại trường trong Y học cổ truyền đó là truyền tống chất cặn bã, bài tiết phân ra ngoài.

Đại tràng trong Y học hiện đại còn được gọi với tên khác là ruột già, nó là phần cuối của hệ thống tiêu hóa. Đại tràng có chức năng chính đó là nhận phần thức ăn đã được tiêu hóa và hấp thụ một phần nước, các chất điện giải từ thức ăn. Trong đại tràng còn chứa các vi khuẩn phân hủy bã thức ăn tạo thành phân. Phân sẽ ở trong đại tràng cho đến khi đủ số lượng sẽ được tống ra ngoài qua sự co bóp của đại tràng.

Niêm mạc đại tràng có các tế bào tiết nhầy, bài tiết chất nhầy. Chất nhầy này được bài tiết ra khi thức ăn chạm vào các tế bào hoặc chúng bị kích thích bởi phản xạ của ruột. Chất nhầy có vai trò bảo vệ thành ruột già khỏi bị trầy xước, bảo vệ khỏi tác hại của vi khuẩn trong phân và làm cho phân kết dính với nhau. Đồng thời, đây cũng là nơi bài tiết những chất tồn dư, các loại thuốc sau khi uống.

Không chỉ có chức năng bài tiết, Đại tràng cũng có chức năng hấp thu, chức năng này xảy ra ở nửa đầu của ruột già. Tại đây, sẽ diễn ra sự tái hấp thu nước và một số chất khoáng. Nước được hấp thu cũng làm cô đặc và tạo khuôn cho phân trước khi thải ra ngoài.

Như vậy có thể thấy rằng, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Đại tràng trong Y học hiện đại cùng có vai trò đào thải phân ra ngoài cơ thể. Nhưng nhờ sự tiến bộ của khoa học, Y học hiện đại đã thấy Đại tràng ngoài việc bài tiết phân, nó còn có chức năng hấp thu nước và một số chất khác trong bã thức ăn, trước khi tạo thành phân để đưa ra ngoài.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Dược thiện cho người bị di chứng tai biến mạch máu não

Dược thiện cho người bị di chứng tai biến mạch máu não

Tai biến mạch não là một nhóm bệnh lí thường gặp và di chứng của nó thường hết sức nặng nề. Trong y học cổ truyền, di chứng tai biến mạch não thuộc phạm vi các chứng như Thiên liệt, Thiên khô... và được trị liệu bằng nhiều biện pháp mang tính chất tổng hợp dựa trên quan điểm “chỉnh thể thi trị”, trong đó có việc sử dụng các món ăn - bài thuốc (dược thiện) hết sức độc đáo. Bài viết này xin được giới thiệu một số ví dụ điển hình để bạn đọc có thể tham khảo và vận dụng khi cần thiết.
Nam y điều trị chứng ù tai, điếc tai

Nam y điều trị chứng ù tai, điếc tai

Ù tai là triệu chứng bệnh khá thường gặp ở nhiều lứa tuổi, đặc biệt ở NCT. Bệnh nhân luôn cảm giác khó chịu, bên tai có tiếng vo ve, có khi như tiếng cối xay lúa… Triệu chứng ù tai có thể xảy ra lúc con người mệt mỏi, trong không gian ồn ào hoặc cũng có thể gặp cả ngày, gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Vậy nam y điều trị chứng tai ù như thế nào?...
Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa phát thông báo thu hồi đối với thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng (số lô 19002, ngày sản xuất 3/9/2019, hạn dùng 3/9/2022) do Công ty TNHH Phil Inter Pharma sản xuất.
Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong điều trị Covid-19

Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong điều trị Covid-19

Y học cổ truyền đóng vai trò không thể thiếu trong việc điều trị Covid-19 kết hợp với y học hiện đại, có thể giúp làm giảm triệu chứng và tỷ lệ biến chứng nặng...
Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, có liên quan đến ổ dịch Đà Nẵng.

Tin khác

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website
Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo trên một số website.

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam
Ngày 12/5, Bệnh viện Quân y 175 kết hợp cùng Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tổ chức tiêm Vaccine Covid-19 đợt 2 cho hơn 1.000 cán bộ, nhân viên tham gia phòng chống dịch tại khu vực biên giới Tây Nam và chiến sỹ mới.

Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh

Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh
Cơ quan chức năng test nhanh đối với 1.160 trường hợp F2 liên quan đến một ca dương tính với SARS-CoV-2 ở Hải Dương đã có kết quả âm tính.

TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động

TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động
Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, từ ngày 10/5/2021, Khu xạ trị trong ngày tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 (tại thành phố Thủ Đức) đã chính thức đi vào hoạt động, bắt đầu cho lộ trình giải quyết tình trạng quá tải người bệnh hàng chục năm nay ở Bệnh viện Ung bướu cơ sở 1 (tại quận Bình Thạnh).

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face
Với hành vi quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định, Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face đã bị xử phạt vi phạm hành chính 40 triệu đồng.
Xem thêm
Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa phát thông báo thu hồi đối với thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng (số lô 19002, ngày sản xuất 3/9/2019, hạn ...
Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, ...
Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Giàu chất xơ, các vitamin A, C... bí ngòi là thực phẩm tuyệt vời giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả, thúc đẩy tiêu hóa lành mạnh, làm chậm quá ...
Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Không chỉ chứa nhiều chất béo lành mạnh, trái bơ còn giàu chất xơ, kali, các vitamin C, E... Việc ăn bơ thường xuyên giúp làm đẹp da, tóc, hỗ ...
Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Không chỉ giàu selenium - có thể làm giảm nguy cơ phát triển các bệnh phổ biến như ung thư, bệnh tim và viêm khớp, mà gạo lứt còn là ...
Phiên bản di động